พระโพธิสัตว์เป็นกษัตริย์ผู้มีขันติ

พระโพธิสัตว์เป็นกษัตริย์ผู้มีขันติ

ณ ดินแดนอันไพบูลย์แห่งหนึ่ง ชื่อว่า "กรุงกาสี" ดินแดนที่เต็มไปด้วยความอุดมสมบูรณ์ ท้องทุ่งเขียวขจี ป่าไม้หนาทึบ และแม่น้ำที่หล่อเลี้ยงชีวิต ผู้คนอยู่ร่มเย็นเป็นสุขภายใต้การปกครองอันเปี่ยมด้วยทศพิธราชธรรมของ "พระเจ้าพรหมทัต" กษัตริย์ผู้ทรงปรีชาสามารถและเปี่ยมด้วยเมตตาธรรม

พระเจ้าพรหมทัตทรงเป็นที่รักของอาณาประชาราษฎร์ พระองค์ทรงยึดมั่นในความยุติธรรม ไม่เคยเบียดเบียนผู้ใด ทรงบำเพ็ญทานอยู่เป็นนิตย์ มีพระราชทรัพย์มากมายแต่ก็ทรงแบ่งปันให้แก่ผู้ยากไร้เสมอ ชีวิตของพระองค์เปรียบดังแสงสว่างที่ส่องนำทางแก่เหล่าพสกนิกร

ในบรรดาพระราชโอรสธิดาของพระเจ้าพรหมทัตนั้น มีพระราชโอรสพระองค์หนึ่งนามว่า "พระราชกุมารกัณหา" ซึ่งก็คือ พระโพธิสัตว์ ในกาลนี้ พระราชกุมารกัณหาทรงมีรูปโฉมงดงามยิ่งนัก ผิวพรรณผ่องใสราวทองคำ ดวงเนตรกลมโตดุจดอกบัว ใบหน้าเปี่ยมไปด้วยสิริมงคล แต่สิ่งที่ทำให้พระองค์โดดเด่นเหนือใครนั้น หาใช่รูปกายอันงามสง่าไม่ หากแต่เป็น พระทัยที่เปี่ยมด้วยขันติ

ตั้งแต่ทรงพระเยาว์ พระราชกุมารกัณหาทรงเป็นผู้ที่อ่อนน้อมถ่อมตน ไม่เคยแสดงอาการถือตัว หรือแสดงความโกรธเคืองต่อสิ่งใด แม้จะทรงถูกดุด่าว่ากล่าว หรือถูกกระทำอันไม่เป็นธรรม พระองค์ก็ยังคงนิ่งเฉย ปรับพระทัยให้สงบ และมองหาเหตุผลที่ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น

วันหนึ่ง เมื่อพระราชกุมารกัณหาทรงเจริญวัยขึ้น พระองค์ได้ทรงทราบข่าวว่า มีโจรป่ากลุ่มหนึ่งออกอาละวาด สร้างความเดือดร้อนแก่ราษฎรในหัวเมืองชายแดน ผู้คนหวาดกลัว ไม่กล้าเดินทางสัญจร พระเจ้าพรหมทัตทรงมีพระราชดำริที่จะส่งทหารไปปราบปราม แต่พระราชกุมารกัณหาทรงทูลขอพระราชทานโอกาสที่จะไปเจรจากับโจรเหล่านั้นด้วยพระองค์เอง

“หม่อมฉันขอพระราชทานโอกาส ทูลฝ่าบาทว่าจะขอไปเจรจากับโจรทั้งหลายด้วยตนเอง” พระราชกุมารกัณหาตรัสด้วยน้ำเสียงมั่นคง

“กัณหาเอ๋ย เจ้าจะไปคนเดียวได้อย่างไร โจรเหล่านั้นหากินด้วยคมดาบ หาฟังเหตุผลไม่ดอก” พระเจ้าพรหมทัตทรงเป็นห่วงพระโอรส

“ขอฝ่าบาทอย่าทรงห่วงเลย หม่อมฉันจะไปพร้อมกับทหารองครักษ์จำนวนหนึ่ง และจะใช้สติปัญญาในการแก้ไขปัญหา”

เมื่อพระเจ้าพรหมทัตทรงเห็นความตั้งใจอันแน่วแน่ของพระโอรส จึงทรงอนุญาตให้ไปพร้อมกับทหารองครักษ์จำนวนหนึ่ง

พระราชกุมารกัณหาเสด็จออกจากพระนคร พร้อมด้วยทหารองครักษ์ เดินทางไปยังที่ซ่อนของโจรป่า เมื่อไปถึง หัวหน้าโจรซึ่งมีรูปร่างใหญ่โตน่าเกรงขาม และใบหน้าเต็มไปด้วยบาดแผล ได้ก้าวออกมาเผชิญหน้า

“โอ้! ดูสิ ใครมาเยือน! เป็นถึงพระราชกุมารเชียวหรือ มาที่นี่ทำไม ไม่กลัวตายหรือไง!” หัวหน้าโจรกล่าวด้วยน้ำเสียงเหี้ยมเกรียม

