พระโพธิสัตว์เป็นลิงผู้มีปัญญา

พระโพธิสัตว์เป็นลิงผู้มีปัญญา

ณ แคว้นมคธ อันเป็นที่ตั้งแห่งราชธานีอันรุ่งเรือง มีป่าหิมพานต์อันอุดมสมบูรณ์ ทอดเงายาวคลุมไปจรดเชิงเขาไกรลาศ อันเป็นที่สถิตแห่งทวยเทพ ในป่านั้น มีต้นมะม่วงใหญ่แผ่กิ่งก้านสาขาให้ร่มเงา เป็นที่อยู่อาศัยของฝูงลิงมากมายหลายเผ่าพันธุ์ แต่ในบรรดาสรรพสัตว์เหล่านั้น มีลิงตัวหนึ่งโดดเด่นยิ่งนัก ไม่ใช่ด้วยกำลังกาย หรือความเร็ว แต่ด้วยปัญญาอันล้ำเลิศ ตัวเขามีขนสีน้ำตาลเข้ม ดวงตาเป็นประกายแวววาว ฉายแววแห่งความเฉลียวฉลาด เขาคือพระโพธิสัตว์ในชาติภพนั้น

ในบรรดาฝูงลิงที่อาศัยอยู่บนต้นมะม่วงใหญ่นั้น มีลิงหนุ่มอยู่ตัวหนึ่ง ชื่อว่า "วานร" เป็นลิงที่กำลังอยู่ในวัยคะนอง ซุกซน และมักจะสร้างความเดือดร้อนให้แก่ฝูงเสมอ วานรมักจะใช้กำลังเข้าข่มเหงลิงที่อ่อนแอกว่า แย่งชิงอาหาร และไม่เคยยอมรับฟังคำตักเตือนใดๆ จากลิงแก่ๆ ในฝูง

วันหนึ่ง ขณะที่ฝูงลิงกำลังเพลิดเพลินกับการเก็บผลมะม่วงสุกอันหอมหวาน วานรก็วิ่งเข้ามากระโจนใส่ลิงแก่ตัวหนึ่ง เพื่อแย่งผลมะม่วงที่ลิงแก่นั้นกำลังจะกิน ลิงแก่ร้องโอดครวญด้วยความเจ็บปวด ส่วนวานรก็หัวเราะเยาะอย่างสนุกสนาน

"ฮ่าๆๆ! เจ้าแก่ชรา เจ้าจะเอาผลมะม่วงนี้ไปทำอะไรอีก จงให้ข้าไปเถิด ข้ายังหนุ่ม ยังต้องกินเพื่อเติบโต!"

พระโพธิสัตว์ซึ่งกำลังนั่งอยู่บนกิ่งไม้ที่สูงกว่า มองลงมาเห็นเหตุการณ์ทั้งหมด ด้วยความสงสารลิงแก่ และอดที่จะตำหนิพฤติกรรมของวานรไม่ได้ พระองค์จึงค่อยๆ โรยตัวลงมาอย่างนุ่มนวล

"วานรเอ๋ย ทำไมเจ้าจึงทำเช่นนี้ การแย่งชิงผู้อื่นนั้น ไม่ใช่หนทางแห่งความเจริญนะ"

วานรหันมามองพระโพธิสัตว์ด้วยสายตาเย่อหยิ่ง

"เจ้าเป็นใครกัน ถึงมาสั่งสอนข้า? ข้าทำอะไรผิด ข้าแข็งแรง ข้าก็เอาสิ่งที่ข้าต้องการ ใครจะทำไม?"

พระโพธิสัตว์ยิ้มอย่างอ่อนโยน

"เราเป็นลิงเหมือนเจ้า แต่เราเห็นว่า การอยู่ร่วมกันในฝูงนั้น ควรมีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แก่กัน หากเจ้าใช้กำลังเข้าข่มเหงผู้อื่นเสมอไป เจ้าก็จะไม่มีมิตร และเมื่อยามที่เจ้าอ่อนแอ ใครเล่าจะมาช่วยเหลือเจ้า?"

วานรทำท่าทีไม่ใส่ใจ

"ข้าไม่ต้องการมิตร ข้าต้องการเพียงความสุขของข้าเอง!"

พระโพธิสัตว์ส่ายหน้าอย่างแผ่วเบา

"ความสุขที่ได้จากการเบียดเบียนผู้อื่นนั้น ย่อมไม่ยั่งยืน จงฟังเรานะวานร วันหนึ่ง จะมีเหตุการณ์ที่เจ้าจะต้องพึ่งพากำลังของผู้อื่นอย่างแน่นอน"

วานรหัวเราะเยาะ

"ไร้สาระ! ข้าจะไม่มีวันอ่อนแอ!"

