Mahāsiṅga Jātaka

මහාසිඟ වැඩගොඩ ජාතකය

ඈත අතීතයේ, ශාක්‍ය වංශයේ රජ පෙළපතකින් පැවත එන බෝසතාණන් වහන්සේ, මේඝරාජ නම් රජ්ජුරුවෝ ලෙස උපන්හ. උන්වහන්සේගේ රාජධානිය විචිත්‍රවත්, සශ්‍රීකත්වයෙන් පිරිපුන් එකක් විය. මහාසිඟ නම් වූ මහා බෝධි වෘක්ෂය එහි අග්‍රස්ථානය ගත්තේ ය. මේඝරාජ රජතුමා, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන ගිය අතර, සියලු සත්ත්වයන්ට කරුණාව දැක්වූයේ ය. ඔහුගේ රාජධානියේ, කිසිදු සත්ත්වයෙක් දුප්පත්කමින් හෝ දුකින් පීඩාවට පත් නොවූහ.

දිනක්, මේඝරාජ රජතුමා සිය අන්තඃපුරයේ සිටින විට, උන්වහන්සේගේ සිතෙහි මෙවැනි සිතුවිල්ලක් පහළ විය: "මම මේ මහා රාජධානිය පාලනය කරමි. මගේ සන්තකයේ ඇති මේ ධනය, සම්පත්, බලය – මේ සියල්ලේ අසම්පූර්ණත්වය මට දැනේ. සැබෑ සතුට, සැබෑ නිවන යනු කුමක්ද?" උන්වහන්සේගේ සිත යම් විපරීත භාවයකට පත් විය.

මේඝරාජ රජතුමා, තම රාජකීය වස්ත්‍ර ඉවත් කර, රළු සණ සහ කොළ පැළඳ, රහසින් රාජධානියෙන් පිටතට නික්ම ගියේ ය. උන්වහන්සේගේ අරමුණ වූයේ, ලෝකයේ සැබෑ ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීම ය. උන්වහන්සේ මාර්ගයේ ගමන් කරමින් සිටියදී, දුටු දසුන් සියල්ල උන්වහන්සේගේ සිතෙහි ගැඹුරු සිතුවිලි අවුස්සන්නට විය.

ගම්බද ගමන් කරන විට, උන්වහන්සේට දුටු එක් රූස්ස ගසක් ගැන කියමි. එම ගසෙහි, එක කූඩයක, එක් කුරුළු යුවළක් ඉතා ආදරයෙන් වාසය කරමින් සිටියහ. ඔවුන්ගේ කූඩය, ඝන කොළ වලින් සාදා තිබුණි. දරුවන් තිදෙනෙක් ද ඔවුන්ට සිටියහ. කුරුළු මාපියෝ, උදෑසන සිට සවස දක්වා, දරුවන්ගේ ආහාර සොයා වෙහෙස මහන්සි වී ගමන් කළහ. ඔවුන්ගේ මුහුණු වල, දරුවන් පිළිබඳ ආදරය සහ සෙනෙහස පැහැදිලිව පෙනුණි.

මේඝරාජ රජතුමා, එම කුරුළු යුවළ දෙස බලා සිටියේ ය. උන්වහන්සේගේ සිතෙහි මෙවැනි සිතුවිල්ලක් පහළ විය: "මෙම කුරුළු යුවළ, කුඩා වුව ද, කොතරම් වෙහෙස මහන්සි වී දරුවන්ගේ යහපත උදෙසා කටයුතු කරන්නේ ද? ඔවුන්ගේ ආදරය, ඔවුන්ගේ කැපකිරීම – මේවා අති මහත් ය. එහෙත්, ඔවුන්ගේ ජීවිතය ද කෙටිය. මගේ ජීවිතය ද එසේමය."

තව දුරටත් ගමන් කරන විට, උන්වහන්සේට දුටු තවත් එක් දසුනක් ගැන කියමි. එක් දුප්පත් ගොවියෙක්, තම කුඩා දරුවා සමඟ, කුඹුරක වැඩ කරමින් සිටියේ ය. දරුවා, කුඩා සාටකයකින්, තම පියාට ජලය ගෙනැවිත් දුන්නේ ය. ගොවියාගේ මුහුණෙහි, වෙහෙස සහ අසරණකම දිස් විය. එහෙත්, තම දරුවා දුටු විට, ඔහුගේ මුහුණෙහි සිනහවක් පුබුදු විය.