พระราชกุมารกัณหาทรงประทับม้าลง ทอดพระเนตรไปยังหัวหน้าโจรอย่างสงบนิ่ง

“เรามาเพื่อเจรจา มิได้มาเพื่อต่อสู้” พระองค์ตรัสด้วยน้ำเสียงที่นุ่มนวลแต่แฝงไปด้วยอำนาจ

“เจรจา? เจรจากับโจรอย่างพวกเราเนี่ยนะ! เราไม่ต้องการสิ่งใด นอกจากทรัพย์สินเงินทอง พวกแกมีให้เราหรือเปล่า!” หัวหน้าโจรหัวเราะอย่างเย้ยหยัน

“เราเข้าใจว่าพวกท่านคงมีเหตุผลบางอย่างที่ต้องมาใช้ชีวิตเช่นนี้ แต่การปล้นสะดมสร้างความเดือดร้อนแก่ผู้อื่น ย่อมไม่เป็นธรรม และบาปกรรมจะตามสนอง” พระราชกุมารกัณหาตรัส

“บาปกรรม? เราไม่เคยเชื่อเรื่องบาปกรรม! เราเชื่อในอำนาจของดาบของเราเท่านั้น! บอกมาซิว่าเจ้าจะทำอย่างไรให้เราเลิกเป็นโจร!”

พระราชกุมารกัณหาทรงใช้เวลาพิจารณาอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะตรัสว่า

“หากพวกท่านเลิกจากการเป็นโจร เรายินดีที่จะให้การช่วยเหลือในการตั้งเนื้อตั้งตัว สร้างอาชีพที่สุจริต เราจะจัดหาที่ดินให้ พวกท่านจะได้ทำการเกษตร หรือจะให้ฝึกอาชีพอื่นที่เหมาะสม เราก็ยินดี”

หัวหน้าโจรและเหล่าโจรทั้งหลายต่างพากันหัวเราะเยาะ

“ฮ่าๆๆ! เป็นไปไม่ได้! เราไม่เคยทำงานหนัก! เราชอบชีวิตที่สบาย! แค่รอปล้นเอาของก็พอแล้ว!”

“หากเป็นเช่นนั้นจริง พวกท่านก็คงจะมีความสุขได้ไม่นาน เมื่อหมดหนทางปล้น ก็จะต้องอดอยาก หรือไม่ก็ถูกจับกุม” พระราชกุมารกัณหาทรงเตือน

หัวหน้าโจรเกิดความโมโหที่พระราชกุมารไม่เกรงกลัว จึงสั่งให้ลูกน้องจับพระราชกุมารมามัดไว้

“จับมันมา! จะดูซิว่ามันจะพูดดีได้สักแค่ไหน!”

เหล่าโจรเข้ามารุมจับพระราชกุมารกัณหา ทหารองครักษ์พยายามจะเข้าช่วยเหลือ แต่ก็ถูกโจรจำนวนมากเข้าขวางไว้

พระราชกุมารกัณหาทรงถูกจับมัดด้วยเชือกอย่างแน่นหนา เหล่าโจรลากพระองค์ไปยังลานกว้าง

“เจ้ายังยืนยันคำเดิมหรือไม่ว่า จะไม่ต่อสู้?” หัวหน้าโจรถาม

“เรายืนยัน” พระราชกุมารกัณหาตรัสตอบอย่างสงบนิ่ง

หัวหน้าโจรโกรธจัด จึงหยิบดาบขึ้นมา

“ถ้าอย่างนั้น จงรับโทษทัณฑ์เสีย!”

ว่าแล้ว หัวหน้าโจรก็เงื้อดาบขึ้นเตรียมจะฟัน แต่ในขณะนั้นเอง เกิดเรื่องไม่คาดฝันขึ้น

ทันใดนั้นเอง ก็มีเสียงดังมาจากเบื้องบน “หยุดเดี๋ยวนี้นะ! อย่าทำร้ายพระราชกุมาร!”

ทุกคนหันไปมองตามเสียง ก็พบว่าเป็นหญิงชราคนหนึ่ง นางมีผมขาวโพลน ใบหน้าเหี่ยวย่น แต่แววตาเปี่ยมไปด้วยพลัง

“ใครเจ้า!” หัวหน้าโจรตะคอก

“ข้าคือผู้ที่อยู่กับพวกเจ้ามานานแล้ว พวกเจ้าลืมข้าไปแล้วหรือไร?” หญิงชรากล่าว

หัวหน้าโจรขมวดคิ้ว พยายามนึก

“ข้าคือ ความอดทน ที่พวกเจ้าได้ละทิ้งไป! พวกเจ้าคิดว่าชีวิตนี้มีเพียงการปล้นสะดมเท่านั้นหรือไร? ความอดทนคือสิ่งที่จะทำให้พวกเจ้ามีชีวิตที่ดีขึ้นได้!”

