උදම්බර ජාතකය

උදම්බර ජාතකය

අතීතයේදී, බරණැස් නුවර රජ කරන කාලයෙහි, බෝසතාණන් වහන්සේ උදම්බර නම් රජ කෙනෙකු ලෙස උපන්නාහ. ඒ රජතුමාගේ රාජධානිය සියලු සම්පත්වලින් පිරිපුන්ව පැවතිණි. සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි පිහිටි ඒ රජතුමා, දවස් පතා ධර්මඝෝෂා පවත්වා, ධර්මයෙහි පිහිටි සත්වයන්ට ත්‍යාගශීලීව කටයුතු කළේය. එතුමාගේ දේශයේ කිසිදු දුප්පත්කමක් හෝ අසාධාරණයක් නොවීය. ජනතාව සතුටින්, සාමයෙන් ජීවත් වූහ. රජතුමාගේ මව වූ රජ මාතාව ද ධර්මයෙහි ලැදි, ගුණවත් ස්ත්‍රියක වූවාය. ඇය ද දාන, සීල, භාවනා යන කුසල ධර්මයන්හි නිරත වූවාය. එසේ වුවද, රජ මාතාවගේ සිතෙහි එක්තරා දුර්වලතාවක් විය. එනම්, ඇය අනුන්ගේ වස්තුව ගැන ඊර්ෂ්‍යා කරන සුළු බවකි. අනුන්ගේ සැප සම්පත් දුටු විට ඇගේ සිතෙහි කණගාටුවක් ඇති විය. මේ ඊර්ෂ්‍යාව නිසා ඇය රජුට නිතරම විවිධ උපදෙස් දුන්නාය. බොහෝ විට ඒවා රජුගේ ධර්මයෙහි පිහිටි ස්වභාවයට අනුකූල නොවුණි.

දිනක්, රජ මාතාව රජු වෙත පැමිණ මෙසේ කීවාය: "මගේ පුත, නුඹ ඉතා ධර්මිෂ්ඨ රජෙක්. නුඹේ දේශය ද අතිශයින් සරුසැරියෙන් පිරිපුන්. එහෙත්, නුඹේ අසල්වැසි රජුගේ රාජධානිය ගැන මා අසා ඇත්තෙමි. ඒ රජුගේ ධනය, ස්ත්‍රීන්, අශ්වයන්, හස්තීන් යනාදී සියලු සම්පත් නුඹේ රාජධානියට වඩා බොහෝ සෙයින් වැඩි යයි කියති. මේ ගැන මට ඉතා කණගාටුයි. නුඹ ද ඒ රජුට සමානව හෝ ඊට වඩා අතිශයින් සරුසැරියෙන් පිරිපුන් විය යුතු යයි මගේ සිතේ ලොකු ආසාවක් තිබේ."

රජතුමා තම මවගේ කීම අසා, සිනාසෙමින් මෙසේ කීය: "මාගේ මෑණියනි, නුඹගේ මේ කීම අසන්නට ලැබීම ගැන මට ඉතා දුකක් දැනේ. මම ධර්මයෙහි පිහිටා, ජනතාවගේ සුභ සිද්ධිය උදෙසා කටයුතු කරන්නෙමි. අනුන්ගේ වස්තුව ගැන ඊර්ෂ්‍යා කිරීම ධර්මයට අනුකූල නොවේ. එය සිතෙහි අපිරිසිදුකමකි. මම ධර්මිෂ්ඨ මාර්ගයෙහි ගමන් කරන විට, සියලු සම්පත් මට නොඅසමින් ලැබේවි. ඊර්ෂ්‍යාවෙන් කටයුතු කිරීමෙන් කිසිදු යහපතක් වන්නේ නැත."

එහෙත් රජ මාතාව තම පුත්‍රයාගේ කීම පිළිගත්තේ නැත. ඇය තවදුරටත් මෙසේ කීවාය: "නුඹ ධර්මයෙහි පිහිටීම මාගේ සතුටට කරුණක්. එහෙත්, නුඹේ රාජධානිය අනුන්ගේ රාජධානියට වඩා සරුසැරියෙන් පිරිපුන් නොවීම ගැන මට සිතේ ලොකු අඩුවක් තිබේ. අනුන්ගේ වස්තුව දෙස බලා ඊර්ෂ්‍යා කිරීමෙන් මගේ සිතට සැනසීමක් නැත. මට සැනසීමක් ලැබීමට නම්, නුඹේ රාජධානිය අතිශයින් සරුසැරියෙන් පිරිපුන් විය යුතු ය. ඒ සඳහා, නුඹ අනුන්ගේ රජුගේ ධනය සොරා ගැනීම හෝ, ඒ රජුට විරුද්ධව යුද්ධ කර ධනය පැහැර ගැනීම හෝ කළ යුතු ය."

බෝසතාණන් වහන්සේ තම මවගේ මේ අතිශයින් දුර්වල වූ අදහස් අසා, ඉතාමත් කණගාටු වූහ. එහෙත්, උන්වහන්සේ තම මවට බැණ වැදීමට හෝ තරවනු විනා, ධර්මයෙහි පිහිටමින් මෙසේ කීහ: "මාගේ මෑණියනි, නුඹගේ මේ අදහස් ඉතාමත් භයානක ය. අනුන්ගේ ධනයට ආශා කිරීම, ඊර්ෂ්‍යා කිරීම, සොරා ගැනීම, යුද්ධ කිරීම යන මේ සියල්ල පව්කාර ක්‍රියාවන් ය. මේවා ධර්මයට විරුද්ධ ය. මේවා අනුගමනය කළොත්, එය නුඹටත්, මටත්, මුළු රාජධානියටමත් ඉතාමත් අහිතකර ප්‍රතිඵල ගෙන දෙනු ඇත. සැනසීම ලැබෙන්නේ ධර්මයෙහි පිහිටීමෙන් පමණි, අනුන්ගේ ධනය පැහැර ගැනීමෙන් නොවේ."

