มหาสุมังคลสูตร

มหาสุมังคลสูตร

ณ เมืองพาราณสี อันเป็นเมืองหลวงที่เจริญรุ่งเรืองแห่งหนึ่ง มีพระราชาผู้ทรงธรรมนามว่า 'มหาสุมังคะ' พระองค์ทรงปกครองอาณาประชาราษฎร์ด้วยความยุติธรรม และทรงเป็นที่รักของประชาชน

ในพระราชสำนักนั้น มีพราหมณ์ผู้ใหญ่ที่ปรึกษาของพระราชาอยู่ท่านหนึ่ง มีนามว่า 'ทิสะ' ทิสะพราหมณ์เป็นผู้ที่พระราชาทรงไว้วางพระทัยอย่างยิ่งในเรื่องการบริหารบ้านเมือง และเป็นผู้ที่ได้รับการยอมรับในด้านสติปัญญา

วันหนึ่ง ขณะที่พระราชาทรงปรึกษาหารือราชการกับทิสะพราหมณ์ ก็ทรงมีพระดำริถึงความเดือดร้อนของประชาชนบางส่วนในแคว้น

“ทิสะ ท่านเห็นเป็นประการใด หากเราจะจัดตั้งโรงทานขึ้นเพื่อช่วยเหลือผู้ที่ขาดแคลนอาหาร” พระราชาตรัสถาม

“เป็นความคิดอันประเสริฐพะย่ะค่ะ สมควรอย่างยิ่งที่เราจะช่วยเหลือพสกนิกรของเรา” ทิสะพราหมณ์ทูลตอบ

พระราชาจึงมีรับสั่งให้จัดตั้งโรงทานขึ้น โดยมีทิสะพราหมณ์เป็นผู้ดูแลหลัก

ทิสะพราหมณ์เป็นผู้ที่มีความสามารถในการบริหารจัดการเป็นอย่างดี ท่านจัดหาเสบียงอาหารจากท้องพระคลัง และจากผู้มีจิตศรัทธาอื่นๆ มาปรุงเป็นอาหารเลี้ยงดูผู้คนอย่างไม่ขาดสาย

โรงทานแห่งนี้ได้ช่วยเหลือผู้คนจำนวนมาก ทั้งคนยากจน คนแก่ คนเจ็บป่วย และผู้ที่ประสบภัยพิบัติต่างๆ

ประชาชนต่างก็พากันแซ่ซ้องสรรเสริญในพระบารมีของพระราชา และในความสามารถของทิสะพราหมณ์

แต่ทว่า ท่ามกลางความชื่นชมยินดีนั้น ก็มีพราหมณ์อีกคนหนึ่งนามว่า 'กัสสปะ' ซึ่งเป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถเช่นกัน แต่กลับมีจิตใจอิจฉาริษยา

กัสสปะพราหมณ์ไม่พอใจที่ทิสะพราหมณ์ได้รับความดีความชอบ และได้รับความไว้วางใจจากพระราชา

“ทำไมไอ้ทิสะนั่นถึงได้เป็นที่โปรดปรานของพระราชาขนาดนี้ ทั้งที่ข้าเองก็มีความสามารถไม่แพ้กัน” กัสสปะพราหมณ์คิดอย่างขุ่นเคือง

ด้วยความอิจฉา กัสสปะพราหมณ์จึงวางแผนที่จะใส่ร้ายทิสะพราหมณ์

วันหนึ่ง กัสสปะพราหมณ์ก็เข้าไปทูลพระราชา

“ถวายพระพรพระมหาราชเจ้า ข้าพระองค์มีเรื่องสำคัญจะกราบทูล” กัสสปะพราหมณ์กล่าว

“มีสิ่งใดหรือ?” พระราชาตรัสถาม

“เกี่ยวกับโรงทานที่พระองค์ทรงตั้งขึ้นพะย่ะค่ะ” กัสสปะพราหมณ์กล่าว

“โรงทานมีปัญหาอันใด?” พระราชาทรงสงสัย

“กระหม่อมเกรงว่า ทิสะพราหมณ์ผู้ดูแลโรงทาน จะนำเสบียงอาหารที่ควรจะเป็นของประชาชน ไปเป็นของตนเองพะย่ะค่ะ” กัสสปะพราหมณ์กล่าวหา

พระราชาทรงได้ยินดังนั้นก็ตกพระทัยเป็นอย่างยิ่ง

“เจ้าพูดจริงหรือ?”

