มหาสาลชาดก (เรื่องราชสีห์)

ในกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ ป่าหิมพานต์ อันอุดมสมบูรณ์ด้วยพืชพรรณนานาชนิด และเป็นที่อาศัยของเหล่าสรรพสัตว์นานาประการ ณ ที่แห่งนั้น มีพระโพธิสัตว์บังเกิดเป็นราชสีห์ผู้ทรงอำนาจ มีสง่าราศี ยิ่งใหญ่เหนือกว่าสัตว์ทั้งปวง พระองค์มีพระวรกายแข็งแรง ล่ำสัน ดวงตาคมกล้าดุจดวงดาว ผมขนสีทองอร่ามเป็นประกายยามต้องแสงตะวัน ก้องกังวานด้วยเสียงคำรามที่ทรงพลังสามารถสะท้านสะเทือนไปทั่วทั้งป่า

พระโพธิสัตว์ราชสีห์นั้น ทรงครองความเป็นใหญ่ในป่านั้นอย่างยุติธรรม ทรงปกป้องสัตว์ที่อ่อนแอกว่า และทรงดำรงตนเป็นที่พึ่งของเหล่าสัตว์ทั้งหลาย พระองค์ไม่เคยประพฤติทารุณ หรือเบียดเบียนใคร หากแต่ทรงดำรงตนด้วยธรรมะแห่งความเป็นผู้นำอันประเสริฐ

วันหนึ่ง ในขณะที่พระโพธิสัตว์ราชสีห์กำลังทรงพักผ่อนอยู่ใต้ร่มเงาของต้นไม้ใหญ่ ท่ามกลางหมู่ไม้เขียวขจีที่แผ่กิ่งก้านสาขาให้ความร่มเย็น เสียงนกน้อยขับขานประสานเสียงกับเสียงสายลมที่พัดผ่านใบไม้ เป็นภาพบรรยากาศที่สงบสุขและงดงาม

พลันนั้นเอง ก็มีเสียงร้องไห้คร่ำครวญดังมาจากชายป่า ทำให้พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงลืมพระเนตรขึ้นด้วยความสงสัย พระองค์ทรงลุกขึ้นยืนอย่างสง่างาม แล้วก้าวเดินไปยังทิศทางของเสียงนั้น

เมื่อไปถึง พระองค์ทรงพบกับฝูงกวางน้อยใหญ่ที่กำลังหวาดกลัวและแตกตื่นอย่างหนัก มีกวางตัวหนึ่งที่นั่งทรุดลงร้องไห้อยู่ท่ามกลางฝูง

พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงก้าวเข้าไปใกล้ และตรัสถามด้วยพระสุรเสียงอันอ่อนโยนแต่ทรงอำนาจว่า “สหายกวางทั้งหลาย เหตุใดจึงได้แตกตื่นและร่ำไห้กันเช่นนี้ มีสิ่งใดเกิดขึ้นหรือ”

กวางตัวที่ร้องไห้อยู่เงยหน้าขึ้นมองพระโพธิสัตว์ราชสีห์ด้วยความหวังในแววตา แล้วกล่าวตอบด้วยเสียงสั่นเครือว่า “ข้าแต่พญาแห่งป่า ข้าพระองค์เสียใจยิ่งนัก ข้าพระองค์ได้ทำผิดต่อพระองค์”

พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงรับฟังด้วยความสงบนิ่ง แล้วตรัสถามต่อไปว่า “ความผิดอันใดเล่า ที่ทำให้เจ้าถึงกับเสียใจจนร้องไห้เช่นนี้”

กวางตัวนั้นค่อยๆ เล่าเรื่องราวด้วยความรู้สึกผิดว่า “เมื่อเช้านี้ ข้าพระองค์กำลังหากินอยู่ใกล้ลำธารอันใสสะอาด ทันใดนั้นเอง ข้าพระองค์ก็ได้เห็นต้นผลไม้ที่เต็มไปด้วยผลอันหอมหวานและน่ารับประทาน ข้าพระองค์รู้ดีว่าผลไม้นั้นเป็นของที่พระองค์ทรงโปรดปราน และเป็นที่หวงแหน แต่ด้วยความหิวและความโลภที่เข้าครอบงำ ข้าพระองค์จึงได้แอบเข้าไปเก็บผลไม้นั้นมากินเสียหลายผล โดยไม่ทันคิดถึงพระองค์เลย”