จากวันนั้น พระโพธิสัตว์ก็คอยสั่งสอนวานรอยู่เสมอด้วยเหตุผล ด้วยเมตตา แต่ด้วยนิสัยดื้อรั้นของวานร ทำให้เขาไม่เคยรับฟัง พระโพธิสัตว์จึงมักจะทำตัวเป็นแบบอย่างที่ดี ให้ลิงตัวอื่นๆ ได้เห็น

วันเวลาผ่านไปอย่างรวดเร็ว ฤดูแห่งความอุดมสมบูรณ์ได้ผ่านพ้นไป ลมหนาวเริ่มพัดแรง นำพาความแห้งแล้งมาสู่ผืนป่า ฝูงลิงเริ่มขาดแคลนอาหาร ต้นมะม่วงที่เคยให้ผลดก ก็เริ่มออกผลน้อยลง

วันหนึ่ง ขณะที่ฝูงลิงกำลังออกหาอาหารอยู่ในป่าลึก พวกเขาได้พบกับพรานป่าผู้หนึ่ง พรานป่าผู้นี้มีหน้าตาโหดร้าย สวมใส่ชุดหนังสัตว์ และมีอาวุธครบมือ เขาเข้ามาในป่าเพื่อล่าสัตว์

ฝูงลิงแตกตื่น พากันวิ่งหนีเอาชีวิตรอด แต่ด้วยความซุกซนและความประมาทของวานร เขาได้วิ่งไปในทิศทางที่สวนทางกับพรานป่า พรานป่าเห็นวานรก็ดีใจ รีบยิงลูกธนูออกไป

ลูกธนูพุ่งเข้าปักที่ขาของวานรอย่างจัง ทำให้เขาร้องโหยหวนด้วยความเจ็บปวด ล้มลงไปกองกับพื้น

"โอ๊ย! เจ็บ! ช่วยด้วย! ใครก็ได้ช่วยข้าด้วย!"

ฝูงลิงที่หนีมาได้ ต่างก็หลบซ่อนตัวอยู่ตามต้นไม้ ไม่กล้าที่จะออกมาช่วยวานร เพราะกลัวพรานป่า

พระโพธิสัตว์ซึ่งกำลังปีนป่ายอยู่บนต้นไม้สูง ได้เห็นเหตุการณ์ทั้งหมดด้วยใจที่ปวดร้าว แม้ว่าวานรจะเคยไม่เชื่อฟัง แต่พระองค์ก็มีความเมตตาต่อเขาเสมอ พระองค์จึงคิดหาทางช่วยเหลือ

ขณะที่พรานป่ากำลังเดินเข้ามาใกล้ร่างของวานร เพื่อจะนำเชือกมามัดตัว พระโพธิสัตว์ก็รีบหาลูกมะม่วงที่พอจะเก็บได้ตามกิ่งไม้ แล้วก็ปาลูกมะม่วงเหล่านั้นใส่หน้าพรานป่าอย่างรวดเร็ว

"อั๊ก!"

พรานป่าสะดุ้งตกใจ หันไปมองรอบๆ เขาเห็นเป็นเพียงลิง แต่ก็คิดว่าคงเป็นลิงธรรมดาที่ไม่รู้เรื่อง

พระโพธิสัตว์ไม่รอช้า รีบส่งเสียงร้องเรียกเพื่อนลิงตัวอื่นๆ ที่หลบซ่อนอยู่

"มานี่เร็ว! เราต้องช่วยวานร!"

เพื่อนลิงตัวอื่นๆ ชะเง้อหน้ามองด้วยความกลัว

"แต่... แต่มีพรานป่าอยู่ที่นั่น!"

พระโพธิสัตว์ตอบอย่างหนักแน่น

"เราต้องร่วมมือกัน! ถ้าเราไม่ช่วยกันในตอนนี้ วานรจะต้องถูกจับไป!"

ด้วยคำพูดที่หนักแน่นของพระโพธิสัตว์ ทำให้เพื่อนลิงตัวอื่นๆ กล้าที่จะออกมา

พระโพธิสัตว์ได้ออกอุบาย เขาบอกให้ลิงตัวอื่นๆ หาผลมะม่วงมาให้มากที่สุด แล้วก็ปาใส่พรานป่าเป็นระยะๆ พร้อมกับส่งเสียงร้องตะโกนก้องป่า เพื่อให้พรานป่าสับสนและตกใจ

พรานป่าถูกผลมะม่วงปาใส่จนมึนงงไปหมด บวกกับเสียงร้องอันเกรียวกราวของฝูงลิง ทำให้เขาเริ่มรู้สึกไม่สบายใจ

"เจ้าพวกลิง! พวกเจ้ากล้าดียังไง!"