රජ මාතාව තම පුත්‍රයාගේ කීම අසා, ඊටත් වඩා කෝපයට පත් වූවාය. ඇය මෙසේ කීවාය: "නුඹ මගේ කීම අසන්නේ නැද්ද? නුඹ මගේ පුතා නොවෙද්ද? මාගේ සිතෙහි ඇති මේ ආශාව, මේ ඊර්ෂ්‍යාව නුඹට තේරෙන්නේ නැද්ද? නුඹ මාගේ සිතට සැනසීමක් දෙනවා නම්, මගේ කීම අසා, මාගේ ආශාව ඉටු කළ යුතු ය."

බෝසතාණන් වහන්සේ තම මවගේ මුරණ්ඩුකම සහ ඊර්ෂ්‍යා සහගත සිත දුටු විට, තමන් ධර්මයෙහි පිහිටා කටයුතු කළ යුතු බව තේරුම් ගත්හ. උන්වහන්සේ මෙසේ කීහ: "මාගේ මෑණියනි, මම නුඹට කීකරු වෙමි. එහෙත්, මම ධර්මයෙහි පිහිටා කටයුතු කරන්නෙමි. මම අනුන්ගේ ධනය පැහැර ගැනීමට හෝ යුද්ධ කිරීමට හෝ යන්නේ නැත. මම ධර්මයෙහි පිහිටා, ධර්මයෙහි ආශිර්වාදයෙන්, මගේ රාජධානිය අතිශයින් සරුසැරියෙන් පිරිපුන් කිරීමට උත්සාහ කරන්නෙමි."

එදින සිට, බෝසතාණන් වහන්සේ තම රාජ්‍යයේ ධර්මයෙහි පිහිටි කටයුතු තවදුරටත් දැඩි කළහ. උන්වහන්සේ ජනතාවට ධර්මය ඉගැන් වූහ, ධර්ම දේශනා පැවැත්වූහ, ධර්ම දානය දුන්හ. උන්වහන්සේගේ ධර්මයෙහි පිහිටි ක්‍රියා කලාපය නිසා, රාජ්‍යයේ ධර්මය ද ධර්මයෙහි පිහිටි ධනය ද දිනෙන් දින වැඩි විය. අනුන්ගේ ධනයට ඊර්ෂ්‍යා කරනවා වෙනුවට, තම රාජ්‍යයේ ධනය ධර්මයෙහි පිහිටවා, ධර්මය දියුණු කිරීමට උන්වහන්සේ උත්සාහ කළහ.

කාලය ගත වන විට, බෝසතාණන් වහන්සේගේ ධර්මයෙහි පිහිටි ක්‍රියා කලාපය නිසා, උන්වහන්සේගේ රාජධානිය අතිශයින් සරුසැරියෙන් පිරිපුන් විය. ජනතාව සතුටින්, සාමයෙන්, ධර්මයෙහි පිහිටා ජීවත් වූහ. අනුන්ගේ රජුගේ ධනයට ඊර්ෂ්‍යා කළ රජ මාතාවගේ සිත ද, තම පුත්‍රයාගේ ධර්මයෙහි පිහිටි ක්‍රියා කලාපය සහ ඊට ලැබුණු යහපත් ප්‍රතිඵල දුටු විට, සැනසිණි. ඇය ඊර්ෂ්‍යාවෙන් මිදී, ධර්මයෙහි පිහිටි සැනසීම ලබා ගත්තාය.

ඒ රජ මාතාව, ඊර්ෂ්‍යාව නිසා ඇති වූ දුකෙන් මිදී, සැබෑ සැනසීම ලැබුණේ ධර්මයෙහි පිහිටි තම පුත්‍රයාගේ ක්‍රියා කලාපය නිසා බව අවසානයේදී තේරුම් ගත්තාය. ඊර්ෂ්‍යාව යනු අතිශයින් දුර්වල සහ අසතුටුදායක හැඟීමක් බවත්, ධර්මයෙහි පිහිටීමෙන් පමණක් සැබෑ සැනසීම ලැබෙන බවත් ඇය අවබෝධ කර ගත්තාය.

කතාවේ සාරාංශය

උදම්බර ජාතකය අපට උගන්වන්නේ ඊර්ෂ්‍යාව නම් වූ දුර්වල හැඟීමෙන් මිදී, ධර්මයෙහි පිහිටා කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කමයි. අනුන්ගේ දියුණුව දැක ඊර්ෂ්‍යා කිරීමෙන් කිසිදු යහපතක් වන්නේ නැත. ඊට අමතරව, එය අපට අසහනය, අසතුටුදායක බව සහ නරක ප්‍රතිඵල ගෙන දෙයි. ධර්මයෙහි පිහිටා, ධර්මයෙහි පිහිටි ක්‍රියා කලාපයෙන් කටයුතු කරන විට, සියලු සම්පත් හා සැනසීම අප වෙත පැමිණෙන බවත්, ධර්මයෙහි පිහිටීමෙන් පමණක් සැබෑ සැනසීම ලැබෙන බවත් මෙම ජාතකය අපට පැහැදිලි කරයි.

කෙසේ හෝ ඊර්ෂ්‍යාවෙන් මිදී ධර්මයෙහි පිහිටා සැනසීම ලැබිය යුතු ය.

පරෝපකාර ධර්මය