สัทธัมมชาดก

สัทธัมมชาดก

ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในยุคที่พระพุทธเจ้ายังทรงดำรงพระชนม์ชีพอยู่ โลกมนุษย์และโลกสวรรค์ต่างก็สว่างไสวด้วยพระธรรมคำสอนอันประเสริฐ แต่ในอดีตกาลอันไกลโพ้น เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์ยังทรงเป็น พราหมณ์หนุ่มผู้เปี่ยมด้วยสัทธรรม ณ กรุงพาราณสี ก็ได้มีเรื่องราวอันน่าประทับใจเกิดขึ้น

ในกรุงพาราณสีอันรุ่งเรือง มีพราหมณ์ผู้หนึ่งนามว่า "สัทธัมมะ" เขาเป็นพราหมณ์ที่สมบูรณ์พร้อมด้วยรูปสมบัติ ทรัพย์สมบัติ และที่สำคัญที่สุดคือ คุณสมบัติอันประเสริฐ ซึ่งเป็นที่เลื่องลือไปทั่วแผ่นดิน สัทธัมมะมิได้เป็นเพียงพราหมณ์ผู้มีฐานะร่ำรวยเท่านั้น แต่เขายังเป็นผู้ที่ยึดมั่นในความดีงาม มีศีลธรรมอันดีงาม เป็นผู้มีใจเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา และที่สำคัญคือ มีศรัทธาอันแรงกล้า ในคำสอนอันบริสุทธิ์แห่งพระธรรม

สัทธัมมะใช้ชีวิตอย่างสมถะ แม้จะมีทรัพย์สินมากมาย แต่เขาก็ไม่เคยหลงระเริงไปกับกิเลสตัณหา เขาแบ่งปันทรัพย์สินของตนให้กับผู้ยากไร้ เลี้ยงดูบิดามารดาด้วยความกตัญญู และยังเป็นที่ปรึกษาที่ดีให้กับชาวเมืองในเรื่องราวต่างๆ ด้วยความยุติธรรมและมีปัญญา

วันหนึ่ง ขณะที่สัทธัมมะกำลังนั่งวิปัสสนากรรมฐานอยู่ในสวนอันร่มรื่นของตน จู่ๆ ก็มี เสียงร้องโหยหวนอันน่าเวทนา ดังแว่วมาแต่ไกล ด้วยความเป็นห่วงใย สัทธัมมะจึงลุกขึ้นออกไปตามเสียงนั้น

เมื่อสัทธัมมะไปถึง ก็พบกับภาพอันน่าสลดใจ ช้างเชือกหนึ่งซึ่งเคยเป็นที่รักและภาคภูมิใจของชาวเมือง กำลังนอนจมกองเลือดอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่ สภาพของมันเต็มไปด้วยบาดแผลจากอาวุธที่แหลมคมและยาวเหยียด ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามันถูกทำร้ายอย่างโหดร้าย

สัทธัมมะตกใจและเสียใจเป็นอย่างยิ่ง เขาไม่เคยเห็นภาพเช่นนี้มาก่อน เขาค่อยๆ เข้าไปใกล้ช้างเชือกนั้นด้วยความระมัดระวัง พร้อมกับกล่าวด้วยน้ำเสียงอ่อนโยนว่า

"โอ้... ช้างที่น่าสงสารเอ๋ย เหตุใดเจ้าจึงตกอยู่ในสภาพเช่นนี้เล่า ใครกันที่โหดร้ายถึงเพียงนี้"

ช้างเชือกนั้นได้ยินเสียงของสัทธัมมะ ก็พยายามลืมตาขึ้นมอง พลางส่งเสียงครวญครางเบาๆ ด้วยความเจ็บปวด

สัทธัมมะสังเกตเห็นว่า มี ลูกศรอาบยาพิษ ปักคาอยู่ที่สีข้างของช้าง และมีรอยฟันของเสือร้ายปรากฏอยู่ทั่วร่าง

