มหาสุบินชาดก

มหาสุบินชาดก

ในสมัยพุทธกาล พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวแห่งแคว้นโกศล ทรงพระนามว่า พระเจ้าปเสนทิโกศล ทรงเป็นกษัตริย์ผู้ทรงธรรม ปกครองอาณาประชาราษฎร์ด้วยทศพิธราชธรรม แต่ครั้งหนึ่ง พระองค์ทรงพระสุบินนิมิตร้ายติดต่อกันถึง 16 ประการ ทำให้ทรงหวาดผวาเป็นอย่างยิ่ง

พระองค์จึงทรงเรียกประชุมเหล่าพราหมณ์ผู้รู้เห็นเวทมนตร์คาถา และนักทำนายฝันทั้งหลาย เพื่อสอบถามถึงความหมายของนิมิตร้ายเหล่านั้น

เหล่าพราหมณ์และนักทำนายต่างก็ตีความไปต่างๆ นานา บ้างก็ว่าบ้านเมืองจะเกิดภัยพิบัติ บ้างก็ว่าจะเกิดสงคราม บ้างก็ว่าพระองค์จะทรงเสื่อมอำนาจ แต่คำทำนายเหล่านั้นล้วนแต่ทำให้พระองค์ทรงหวาดหวั่นและไม่สบายพระทัยยิ่งขึ้น

ขณะนั้นเอง พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงทราบถึงความเดือดร้อนของพระเจ้าปเสนทิโกศล จึงเสด็จมายังพระราชวัง และตรัสถามถึงสาเหตุแห่งความทุกข์

พระเจ้าปเสนทิโกศลจึงกราบทูลถึงพระสุบินนิมิตร้ายทั้ง 16 ประการ พร้อมทั้งคำทำนายที่ได้รับ

พระพุทธองค์ทรงแย้มพระสรวล และตรัสอธิบายว่า “มหาบพิตร นิมิตร้ายที่พระองค์ทรงเห็นนั้น มิได้หมายถึงภัยพิบัติที่จะเกิดขึ้นในกาลอันใกล้ หรือในรัชสมัยของพระองค์แต่อย่างใด นิมิตเหล่านั้นคือเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตกาลอันยาวนาน เมื่อสิ้นสุดพระพุทธศาสนาของพระองค์ไปแล้ว”

จากนั้น พระพุทธองค์ก็ทรงอธิบายความหมายของนิมิตร้ายแต่ละประการดังนี้:

1. ต้นไม้ไร้ราก: หมายถึง ภิกษุสามเณรทั้งหลายที่ประพฤติผิดวินัย ไม่ได้ศึกษาธรรมะ แต่ยังคงครองเพศบรรพชิต
2. แม่โคให้ลูกพังพาน: หมายถึง สตรีที่ประพฤติตนไม่เหมาะสม ปล่อยให้บุตรหลานประพฤติตนเป็นอันธพาล
3. แม่โคแก่ให้ลูกอ่อน: หมายถึง ผู้ที่แก่แล้วแต่ยังประพฤติตนเหมือนเด็ก ไม่รู้จักสำรวม
4. แม่โคแก่กินหญ้าอ่อน: หมายถึง หญิงสาวที่ไปรักชอบพัวพันกับชายแก่
5. แม่โคหนุ่มกินหญ้าแก่: หมายถึง ชายหนุ่มที่ไปรักชอบพัวพันกับหญิงแก่
6. ม้าสองตัวสลับงา: หมายถึง ภิกษุณีที่ประพฤตินอกรีต
7. สุนัขกลิ่นสาบ: หมายถึง ภิกษุที่ประพฤติชั่วร้าย
8. แม่ไก่ฟักไข่กา: หมายถึง ศิษย์ที่ประพฤติชั่วร้ายกว่าอาจารย์
9. งูมีพิษกินลูก: หมายถึง พ่อแม่ที่ทำร้ายลูกของตนเอง
10. พ่อเสือโคร่งกินลูก: หมายถึง พ่อที่ทำร้ายลูกของตนเอง
11. พ่อเนื้อสมันกินลูก: หมายถึง พ่อที่ทำร้ายลูกของตนเอง
12. น้ำเต็มตุ่มมีรูรั่ว: หมายถึง ภิกษุผู้รับลาภสักการะ แต่ไม่ปฏิบัติธรรม
13. น้ำไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำ: หมายถึง ประชาชนที่เสื่อมศรัทธา ไม่นับถือพระรัตนตรัย
14. ชายหนุ่มแก่เพราะถูกกาม: หมายถึง ผู้ที่หมกมุ่นในกามคุณจนแก่
15. หญิงสาวแก่เพราะถูกกาม: หมายถึง ผู้ที่หมกมุ่นในกามคุณจนแก่
16. ดอกไม้บานทั้งสองข้าง: หมายถึง กษัตริย์ที่ไม่มีพระโอรสธิดา

พระพุทธองค์ทรงอธิบายเพิ่มเติมว่า เหตุการณ์เหล่านี้จะเกิดขึ้นเมื่อโลกเข้าสู่ยุคเสื่อมถอย ผู้คนขาดศีลธรรม ขาดความเคารพยำเกรง และพระพุทธศาสนาจะค่อยๆ เสื่อมถอยไป

พระเจ้าปเสนทิโกศล เมื่อทรงทราบคำอธิบายอันกระจ่างแจ้งของพระพุทธองค์ ก็ทรงคลายความหวาดกลัวลงเป็นปลิดทิ้ง และทรงเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนามากยิ่งขึ้น พระองค์ทรงเห็นคุณค่าของการรักษาพระศาสนา และทรงมุ่งมั่นที่จะทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาให้อยู่คู่โลกตราบนานเท่านาน

เรื่องนี้สอนให้เห็นว่า เหตุการณ์ร้ายๆ ที่เราประสบ อาจไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นกับเราโดยตรง แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนถึงความเสื่อมถอยของสังคมและคุณธรรม การที่เราไม่ประมาทในการรักษาศีลธรรม และตั้งอยู่ในความดีงาม ย่อมเป็นการป้องกันภัยอันใหญ่หลวงได้