เหล่าโจรพากันมองหน้ากันไปมา

“นางพูดอะไร?” โจรคนหนึ่งกระซิบถาม

“ข้าพูดความจริง! พวกเจ้าดูพระราชกุมารสิ! แม้จะถูกพวกเจ้าจับตัว มัดมือมัดเท้า แต่พระองค์ก็มิได้แสดงอาการโกรธเคืองแม้แต่น้อย! นี่แหละคือ ขันติ ที่แท้จริง! พระองค์ทรงอดทนต่อความเจ็บปวด และทรงพยายามที่จะเข้าใจพวกเจ้า!”

หญิงชราเดินเข้าไปใกล้พระราชกุมารกัณหา

“ลูกเอ๋ย เจ้าช่างมีจิตใจที่ประเสริฐยิ่งนัก” นางกล่าว

จากนั้น นางก็หันไปทางหัวหน้าโจร

“เจ้าเล่า! เจ้าจะปล่อยให้ความโกรธ และความเห็นแก่ตัวครอบงำเจ้าไปตลอดชีวิตหรือไร? จงมองดูพระราชกุมาร แล้วเรียนรู้จากพระองค์เสีย!”

หัวหน้าโจรยืนตะลึง เขาไม่เคยพบเจอใครที่ใจเย็นและมีขันติเช่นนี้มาก่อน ยิ่งฟังคำพูดของหญิงชรา ก็ยิ่งรู้สึกละอายใจ

“ถ้าเราเลิกเป็นโจร แล้วเราจะไปทำอะไรกิน?” หัวหน้าโจรเอ่ยถามด้วยน้ำเสียงที่อ่อนลง

“พระราชกุมารได้บอกแล้วไง! พระองค์จะช่วยเหลือพวกเจ้า!” หญิงชราตอบ

เมื่อเห็นว่าสถานการณ์คลี่คลาย พระราชกุมารกัณหาทรงใช้โอกาสนี้

“หากพวกท่านยอมเลิกจากการเป็นโจร เราจะทูลขอพระบิดา ให้จัดหาที่ดินทำการเกษตร และให้ความช่วยเหลือในการเริ่มต้นชีวิตใหม่ ใครที่อยากเรียนรู้อาชีพอื่น เราก็ยินดีที่จะจัดหาครูผู้สอนให้”

หัวหน้าโจรนั่งลงคิดทบทวนอยู่ครู่หนึ่ง ใบหน้าของเขาเต็มไปด้วยความขัดแย้ง

“พวกเจ้าคิดอย่างไร?” เขาหันไปถามลูกน้อง

เหล่าโจรต่างพากันพยักหน้าเห็นด้วย พวกเขาเหน็ดเหนื่อยกับการใช้ชีวิตเช่นนี้มานาน

“พวกเรายอม!” หัวหน้าโจรกล่าว

พระราชกุมารกัณหาทรงยิ้มด้วยความยินดี พระองค์ทรงมีพระทัยเบิกบานที่สามารถแก้ไขปัญหาได้โดยไม่ต้องใช้กำลัง

“ดีมาก! เราจะทำตามสัญญา!” พระราชกุมารกัณหาตรัส

จากนั้น พระองค์ก็ทรงให้ทหารองครักษ์ปลดปล่อยพระองค์ และทรงสนทนากับหัวหน้าโจรและเหล่าโจรอีกพักใหญ่ เพื่อวางแผนการดำเนินชีวิตใหม่

เมื่อเรื่องราวทราบถึงพระกรรณของพระเจ้าพรหมทัต พระองค์ทรงปลาบปลื้มในพระปรีชาสามารถและขันติธรรมของพระราชกุมารกัณหาเป็นอย่างยิ่ง

พระองค์ทรงรับสั่งให้จัดหาสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ให้แก่เหล่าอดีตโจรเหล่านั้น พวกเขาได้รับที่ดินทำการเกษตร ได้รับการส่งเสริมให้มีอาชีพที่สุจริต และได้กลับคืนสู่สังคมในฐานะพลเมืองที่ดี

ส่วนพระราชกุมารกัณหา พระองค์ทรงปกครองกรุงกาสีด้วยทศพิธราชธรรม ทรงเป็นที่รักของประชาชน และทรงเป็นแบบอย่างของกษัตริย์ผู้เปี่ยมด้วยขันติธรรม

คติธรรม

ความอดทนเป็นเลิศ : แม้จะเผชิญกับความยากลำบาก หรือการกระทำที่ไม่เป็นธรรมเพียงใด หากเรามีขันติ ย่อมสามารถเอาชนะอุปสรรคทั้งปวงได้ และยังสามารถเปลี่ยนแปลงผู้อื่นให้ดีขึ้นได้ด้วย

บารมีที่บำเพ็ญ

ขันติบารมี : การบำเพ็ญเพียรด้วยความอดทน ไม่ย่อท้อต่อความยากลำบาก และสามารถอดทนต่อทุกข์เวทนาทั้งปวงได้