มหาปัญญาวนกชาดก

มหาปัญญาวนกชาดก

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในป่าอันสงบร่มรื่นแห่งหนึ่ง ณ แคว้นมคธ มีพญานกแขกเต้าตนหนึ่ง ทรงปัญญาเฉลียวฉลาดเป็นเลิศ นามว่า "มหาปัญญาวนก" ด้วยปัญญานี้เอง พญานกจึงได้รับการยกย่องนับถือจากเหล่านกทั้งปวง และได้รับเลือกให้เป็นผู้ปกครองดูแลฝูงนกทั้งหมดในป่าแห่งนั้น อาณาจักรแห่งปีกของมหาปัญญาวนกเจริญรุ่งเรืองด้วยความสงบสุข นกน้อยใหญ่ต่างอยู่ร่วมกันอย่างเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่

วันหนึ่ง ขณะที่มหาปัญญาวนกกำลังเฝ้าดูแลอาณาจักรของตนอย่างขยันขันแข็ง ก็พลันได้ยินเสียงร้องโหยหวนอันน่าเวทนา ดังแว่วมาจากชายป่าอันไกลโพ้น ด้วยความเป็นห่วงใยในสัตว์โลก มหาปัญญาวนกจึงรีบบินไปยังทิศทางที่ได้ยินเสียงนั้น เมื่อไปถึง ก็พบกับภาพอันน่าเศร้าใจ สุนัขจิ้งจอกแก่ตัวหนึ่ง กำลังบาดเจ็บสาหัส นอนจมกองเลือดอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่ ร่างกายสะบักสะบอม บาดแผลฉกรรจ์หลายแห่ง

มหาปัญญาวนกประหลาดใจ แต่ก็ไม่ละทิ้งความเมตตา จึงค่อยๆ บินลงไปใกล้ๆ สุนัขจิ้งจอกนั้น แล้วเอ่ยถามด้วยน้ำเสียงอันอ่อนโยนว่า "ท่านสุนัขจิ้งจอก เหตุใดท่านจึงได้รับบาดเจ็บสาหัสถึงเพียงนี้ ใครเป็นผู้ทำร้ายท่านเล่า?"

สุนัขจิ้งจอกได้ยินเสียงเรียก ก็พยายามลืมตาขึ้นมอง เห็นพญานกแขกเต้าแสนสง่างามยืนอยู่เบื้องหน้า น้ำตาแห่งความทุกข์ก็ไหลรินออกมาอีกครั้ง มันตอบเสียงแหบพร่าว่า "โอ้ พญานกผู้ประเสริฐ ข้าพเจ้าช่างโชคร้ายเหลือเกิน วันนี้ข้าพเจ้าออกไปหาอาหารตามปกติ แต่ด้วยความประมาท ข้าพเจ้าพลัดตกลงไปในหลุมกับดักที่นายพรานวางไว้ ขาของข้าพเจ้าหัก ข้าพเจ้าพยายามดิ้นรนเอาชีวิตรอด แต่ก็ยิ่งได้รับบาดเจ็บมากขึ้น จนกระทั่งนายพรานมาพบเข้า เขาเห็นว่าข้าพเจ้าบาดเจ็บเกินกว่าจะนำไปขายได้ จึงใช้ไม้ตีซ้ำจนข้าพเจ้าสลบไป เมื่อฟื้นขึ้นมา ก็พบว่าตนเองนอนอยู่ ณ ที่แห่งนี้ ทรัพย์สมบัติที่มีก็คือชีวิตอันใกล้ดับสลายนี้เท่านั้น"

มหาปัญญาวนกได้ฟังดังนั้น ก็เกิดความสงสารจับใจ มันคิดในใจว่า "สัตว์โลกย่อมมีกรรมเป็นของตนเอง แม้สุนัขจิ้งจอกตนนี้จะได้รับทุกข์เวทนา แต่ก็เป็นผลจากกรรมที่ตนได้เคยทำไว้ในอดีต แต่ถึงกระนั้น ตนในฐานะผู้มีปัญญาและมีอำนาจ ก็ควรช่วยเหลือเท่าที่จะทำได้"

มหาปัญญาวนกจึงพูดกับสุนัขจิ้งจอกว่า "ท่านสุนัขจิ้งจอก อย่าเพิ่งสิ้นหวัง ข้าพเจ้าจะช่วยท่านเอง" ว่าแล้ว มันก็บินกลับไปยังรังของตนเอง แล้วนำเอาสมุนไพรวิเศษที่ตนได้รวบรวมไว้สำหรับรักษาอาการบาดเจ็บต่างๆ มา บินกลับมาที่เดิม แล้วค่อยๆ บดสมุนไพรเหล่านั้น ผสมกับน้ำสะอาด แล้วป้อนให้กับสุนัขจิ้งจอกอย่างระมัดระวัง

