ඛන්තී ජාතකය (Khanti Jataka)

ඛන්තී ජාතකය (Khanti Jataka)

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වැඩවසන සමයෙහි, එක්තරා භික්ෂුවක් හා සබැඳි සිදුවීමක් ඇසුරෙන් මෙම ජාතකය දේශනා කළ සේක. ඒ භික්ෂුව සර්වඥ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය අසා පැවිදි වී, ධර්මයෙහි හැසිරීමට උත්සාහ කළද, සිතේ නොසන්සුන් බව නිසා ධර්මයෙහි අනුසස් නොලබා සිටියේය. ඔහු බොහෝ වෙහෙස මහන්සි ගත්තද, ඔහුගේ සිතේ කෝපය, ඊර්ෂ්‍යාව වැනි චිත්තවේගයන් පාලනය කරගත නොහැකි විය. එයින් ඔහු බොහෝ සෙයින් කම්පා විය.

දිනක්, උන්වහන්සේ වැඩමවූ ජේතවනාරාමයේ එක්තරා චූඩාමානවකයෙක්, භික්ෂුවගේ නොසන්සුන් බව දුටුවේය. ඔහු භික්ෂුව ළඟට ගොස්, “ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේගේ මුහුණෙහි කලකිරීමක් පෙනේ. ධර්මයෙහි යෙදීමට අපහසු වන්නේද?” යයි විමසීය.

“අහෝ, මට ධර්මයෙහි යෙදීම ඉතා දුෂ්කරය. මගේ සිත කිසිවිටෙකත් සන්සුන් වන්නේ නැත. කුඩා හෝ දෙයක් මට කෝපයක් ඇති කරයි. මා මෙම පැවිද්දට පැමිණියේ නිවන සාක්ෂාත් කරනු පිණිසය, නමුත් මාගේ සිතේ ඇති මේ රාග, ද්වේශ, මෝහයන් මට ඊට බාධා කරයි.”

චූඩාමානවකයා භික්ෂුවගේ දුක දැක, ඔහුට සැනසීමක් ලබා දීමට සිතීය. “ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ මෙසේ කලකිරීමට පත් නොවන්න. ධර්මයෙහි හැසිරීමට යම් මාර්ගයක් තිබිය යුතුය. මා ඔබ වහන්සේට එක් කථාවක් කියන්නම්. එය ඔබට යම්තාක් හෝ සැනසීමක් ලබා දෙනු ඇත.”

ඉන්පසු චූඩාමානවකයා මෙසේ කීමට පටන් ගත්තේය. ඈත අතීතයේ, බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ කාලයේ, අපගේ බෝසතාණන් වහන්සේ එක්තරා ඛන්තීවාදී ඍෂිවරයෙකු ලෙස උපත ලබා සිටියහ. ඍෂිවරයා ඝෝර වනයේ, මෘදු යහනක් මත, ධර්මයෙහි හැසිරීමේ අතිශය දුෂ්කර මාර්ගයෙහි යෙදී සිටියේය. ඔහු කිසිදු කාමච්ඡන්දයකට හෝ ද්වේශ සහගත සිතුවිල්ලකට ඉඩ නොදී, ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙහි යෙදී, ධ්‍යාන ලාභී ඍෂිවරයෙකු ලෙස වාසය කළේය.

වරක්, මථුරා නුවර සිට පැමිණි එක්තරා රජෙකු, ඔහුගේ සේනාව සමග ඝෝර වනයේ සැරිසරමින් සිටියදී, ඍෂිවරයා වැඩවසන ආශ්‍රමය අසලට පැමිණියේය. රජු, ඍෂිවරයාගේ නිහඬතාවය සහ ධර්මයෙහි ස්ථාවරත්වය දුටුවේය. ඔහු ඍෂිවරයාගේ ධර්මය ගැන විමසීමට සිතුවේය.

“ඍෂිවරයෙකුනි, ඔබ වහන්සේ මෙවන් ඝෝර වනයක, මෙතරම් නිහඬව, ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නේ කෙසේද? ඔබ වහන්සේගේ සිත කිසි විටෙකත් නොසන්සුන් වන්නේ නැද්ද?”

ඍෂිවරයා, රජුගේ ප්‍රශ්නයට සිනාසෙමින්, සන්සුන්ව මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය.

“මහා රජතුමනි, මාගේ සිත සන්සුන්ව ඇත්තේ, මා ඛන්තිය නැමති ගුණයෙන් යුතුව සිටින බැවිනි. ඛන්තිය යනු ඉවසීමයි. එය දුක, වේදනාව, අපහාසය, නින්දා අපහාස ආදියට මුහුණ දෙන විට, සිත කලබල නොවී, ධර්මයෙහි ස්ථාවරව සිටීමයි. මා ඛන්තිය තුලින් මාගේ සිත පාලනය කරගෙන සිටිමි.”