මේඝරාජ රජතුමා, එම ගොවියා දෙස බලා සිටියේ ය. උන්වහන්සේගේ සිතෙහි මෙවැනි සිතුවිල්ලක් පහළ විය: "මෙම ගොවියා, දුප්පත් වුව ද, තම දරුවා කෙරෙහි කොතරම් සෙනෙහසක් ද? දරුවාගේ සතුට, ඔහුගේ සිනහව – ඒවා ඔහුට ලොවෙහි ඇති උසස්ම සම්පත ය. මගේ රාජධානියේ ඇති ධනය, සම්පත්, බලය – ඒ සියල්ලට වඩා, මෙම සෙනෙහස උසස් ද?"

රාජධානියෙන් පිටත, වන අරණෙහි, මේඝරාජ රජතුමාට තවත් බොහෝ දසුන් දකින්නට ලැබුණි. උන්වහන්සේ දුටු එක් ගව පට්ටි vediamo, ගවයන් තෘණ භුක්ති විඳිමින්, සන්සුන්ව සිටින අයුරු. උන්වහන්සේ දුටු එක් මූසල vediamo, තම පැටවුන්ට කිරි දෙමින්, ආදරයෙන් ඔවුන් පෝෂණය කරන අයුරු. උන්වහන්සේ දුටු එක් සර්පයෙක් vediamo, තම බිත්තර ආරක්ෂා කරමින්, ඒ අසලම සිටින අයුරු.

සෑම සත්ත්වයෙක්ම, තමන්ගේ ජීවිතය පවත්වාගෙන යාමට, තම පැටවුන් රැක බලා ගැනීමට, වෙහෙස මහන්සි වී කටයුතු කරමින් සිටියහ. ඔවුන්ගේ ජීවිතය, තෘප්තිමත් බව, සහ සරල බව – මේවා මේඝරාජ රජතුමාගේ සිතට ගැඹුරු ආලෝකයක් ලබා දුන්නේ ය.

රාජධානියෙහි, මේඝරාජ රජතුමා අතුරුදහන් වීම පිළිබඳව මහත් කලබලයක් ඇති විය. අමාත්‍යවරු, සෙන්පතියෝ, සහ මුළු රටවැසියෝ ද, රජතුමා සොයා දැඩි වෙහෙසක් ගත්හ. එහෙත්, රජතුමා පිළිබඳ කිසිදු හෝඩුවාවක් ඔවුන්ට හමු නොවීය.

මේඝරාජ රජතුමා, වන අරණෙහි, මහාසිඟ නම් වූ මහා බෝධි වෘක්ෂය යටදී, තම සිතෙහි ඇති වූ සියලු සංශය දුරු කර ගත්තේ ය. උන්වහන්සේට අවබෝධ වූයේ, සැබෑ සතුට, සැබෑ ධනය යනු, අනුන් කෙරෙහි දක්වන කරුණාව, ආදරය, සහ කැපකිරීම බව ය. රාජධානි, සම්පත්, බලය – මේවා සියල්ල, සැබෑ නිවන කරා යන මාර්ගයෙහි, බාධාවක් පමණක් බව උන්වහන්සේ තේරුම් ගත්හ.

උන්වහන්සේ, මහාසිඟ බෝධි වෘක්ෂය යටදී, ධර්මය මෙනෙහි කරමින්, සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් මිදී, අනුන්ගේ යහපත උදෙසා කටයුතු කිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත්හ. උන්වහන්සේ, තම රාජධානියෙහි, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන යමින්, සියලු සත්ත්වයන්ට කරුණාව දැක්වූහ. උන්වහන්සේ, සියලු ආකාරයේ දුප්පත්කම්, දුක, සහ අසරණකම් දුරු කළහ.