ตลอดระยะเวลาหลายวัน มหาปัญญาวนกก็คอยดูแลสุนัขจิ้งจอกไม่ห่าง มันคอยป้อนอาหาร ป้อนน้ำ และทายาสมุนไพรให้ จนกระทั่งบาดแผลของสุนัขจิ้งจอกเริ่มดีขึ้น อาการบาดเจ็บค่อยๆ ทุเลาลง

เมื่อสุนัขจิ้งจอกเริ่มมีกำลังวังชาดีขึ้น มันก็เริ่มคิดถึงแผนการอันชั่วร้ายในใจ สุนัขจิ้งจอกนั้นเป็นสัตว์ที่เต็มไปด้วยเล่ห์เหลี่ยมและมักจะเอาเปรียบผู้อื่นเสมอ มันคิดว่า "พญานกตนนี้ช่างอ่อนแอและใจดีเกินไป ถ้าเราหายดีแล้ว เราจะต้องหาทางทำร้ายพญานกตนนี้ เพื่อเอาผลประโยชน์จากมันให้จงได้"

วันหนึ่ง ขณะที่มหาปัญญาวนกกำลังนำสมุนไพรมาป้อนให้ สุนัขจิ้งจอกก็แกล้งทำเป็นอ่อนแรง แล้วเอ่ยปากขอร้องพญานกด้วยน้ำเสียงอันน่าสงสารว่า "ท่านพญานกผู้ใจดี ข้าพเจ้ายังมีอาการปวดร้าวอยู่มาก หากท่านจะกรุณาไปหาผลไม้อันหอมหวานสักหน่อยมาให้ข้าพเจ้าทาน ก็คงจะดีไม่น้อย"

มหาปัญญาวนกผู้ซื่อสัตย์และมีจิตใจดี ก็หลงเชื่อคำพูดของสุนัขจิ้งจอก มันจึงรีบบินออกไปหาผลไม้ตามที่สุนัขจิ้งจอกร้องขอ

เมื่อมหาปัญญาวนกบินออกไป สุนัขจิ้งจอกก็รีบใช้โอกาสนั้น สลัดผ้าพันแผลที่มหาปัญญาวนกพันไว้ให้ แล้วแสร้งทำเป็นว่าตนเองวิ่งหนีไป

เมื่อมหาปัญญาวนกกลับมาพร้อมผลไม้ ก็ไม่พบสุนัขจิ้งจอกอยู่ที่เดิม มันบินวนเวียนตามหา ก็พลันเห็นสุนัขจิ้งจอกกำลังวิ่งกระโดดโลดเต้นไปมาอย่างแข็งแรงอยู่ไกลๆ ด้วยความตกใจและเสียใจ มหาปัญญาวนกก็ร้องถามไปว่า "ท่านสุนัขจิ้งจอก เหตุใดท่านจึงทำเช่นนี้ ท่านหายดีแล้วหรือ?"

สุนัขจิ้งจอกหันกลับมามอง เห็นพญานกก็หัวเราะเยาะเย้ย แล้วตะโกนกลับมาว่า "ฮ่าๆๆ พญานกเอ๋ย ท่านช่างโง่เขลาเบาปัญญาเสียจริง ข้าหลอกท่านมาตลอด ข้าไม่ได้บาดเจ็บสาหัสอะไรเลย ข้าเพียงต้องการใช้ท่านเพื่อเอาชีวิตรอดเท่านั้น ตอนนี้ข้าหายดีแล้ว ข้าไม่ต้องการท่านอีกต่อไปแล้ว"

มหาปัญญาวนกได้ฟังดังนั้น ก็รู้สึกเจ็บปวดใจเป็นอย่างยิ่ง แต่มันก็ยังคงรักษาความสงบเอาไว้ได้ มันคิดว่า "แม้ข้าจะถูกหลอกลวง แต่ก็เป็นเพราะข้ายังขาดปัญญาที่จะมองเห็นความจริงที่ซ่อนเร้นอยู่เบื้องหลังคำพูดที่อ่อนหวาน"

ขณะที่สุนัขจิ้งจอกกำลังหัวเราะเยาะและวิ่งไปอย่างสนุกสนาน มันก็วิ่งเข้าไปในดงหนามอันแหลมคมโดยไม่ทันระวัง หนามเหล่านั้นตำที่ร่างของมัน ทำให้มันได้รับบาดเจ็บสาหัสอีกครั้ง และคราวนี้มันไม่สามารถดิ้นรนเอาชีวิตรอดได้อีกต่อไป มันจึงได้สิ้นใจตายไปในที่สุด

ส่วนมหาปัญญาวนก เมื่อเห็นเหตุการณ์นั้น ก็ได้แต่ถอนหายใจยาว แล้วรำพึงว่า "กรรมของใครของมัน ย่อมเป็นไปตามนั้น" มันจึงบินกลับไปยังอาณาจักรของตน พร้อมกับบทเรียนอันล้ำค่าที่ได้รับในครั้งนี้