สัมภวะชาดก

ความเห็นผิดที่นำไปสู่หายนะ

ณ แคว้นอวันตีอันไพบูลย์ กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในสมัยที่อาณาจักรยังคงเต็มไปด้วยความเชื่อในสิ่งเหนือธรรมชาติ มีเมืองหนึ่งซึ่งปกครองโดยกษัตริย์ผู้ทรงปรีชา แต่ในเมืองนั้นมีนักบวชผู้หนึ่งนามว่า สัมภวะ เขาเป็นผู้ที่เผยแพร่ความเชื่อที่ผิดเพี้ยน และชักนำให้ผู้คนหลงผิด

สัมภวะเชื่อว่า การบูชายัญสิ่งมีชีวิตต่างๆ จะนำมาซึ่งความเจริญรุ่งเรืองและความอุดมสมบูรณ์ เขาได้ชักชวนให้ชาวเมืองนำสัตว์ต่างๆ มาสังเวยบูชาแก่เทพเจ้า

“หากพวกเจ้าต้องการให้พืชผลอุดมสมบูรณ์ ฝนตกต้องตามฤดูกาล และไร้ซึ่งโรคภัยไข้เจ็บ จงนำสัตว์เหล่านั้นมาสังเวยข้า!” สัมภวะกล่าวอย่างเคร่งขรึมต่อหน้าชาวเมืองที่มารวมตัวกัน

“หากเราไม่สังเวย ท่านจะเกิดอะไรขึ้น?” ชาวเมืองคนหนึ่งถาม

“พวกเจ้าจะพบกับความอดอยาก โรคระบาด และภัยพิบัติต่างๆ นานา!” สัมภวะขู่

ด้วยความกลัว ชาวเมืองจึงปฏิบัติตามคำสอนของสัมภวะ พวกเขานำสัตว์เลี้ยงต่างๆ มาบูชายัญอย่างไม่ขาดสาย

แต่ถึงแม้จะบูชายัญเท่าไรก็ตาม ภัยพิบัติต่างๆ ก็ยังคงเกิดขึ้น เกษตรกรยังคงประสบปัญหาพืชผลเสียหาย ฝนฟ้าไม่ตกต้องตามฤดูกาล และโรคภัยไข้เจ็บก็ยังคงระบาด

กษัตริย์ผู้ทรงปรีชาทรงเห็นความเดือดร้อนของประชาชน จึงทรงเรียกสัมภวะเข้ามาพบ

“สัมภวะ เหตุใดเจ้าจึงหลอกลวงประชาชนของเราเช่นนี้? การสังเวยสัตว์เหล่านั้นไม่ได้นำมาซึ่งความสุข แต่กลับยิ่งทำให้พวกเขาทุกข์ยากยิ่งขึ้น” กษัตริย์ตรัส

“ข้าไม่ได้หลอกลวงเพคะ! หากแต่พวกเจ้านั่นแหละ ที่ไม่ได้ปฏิบัติตามคำสอนของข้าอย่างเคร่งครัด” สัมภวะแก้ตัว

กษัตริย์ทรงทราบดีว่าสัมภวะกำลังโกหก แต่ก็ยังทรงไม่สามารถหาทางแก้ไขได้อย่างเด็ดขาด

ในขณะนั้นเอง พระพุทธเจ้าซึ่งประทับอยู่ ณ วัดเชตวัน ได้ทรงทราบเรื่องราวทั้งหมด พระองค์จึงเสด็จมายังเมืองนั้น

พระพุทธเจ้าได้ทรงพบกับกษัตริย์ และได้ทรงแสดงธรรมโปรด

“ดูก่อนมหาราช หากท่านต้องการให้แผ่นดินของท่านอุดมสมบูรณ์ และประชาชนมีความสุข ท่านไม่ควรบูชายัญด้วยชีวิต แต่จงส่งเสริมการทำบุญ ให้ทาน รักษาศีล และเจริญภาวนา” พระพุทธเจ้าตรัส

“แต่สัมภวะกล่าวว่า การสังเวยสัตว์นั้นสำคัญยิ่งนัก” กษัตริย์ทูล

“นั่นคือความเห็นผิด” พระพุทธเจ้าตรัส “ความเห็นผิดนั้นเปรียบเสมือนหนามแหลมที่ทิ่มแทงจิตใจ และนำพาไปสู่หายนะ”

พระพุทธเจ้าทรงอธิบายถึงโทษของการเบียดเบียนชีวิต และอานิสงส์ของการบำเพ็ญกุศล

กษัตริย์ทรงเลื่อมใสในคำสอนของพระพุทธเจ้า จึงทรงมีรับสั่งให้ประกาศทั่วทั้งเมืองว่า ห้ามมีการบูชายัญสัตว์อีกต่อไป และให้ทุกคนหันมาทำบุญให้ทาน รักษาศีล และเจริญภาวนาแทน

สัมภวะพยายามต่อต้าน แต่ก็ไม่สำเร็จ ชาวบ้านเริ่มตระหนักถึงความจริง และหันมาปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า

เมื่อชาวเมืองเลิกเบียดเบียนชีวิต และหันมาบำเพ็ญกุศล แผ่นดินก็กลับมาอุดมสมบูรณ์ ฝนตกต้องตามฤดูกาล และผู้คนก็มีความสุข

สัมภวะรู้สึกอับอาย และหลบหนีไปจากเมืองนั้น

กษัตริย์ทรงปกครองเมืองด้วยธรรม และประชาชนก็อยู่ดีกินดี