"ท่านผู้เจริญ" ช้างเชือกนั้นกล่าวด้วยเสียงอันอ่อนแรง "ข้าพเจ้าเป็นเพียงสัตว์ที่อ่อนแอ ข้าพเจ้าไม่เคยเบียดเบียนผู้ใด เหตุใดจึงต้องมาประสบเคราะห์กรรมเช่นนี้เล่า"

สัทธัมมะรู้สึกสงสารช้างเชือกนั้นเป็นอย่างยิ่ง เขาพยายามประคองช้าง และช่วยถอนลูกศรออกด้วยความระมัดระวัง

"อย่าเพิ่งสิ้นหวังนะ สหาย ข้าพเจ้าจะช่วยเจ้าเท่าที่กำลังจะทำได้"

ขณะที่สัทธัมมะกำลังพยายามปฐมพยาบาลช้างอยู่นั้น ก็มี พราหมณ์อีกคนหนึ่ง เดินผ่านมา พราหมณ์ผู้นี้มีชื่อว่า "อุทเทส" เขามีรูปโฉมที่ดูดี แต่ภายในกลับเต็มไปด้วย ความริษยาและความเห็นแก่ตัว

เมื่ออุทเทสเห็นสัทธัมมะกำลังช่วยเหลือช้าง ก็เอ่ยขึ้นด้วยน้ำเสียงเยาะเย้ย

"ดูสิ พราหมณ์สัทธัมมะ ผู้มีแต่คุณธรรมอันสูงส่ง กำลังสาละวนอยู่กับสัตว์เดรัจฉานที่กำลังจะตาย ไยไม่กลับไปบำรุงบำเรอบิดามารดา หรือแสวงหาทรัพย์สินให้มากยิ่งขึ้นเล่า?"

สัทธัมมะหันไปมองอุทเทสด้วยสายตาที่สงบนิ่ง

"ท่านอุทเทส การช่วยเหลือชีวิตผู้อื่น ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์หรือสัตว์เดรัจฉาน ล้วนเป็นสิ่งที่ประเสริฐ ท่านไม่เห็นหรือว่าช้างเชือกนี้กำลังทุกข์ทรมานอยู่"

อุทเทสหัวเราะในลำคอ

"ข้าเห็นว่าเจ้ากำลังเสียเวลาอันมีค่าไปกับสิ่งไร้สาระ การช่วยเหลือสัตว์เดรัจฉาน จะได้อะไรตอบแทนเล่า? มันจะยกทรัพย์สมบัติให้เจ้าหรือ? มันจะยกตำแหน่งให้เจ้าหรือ?"

สัทธัมมะส่ายหน้า

"การกระทำอันมีคุณธรรม ย่อมไม่หวังสิ่งตอบแทนใดๆ เพียงแค่ได้ช่วยเหลือผู้ที่กำลังเดือดร้อน ก็ถือเป็นความสุขที่ยิ่งใหญ่แล้ว"

ขณะนั้นเอง พระราชาแห่งเมืองพาราณสี ก็เสด็จผ่านมาพร้อมกับเหล่าข้าราชบริพาร เมื่อทรงทอดพระเนตรเห็นสภาพของช้าง และการกระทำของสัทธัมมะ พระองค์ก็ทรงตรัสถาม

"เกิดอันใดขึ้นที่นี่ พราหมณ์?"

สัทธัมมะจึงกราบทูลเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทั้งหมดอย่างละเอียด

พระราชาทรงฟังแล้วก็ทรงกริ้วมาก

"ช่างเป็นเรื่องที่น่าอัปยศยิ่งนัก ใครกันที่กล้าทำร้ายช้างคู่บ้านคู่เมืองเช่นนี้?"