රජු, ඍෂිවරයාගේ පිළිතුරෙන් මවිතයට පත් විය. ඔහු ඍෂිවරයාගේ ඛන්තිය පරීක්ෂා කිරීමට සිතුවේය. ඔහු ඍෂිවරයාගේ ශරීරයට හානි නොකර, ඔහුට ඛන්තිය පරීක්ෂා කරනු පිණිස, ඔහුගේ කන් දෙක කපා දැම්මේය.

කෙසේ වෙතත්, ඍෂිවරයාගේ මුහුණෙහි කිසිදු කලකිරීමක් හෝ වේදනාවක් පෙනුණේ නැත. ඔහු ඛන්තිය තුලම ස්ථාවරව සිටියේය. ඔහු රජුට මෙසේ කීය.

“මහා රජතුමනි, ඔබ කළේ ඉතා ඝෝර ක්‍රියාවකි. නමුත් මා ඔබට කිසිදු වෛරයක් නැත. මාගේ ඛන්තිය කිසිවෙකුටත් හානි කළ නොහැකිය. මාගේ ශරීරයට හානි වූවද, මාගේ සිත ඛන්තිය තුලම ස්ථාවරව පවතී.”

රජු, ඍෂිවරයාගේ ඛන්තිය දුටු විට, ඔහු කළ ක්‍රියාව ගැන ඔහුට දැඩි ලෙස පසුතැවිලි විය. ඔහු ඍෂිවරයාගෙන් සමාව අයැද, ඔහුට උපකාර කිරීමට සිතුවේය. නමුත් ඍෂිවරයා රජුට කිසිදු උපකාරයක් භාර නොගත්තේය.

අනතුරුව, ඍෂිවරයා, ඔහුගේ කන් දෙක නැතිව, ඛන්තිය තුලම ධර්මයෙහි හැසිරීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු ඛන්තිය තුල ඊටත් වැඩි ධ්‍යාන බලයක් ලබා ගත්තේය. ඔහුගේ ඛන්තිය අසහාය විය.

චූඩාමානවකයා කථාව අවසන් කර, භික්ෂුව දෙස බැලුවේය. භික්ෂුවගේ මුහුණෙහි කලකිරීම වෙනුවට, දැන් සාමයක් සහ සැනසීමක් දිස් විය.

“ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේට මෙම ඛන්තී ජාතකය අසා, යම්තාක් හෝ සැනසීමක් ලැබුණාද?”

භික්ෂුව, චූඩාමානවකයාට ස්තුති කරමින්, ඛන්තියෙහි බලය ගැන සඳහන් කළේය.

“අහෝ, චූඩාමානවකය, ඔබගේ කථාව මාගේ සිතේ ගැඹුරු තැන්වලට ළඟා විය. මාගේ ඛන්තිය නැතිකම නිසා මාගේ සිත කලකිරීමට පත් වූ බව දැන් මට වැටහේ. මාගේ බෝසතාණන් වහන්සේගේ ඛන්තිය අතිශය ප්‍රශංසනීයයි. මා ද ඛන්තිය පුරුදු පුහුණු කිරීමට උත්සාහ කරමි. මාගේ සිත සන්සුන් කර, ධර්මයෙහි හැසිරීමට මා ද සමත් වන්නෙමි.”

එතැන් සිට, භික්ෂුව ඛන්තිය පුරුදු පුහුණු කිරීමට දැඩි උත්සාහයක නිරත විය. ඔහු ඛන්තිය තුලින් සිතේ නොසන්සුන් බව පාලනය කිරීමට සමත් විය. ඔහු ඛන්තිය තුලින් ධර්මයෙහි හැසිරීමේ අනුසස් ලබමින්, ධර්මයෙහි ගැඹුරට ගියේය. අවසානයේ, ඔහු අර්හත්වයට පත් විය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම ජාතකය දේශනා කිරීමෙන් පසු, මෙසේ පැවසූ සේක: “ඛන්තිය යනු සියලු ධර්මයන්ගේ ආධාරයයි. ඛන්තිය තුලින් සියලු දුෂ්කරතා ජයගත හැක. ඛන්තිය යනු නිවනට යන මඟෙහි අත්‍යවශ්‍ය ගුණයකි.”

ඛන්තිය යනු ඉවසීමයි. එය දුක, වේදනාව, අපහාසය, නින්දා අපහාස ආදියට මුහුණ දෙන විට, සිත කලබල නොවී, ධර්මයෙහි ස්ථාවරව සිටීමයි. ඛන්තිය තුලින් සිත පාලනය කරගත හැකි අතර, සියලු දුෂ්කරතා ජයගත හැක.

බෝසතාණන් වහන්සේ මෙම ජාතකයෙහි ඛන්තිය නැමති පාරමිතාව බුදුපිරීමට උපකාර වන ලෙස සේවනය කළ සේක.