เมื่อได้ยินดังนั้น พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงพิจารณาความผิดนั้นอย่างละเอียด พระองค์ทรงทราบดีว่าผลไม้นั้นเป็นของโปรดของพระองค์จริง และเป็นผลไม้ที่หาได้ยาก แต่ด้วยพระเมตตาที่ทรงมีต่อสัตว์ทั้งหลาย พระองค์ทรงเห็นว่ากวางตัวนั้นเพียงแค่ทำผิดเพราะความหิวและความโลภที่เกิดขึ้นชั่วคราว

พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงตรัสด้วยพระสุรเสียงที่แสดงถึงความเข้าใจว่า “สหายกวางเอ๋ย ความผิดที่เจ้าทำนั้นเป็นความผิดที่เล็กน้อย หากเจ้าสำนึกผิดและกล่าวขอโทษเช่นนี้ ข้าพเจ้าก็ให้อภัยเจ้า”

เมื่อกวางได้ยินดังนั้น ก็รู้สึกดีใจเป็นอย่างยิ่ง และกล่าวขอบคุณพระโพธิสัตว์ราชสีห์อย่างซาบซึ้ง

แต่กวางตัวนั้นก็ยังคงมีสีหน้าที่เป็นกังวลอยู่ พระโพธิสัตว์ราชสีห์จึงทรงถามอีกว่า “เหตุใดเจ้าจึงยังคงมีสีหน้าเช่นนั้นอีกเล่า”

กวางตอบว่า “ข้าแต่พญาแห่งป่า ข้าพระองค์รู้สึกละอายใจยิ่งนักที่ได้กระทำการอันไม่สมควรต่อพระองค์ และข้าพระองค์ยังเกรงว่าหากผู้อื่นรู้เรื่องนี้ พวกเขาจะมองข้าพระองค์ในทางที่ไม่ดี”

พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงรับฟัง แล้วตรัสด้วยพระสุรเสียงที่ให้กำลังใจว่า “สหายกวางเอ๋ย การกระทำผิดย่อมเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่สิ่งสำคัญคือการสำนึกผิดและไม่กระทำผิดซ้ำอีก เจ้าได้แสดงความสำนึกผิดอย่างแท้จริงแล้ว และข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่า เจ้าจะไม่กระทำผิดเช่นนี้อีก”

จากนั้น พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงหันไปตรัสกับฝูงกวางทั้งหลายว่า “สหายทั้งหลาย จงฟังข้าพเจ้า หากใครก็ตามที่ทำผิดพลาดไป จงอย่าได้ครั่นคร้ามที่จะยอมรับผิดและกล่าวขอโทษ จงจำไว้ว่า การยอมรับผิดและสำนึกผิดนั้น เป็นคุณธรรมอันประเสริฐ ที่จะทำให้เราเติบโตและเป็นคนที่ดีขึ้น”

พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงทรงเดินกลับไปยังที่ประทับของพระองค์ ทิ้งไว้เพียงฝูงกวางที่ได้เรียนรู้บทเรียนอันมีค่าจากพญาแห่งป่า

กาลเวลาผ่านไป พระโพธิสัตว์ราชสีห์ทรงดำรงตนเป็นที่รักและเคารพของสัตว์ทั้งหลายในป่าหิมพานต์เสมอมา พระองค์ทรงแสดงให้เห็นถึงความเป็นผู้นำที่ทรงปัญญา มีเมตตา และให้อภัย การกระทำของพระองค์ได้จารึกเป็นตำนานแห่งความดีงามในป่าแห่งนั้น

เรื่องราวของพระโพธิสัตว์ราชสีห์ผู้ทรงให้อภัยนี้ ได้ถูกเล่าขานสืบต่อกันมา เพื่อเป็นแบบอย่างอันดีงามแก่ผู้คนรุ่นหลัง

คติธรรม

การยอมรับผิดและสำนึกผิดเป็นคุณธรรมอันประเสริฐ ที่นำไปสู่การให้อภัยและการเติบโต

บารมีที่บำเพ็ญ

เมตตาบารมี, ขันติบารมี, วิริยบารมี