แต่ลิงเหล่านั้นก็ยังคงปามะม่วงใส่เขาไม่หยุด

ในขณะที่พรานป่ากำลังเสียสมาธิ พระโพธิสัตว์ก็รีบปีนลงจากต้นไม้ วิ่งเข้าไปหาวานร เขามองดูบาดแผลที่ขาของวานร

"อดทนไว้นะวานร เราจะพาเจ้าไป!"

พระโพธิสัตว์ใช้ปากของเขากัดเชือกที่ผูกติดอยู่กับลูกธนู แล้วก็พยายามดึงลูกธนูออกจากขาของวานรอย่างเบามือ

"อ๊าก! ข้าเจ็บ!"

วานรร้องด้วยความเจ็บปวด

"ใกล้แล้ว อดทนอีกนิด!"

ในที่สุด ลูกธนูทั้งอันก็หลุดออกมา ท่ามกลางเสียงตะโกนของฝูงลิงที่ยังคงปามะม่วงใส่พรานป่าอย่างต่อเนื่อง

เมื่อพรานป่าเห็นว่าลิงตัวหนึ่งสามารถดึงลูกธนูออกจากขาของวานรได้ เขาก็รู้สึกประหลาดใจและเริ่มหวาดกลัว เขาไม่เคยเห็นลิงตัวไหนฉลาดขนาดนี้

"พวกเจ้า... พวกเจ้ามันไม่ใช่ลิงธรรมดา!"

พรานป่าตัดสินใจที่จะล่าถอย เขาเก็บอาวุธของตนเอง แล้วรีบออกจากป่าไป

เมื่อพรานป่าจากไปแล้ว ฝูงลิงก็พากันเข้ามาล้อมรอบวานร

พระโพธิสัตว์ได้ช่วยวานรให้ลุกขึ้นยืน

"เจ้าเป็นอย่างไรบ้าง?"

วานรมองหน้าพระโพธิสัตว์ด้วยสายตาสำนึกผิด

"ข้า... ข้าเจ็บมาก แต่ที่เจ็บยิ่งกว่าคือความผิดของข้า ข้าไม่เคยฟังคำสอนของท่านเลย วันนี้ ถ้าไม่มีท่านและเพื่อนๆ ข้าคงต้องตายแน่ๆ"

พระโพธิสัตว์ยิ้มอย่างอ่อนโยน

"ไม่เป็นไรวานร ทุกคนเคยทำผิดพลาด สิ่งสำคัญคือการเรียนรู้จากความผิดพลาดของตนเอง"

วานรก้มหน้าลง

"ข้าขอโทษท่านและเพื่อนๆ ทุกคน ข้าสัญญาว่าจะไม่ก่อความเดือดร้อนอีกต่อไป ข้าจะเชื่อฟังคำสอนของท่าน และจะช่วยเหลือผู้อื่นเสมอ"

พระโพธิสัตว์ตบไหล่วานรเบาๆ

"ดีมากวานร การสำนึกผิดและตั้งใจปรับปรุงตนเอง คือจุดเริ่มต้นของความดีงาม"

นับแต่วันนั้น วานรก็กลับตัวกลับใจ เขาเลิกนิสัยซุกซน ก้าวร้าว และไม่เห็นแก่ตัวอีกต่อไป เขากลายเป็นลิงที่ขยันขันแข็ง ช่วยเหลือผู้อื่น และคอยรับฟังคำสั่งสอนของพระโพธิสัตว์เสมอ

ฝูงลิงบนต้นมะม่วงใหญ่แห่งนั้น ก็อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขและสงบสุข ด้วยบารมีของพระโพธิสัตว์ผู้มีปัญญาอันล้ำเลิศ

เรื่องราวนี้ได้เล่าขานสืบต่อกันไปในหมู่สัตว์ป่าหิมพานต์ ว่าด้วยความสำคัญของปัญญา ความเมตตา และการให้อภัย

คติธรรม

ปัญญาประเสริฐกว่ากำลังกาย การช่วยเหลือผู้อื่นย่อมนำมาซึ่งความสุขและความปลอดภัย การให้อภัยและการให้อภัยย่อมสร้างมิตรภาพที่ยั่งยืน

บารมีที่บำเพ็ญ

ปัญญาบารมี เมตตาบารมี และขันติบารมี