රාජධානිය, සතුටින්, සශ්‍රීකත්වයෙන්, සහ සාමයෙන් පිරිපුන් එකක් විය. මහාසිඟ බෝධි වෘක්ෂය, ධර්මයෙහි සංකේතයක් බවට පත් විය. මේඝරාජ රජතුමා, සිය ජීවිතයේ අවසානය දක්වා, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන ගොස්, සියලු සත්ත්වයන්ට සෙත සැලසූහ.

තම රාජධානියෙහි, මේඝරාජ රජතුමා, තම අන්තඃපුරයේ සිටින විට, උන්වහන්සේගේ සිතෙහි මෙවැනි සිතුවිල්ලක් පහළ විය: "මම මේ මහා රාජධානිය පාලනය කරමි. මගේ සන්තකයේ ඇති මේ ධනය, සම්පත්, බලය – මේ සියල්ලේ අසම්පූර්ණත්වය මට දැනේ. සැබෑ සතුට, සැබෑ නිවන යනු කුමක්ද?" උන්වහන්සේගේ සිත යම් විපරීත භාවයකට පත් විය.

මේඝරාජ රජතුමා, තම රාජකීය වස්ත්‍ර ඉවත් කර, රළු සණ සහ කොළ පැළඳ, රහසින් රාජධානියෙන් පිටතට නික්ම ගියේ ය. උන්වහන්සේගේ අරමුණ වූයේ, ලෝකයේ සැබෑ ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීම ය. උන්වහන්සේ මාර්ගයේ ගමන් කරමින් සිටියදී, දුටු දසුන් සියල්ල උන්වහන්සේගේ සිතෙහි ගැඹුරු සිතුවිලි අවුස්සන්නට විය.

ගම්බද ගමන් කරන විට, උන්වහන්සේට දුටු එක් රූස්ස ගසක් ගැන කියමි. එම ගසෙහි, එක කූඩයක, එක් කුරුළු යුවළක් ඉතා ආදරයෙන් වාසය කරමින් සිටියහ. ඔවුන්ගේ කූඩය, ඝන කොළ වලින් සාදා තිබුණි. දරුවන් තිදෙනෙක් ද ඔවුන්ට සිටියහ. කුරුළු මාපියෝ, උදෑසන සිට සවස දක්වා, දරුවන්ගේ ආහාර සොයා වෙහෙස මහන්සි වී ගමන් කළහ. ඔවුන්ගේ මුහුණු වල, දරුවන් පිළිබඳ ආදරය සහ සෙනෙහස පැහැදිලිව පෙනුණි.

මේඝරාජ රජතුමා, එම කුරුළු යුවළ දෙස බලා සිටියේ ය. උන්වහන්සේගේ සිතෙහි මෙවැනි සිතුවිල්ලක් පහළ විය: "මෙම කුරුළු යුවළ, කුඩා වුව ද, කොතරම් වෙහෙස මහන්සි වී දරුවන්ගේ යහපත උදෙසා කටයුතු කරන්නේ ද? ඔවුන්ගේ ආදරය, ඔවුන්ගේ කැපකිරීම – මේවා අති මහත් ය. එහෙත්, ඔවුන්ගේ ජීවිතය ද කෙටිය. මගේ ජීවිතය ද එසේමය."

තව දුරටත් ගමන් කරන විට, උන්වහන්සේට දුටු තවත් එක් දසුනක් ගැන කියමි. එක් දුප්පත් ගොවියෙක්, තම කුඩා දරුවා සමඟ, කුඹුරක වැඩ කරමින් සිටියේ ය. දරුවා, කුඩා සාටකයකින්, තම පියාට ජලය ගෙනැවිත් දුන්නේ ය. ගොවියාගේ මුහුණෙහි, වෙහෙස සහ අසරණකම දිස් විය. එහෙත්, තම දරුවා දුටු විට, ඔහුගේ මුහුණෙහි සිනහවක් පුබුදු විය.