อุทเทสรีบกราบทูล

"ฝ่าบาท ข้าพเจ้าเห็นพราหมณ์สัทธัมมะผู้นี้ กำลังทำร้ายช้างอยู่"

สัทธัมมะตกใจ

"หาไม่เพคะ ฝ่าบาท ข้าพเจ้ากำลังพยายามช่วยเหลือช้างที่ถูกทำร้ายต่างหาก"

พระราชาทรงสงสัยในคำกล่าวของทั้งสองพระองค์จึงมีรับสั่งให้สืบสวน

เมื่อมีการตรวจสอบ ก็พบว่า ลูกศรอาบยาพิษ นั้นเป็นของพวกนายพรานป่า ซึ่งมักจะเข้ามาล่าสัตว์ในป่าแถบนี้ แต่รอยฟันของเสือนั้นเกิดจาก อุทเทส นั่นเอง อุทเทสเห็นช้างบาดเจ็บก็คิดจะใช้โอกาสนี้ซ้ำเติมหวังจะให้ช้างตาย แล้วตนเองจะได้มีโอกาสฉกฉวยเอาทรัพย์สินบางอย่างจากช้าง

พระราชาทรงพิโรธเป็นอย่างยิ่ง

"เจ้าช่างเป็นคนอกตัญญูและไร้คุณธรรมเสียจริง! แทนที่จะช่วยเหลือกลับคิดร้าย!"

พระราชาทรงมีรับสั่งลงโทษอุทเทส และทรงชื่นชมในความดีของสัทธัมมะ

พระราชาทรงตรัสกับสัทธัมมะ

"พราหมณ์สัทธัมมะ เจ้าช่างเป็นผู้มีคุณธรรมสูงส่งยิ่งนัก แม้แต่สัตว์เดรัจฉานเจ้าก็ยังไม่ทอดทิ้ง ข้าขอมอบสมบัติส่วนหนึ่งให้แก่เจ้า และจะแต่งตั้งเจ้าเป็นที่ปรึกษาคู่พระทัย"

สัทธัมมะกราบทูล

"ขอบพระทัยฝ่าบาทเป็นอย่างสูง แต่ข้าพเจ้าไม่ต้องการทรัพย์สินหรือยศถาบรรดาศักดิ์ใดๆ เพียงแค่ได้ช่วยเหลือผู้อื่นก็เป็นความสุขแล้ว"

พระราชาทรงประทับใจในความเสียสละของสัทธัมมะยิ่งนัก

หลังจากเหตุการณ์นั้น สัทธัมมะก็ยังคงดำเนินชีวิตตามวิถีแห่งความดีงามต่อไป เขาได้ใช้ความรู้ความสามารถของตนช่วยเหลือผู้คนมากมาย ทำให้กรุงพาราณสีมีความสงบสุขร่มเย็น

ส่วนช้างเชือกนั้น เมื่อได้รับการรักษาพยาบาลอย่างดีจากสัทธัมมะ ก็ค่อยๆ ฟื้นตัวกลับคืนสู่สภาพปกติ และกลายเป็นช้างคู่บารมีของพระราชาสืบไป

เรื่องราวของพราหมณ์สัทธัมมะได้ขจรขจายไปทั่วสารทิศ เป็นที่เล่าขานถึง สัทธรรม หรือธรรมะอันประเสริฐ ที่ดำรงอยู่ได้ด้วย ศรัทธา อันแรงกล้า และการกระทำอันมีคุณธรรม

คติธรรม

การมีศรัทธาอันแรงกล้าในความดีงาม การไม่ย่อท้อต่ออุปสรรค และการช่วยเหลือผู้อื่นด้วยจิตใจที่บริสุทธิ์ ย่อมนำมาซึ่งความสุขและความเจริญทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น

บารมีที่บำเพ็ญ

ในชาตินี้ พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญ สัทธรรมบารมี คือ การมีธรรมะอันประเสริฐ ดำรงมั่นในความดีงาม และบำเพ็ญประโยชน์แก่สรรพสัตว์