“จริงพะย่ะค่ะ กระหม่อมได้เห็นกับตาตนเอง” กัสสปะพราหมณ์กล่าว

พระราชาทรงไม่เชื่อในคำกล่าวหาของกัสสปะพราหมณ์ในทันที เพราะพระองค์ทรงรู้จักทิสะพราหมณ์เป็นอย่างดี

“เจ้าแน่ใจหรือว่าเจ้าเห็นถูกต้อง? ทิสะเป็นคนซื่อสัตย์และจงรักภักดีต่อเรามาโดยตลอด”

“หากพระองค์ไม่เชื่อ กระหม่อมขอทูลให้พระองค์ทรงพิสูจน์ด้วยพระองค์เองพะย่ะค่ะ” กัสสปะพราหมณ์กล่าว

พระราชาจึงทรงมีรับสั่งให้แอบติดตามดูพฤติกรรมของทิสะพราหมณ์

เมื่อถึงเวลาที่ทิสะพราหมณ์ต้องนำอาหารไปแจกจ่ายที่โรงทาน กัสสปะพราหมณ์ก็ได้แอบเข้าไปสอดแนม

ในขณะที่ทิสะพราหมณ์กำลังตักอาหารใส่บาตรให้แก่ผู้ยากไร้คนหนึ่ง บังเอิญมีอาหารส่วนหนึ่งหกหล่นลงบนพื้น

กัสสปะพราหมณ์เห็นดังนั้น ก็รีบเข้าไปฟ้องพระราชา

“เห็นหรือไม่พะย่ะค่ะ! ทิสะพราหมณ์กำลังนำอาหารไปเป็นของตนเอง!”

พระราชาทรงเห็นเหตุการณ์นั้นก็ทรงกริ้วมาก พระองค์ทรงเข้าใจผิดคิดว่าทิสะพราหมณ์กำลังตักอาหารที่หกหล่นนั้นเก็บไว้

“ไอ้ทิสะ! เจ้ากล้าดียังไงมาทำเช่นนี้!” พระราชาตะโกนก้อง

ทิสะพราหมณ์ตกใจมากเมื่อเห็นพระราชา และได้ยินคำบริภาษ

“ถวายพระพรพระมหาราชเจ้า เกิดสิ่งใดขึ้นหรือพะย่ะค่ะ?”

“เจ้ายังจะถามอีกหรือ! เราเห็นเจ้ากำลังจะนำอาหารของประชาชนไปเป็นของตนเอง!” พระราชาตรัส

“ไม่นะพะย่ะค่ะ! ที่เห็นนั้น กระหม่อมแค่กำลังจะเก็บอาหารที่หกหล่นไปให้แก่สุนัขจรจัดที่อยู่บริเวณนั้นพะย่ะค่ะ” ทิสะพราหมณ์รีบกราบทูล

กัสสปะพราหมณ์ได้ยินดังนั้น ก็รีบกล่าวเสริม

“ไม่จริงพะย่ะค่ะ! มันกำลังจะเก็บไปเป็นของมันเอง!”

แต่พระราชาทรงสังเกตเห็นอาการของทิสะพราหมณ์ และทรงเห็นสุนัขจรจัดที่กำลังรออยู่

พระราชาทรงตระหนักได้ในทันทีว่า พระองค์ทรงเข้าใจผิด และถูกกัสสปะพราหมณ์หลอกลวง

“อ้อ ที่แท้เป็นเช่นนี้เอง” พระราชาตรัส

พระองค์ทรงมีรับสั่งให้จับกัสสปะพราหมณ์ไปลงโทษฐานใส่ร้ายป้ายสี

“เจ้ากัสสปะ เจ้าบังอาจใส่ร้ายคนบริสุทธิ์ถึงเพียงนี้ สมควรแล้วที่เจ้าจะได้รับโทษ!”

กัสสปะพราหมณ์ถูกลงโทษตามสมควรแก่กรรม

ส่วนทิสะพราหมณ์ พระราชาทรงขอโทษ

“ทิสะ เราขออภัยในความเข้าใจผิดของเรา เราไม่น่าจะหลงเชื่อคำพูดของคนพาลเช่นนั้น”

“ไม่เป็นไรพะย่ะค่ะ” ทิสะพราหมณ์กล่าว “กระหม่อมเข้าใจดีว่า ในโลกนี้ย่อมมีทั้งคนดีและคนไม่ดีปะปนกันไป”

พระราชาทรงเลื่อมใสในความมีใจเมตตาของทิสะพราหมณ์เป็นอย่างยิ่ง พระองค์ทรงยกย่องทิสะพราหมณ์ให้เป็นผู้ดูแลโรงทานต่อไป และยังทรงแต่งตั้งให้เป็นที่ปรึกษาคนสำคัญ

เรื่องราวของมหาสุมังคลสูตรนี้ จึงเป็นเครื่องเตือนใจว่า การมีจิตใจที่เมตตาต่อสรรพสัตว์ แม้แต่สัตว์เดรัจฉาน ย่อมนำมาซึ่งผลบุญอันยิ่งใหญ่ การใส่ร้ายป้ายสีผู้อื่น ย่อมนำมาซึ่งความเดือดร้อนและความเสื่อมเสีย