මේඝරාජ රජතුමා, එම ගොවියා දෙස බලා සිටියේ ය. උන්වහන්සේගේ සිතෙහි මෙවැනි සිතුවිල්ලක් පහළ විය: "මෙම ගොවියා, දුප්පත් වුව ද, තම දරුවා කෙරෙහි කොතරම් සෙනෙහසක් ද? දරුවාගේ සතුට, ඔහුගේ සිනහව – ඒවා ඔහුට ලොවෙහි ඇති උසස්ම සම්පත ය. මගේ රාජධානියේ ඇති ධනය, සම්පත්, බලය – ඒ සියල්ලට වඩා, මෙම සෙනෙහස උසස් ද?"

රාජධානියෙන් පිටත, වන අරණෙහි, මේඝරාජ රජතුමාට තවත් බොහෝ දසුන් දකින්නට ලැබුණි. උන්වහන්සේ දුටු එක් ගව පට්ටි vediamo, ගවයන් තෘණ භුක්ති විඳිමින්, සන්සුන්ව සිටින අයුරු. උන්වහන්සේ දුටු එක් මූසල vediamo, තම පැටවුන්ට කිරි දෙමින්, ආදරයෙන් ඔවුන් පෝෂණය කරන අයුරු. උන්වහන්සේ දුටු එක් සර්පයෙක් vediamo, තම බිත්තර ආරක්ෂා කරමින්, ඒ අසලම සිටින අයුරු.

සෑම සත්ත්වයෙක්ම, තමන්ගේ ජීවිතය පවත්වාගෙන යාමට, තම පැටවුන් රැක බලා ගැනීමට, වෙහෙස මහන්සි වී කටයුතු කරමින් සිටියහ. ඔවුන්ගේ ජීවිතය, තෘප්තිමත් බව, සහ සරල බව – මේවා මේඝරාජ රජතුමාගේ සිතට ගැඹුරු ආලෝකයක් ලබා දුන්නේ ය.

රාජධානියෙහි, මේඝරාජ රජතුමා අතුරුදහන් වීම පිළිබඳව මහත් කලබලයක් ඇති විය. අමාත්‍යවරු, සෙන්පතියෝ, සහ මුළු රටවැසියෝ ද, රජතුමා සොයා දැඩි වෙහෙසක් ගත්හ. එහෙත්, රජතුමා පිළිබඳ කිසිදු හෝඩුවාවක් ඔවුන්ට හමු නොවීය.

මේඝරාජ රජතුමා, වන අරණෙහි, මහාසිඟ නම් වූ මහා බෝධි වෘක්ෂය යටදී, තම සිතෙහි ඇති වූ සියලු සංශය දුරු කර ගත්තේ ය. උන්වහන්සේට අවබෝධ වූයේ, සැබෑ සතුට, සැබෑ ධනය යනු, අනුන් කෙරෙහි දක්වන කරුණාව, ආදරය, සහ කැපකිරීම බව ය. රාජධානි, සම්පත්, බලය – මේවා සියල්ල, සැබෑ නිවන කරා යන මාර්ගයෙහි, බාධාවක් පමණක් බව උන්වහන්සේ තේරුම් ගත්හ.

උන්වහන්සේ, මහාසිඟ බෝධි වෘක්ෂය යටදී, ධර්මය මෙනෙහි කරමින්, සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් මිදී, අනුන්ගේ යහපත උදෙසා කටයුතු කිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත්හ. උන්වහන්සේ, තම රාජධානියෙහි, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන යමින්, සියලු සත්ත්වයන්ට කරුණාව දැක්වූහ. උන්වහන්සේ, සියලු ආකාරයේ දුප්පත්කම්, දුක, සහ අසරණකම් දුරු කළහ.

රාජධානිය, සතුටින්, සශ්‍රීකත්වයෙන්, සහ සාමයෙන් පිරිපුන් එකක් විය. මහාසිඟ බෝධි වෘක්ෂය, ධර්මයෙහි සංකේතයක් බවට පත් විය. මේඝරාජ රජතුමා, සිය ජීවිතයේ අවසානය දක්වා, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන ගොස්, සියලු සත්ත්වයන්ට සෙත සැලසූහ.

කරුණාව, සෙනෙහස, සහ කැපකිරීම යනු සැබෑ ධනයයි.

මෙත්, කරුණා, මුදිතා, උපේක්ඛා බ්‍රහ්ම විහාර ධර්ම.