මහාවංස ජාතකය (Maha-Vamsa Jataka)

මහාවංස ජාතකය (Maha-Vamsa Jataka)

ඈත අතීතයේ, බරණැස් නුවර රජකම් කළ මහා පරාක්‍රමවත් රජෙකු විය. ඔහු ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන ගිය අතර, ඔහුගේ රාජධානිය සෞභාග්‍යයෙන් පිරී ඉතිරී ගියේය. එහෙත්, රජුට එකම අඩුවක් විය. ඒ, ඔහුට පුතෙකු නොවීමය. වසර ගණනාවක් පුරා රජු සහ රජ බිසව පුතෙකු උදෙසා බොහෝ පූජා, යාග හෝමාදීන් සිදු කළද, ඔවුන්ගේ පැතුම ඉටු වූයේ නැත. රජුගේ හදවතේ සැමදා තිබුණේ දුකකි. තම කුලයේ අනුප්‍රාප්තිකයා නොමැති වීම ඔහුට මහත් පීඩාවකි.

දිනක්, රජු තම අග මෙහෙසිය සමග රාජ උයනෙහි සක්මන් කරමින් සිටියදී, ඈතින් අමුතුම ආකාරයක ශබ්දයක් ඇසුණි. එය සිංහයෙකුගේ ගර්ජනාවක් මෙන් නොවීය, නමුත් යමක් බිඳෙන, කැඩෙන ශබ්දයක් විය. රජු විමතියෙන් යුතුව ඒ දෙසට ගියේය. ඔහු දුටුවේ, උයනේ එක් අස්සක් මුල්ලක, එක්තරා මහළු මිනිසෙක් තමන් සතු අතිශය දුර්ලභ, රත්තරනින් නිමවූ අගනා භාජනයක් අතැතිව, එයින්ම යමක් ලබාගැනීමට අසමත් වන ආකාරයයි. භාජනයෙහි මුඛය ඉතා පටු වූ අතර, එහි ඇතුළත වූ රන් කැටියක් ගැනීමට ඔහුට නොහැකි විය. මහලු මිනිසා එය බිඳ දමා රත්තරන ලබාගැනීමට සිතුවද, එය බිඳ දැමීම ඔහුට මහත් පාඩුවකි.

රජු ළඟට ගොස්, "පින්වත් මහත්මයාණෙනි, කුමක්ද මේ කරන්නේ?" යැයි ඇසීය.

"මහරජතුමනි, මේ මාගේ පරම්පරාගත රත්තරනින් කළ භාජනයකි. මෙහි ඇතුළත රන් කැටියක් තිබේ. එහෙත්, භාජනයේ මුඛය ඉතා පටු බැවින්, එය මා හට ගත නොහැකිය. එය බිඳ දැමුවහොත් මාගේ ධනය විනාශ වනු ඇත."

රජු භාජනය දෙස බැලීය. ඔහුටද සිංහලයන්ගේ මහා වංසය, එනම් මහා පෙළපත, තම පුත්‍රයෙකු නොමැතිව අභාවයට යනු ඇතැයි යන සිතුවිල්ල සිහි විය. ඔහුගේ හදවතේ එම දුකම, මෙම මහලු මිනිසාගේ දුක හා සමාන විය.

රජු කල්පනා කළේය. "මනුෂ්‍යයෙකුට ධනය ලබාගැනීමට අතිශය දුෂ්කර වූ විට, ඔහු එය බිඳ දමයි. එහෙත්, මම ධර්මිෂ්ඨ රජෙකු වෙමි. මම මෙයට විසඳුමක් සොයාගන්නෙමි."

රජු තම සේවකයන්ට කතා කොට, "යන්න, මේ මහළු මිනිසාට විශාල රන් භාජනයක් ගෙනෙන්න. එයින් මෙම රන් කැටිය පහසුවෙන් ගත හැකි විය යුතුය."

සේවකයන් ගොස්, විශාල, පළල් මුඛයක් ඇති රන් භාජනයක් ගෙනැවිත් දුන්නේය. මහළු මිනිසා එය දැක සතුටු විය. ඔහු රන් කැටිය පහසුවෙන් පිටතට ගෙන, රජුට ස්තුති කළේය.

"මහරජතුමනි, ඔබ වහන්සේගේ ත්‍යාගශීලී බව හා ඥානය මා අගය කරමි. ඔබ වහන්සේ මාගේ දුක දුරු කළ සේක."

එදින රාත්‍රියේ, රජුට සිහිනයක් දර්ශනය විය. එම සිහිනයේදී, එක්තරා දිව්‍ය පුත්‍රයෙක් රජුට කතා කොට, "මහරජතුමනි, ඔබ වහන්සේගේ ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාව, විශේෂයෙන්ම අසරණයෙකුට උපකාර කිරීම, දෙවියන්ගේ ප්‍රසාදයට හේතු විය. ඒ හේතුවෙන්, ඔබ වහන්සේට සුවිශේෂී පුතෙකු උදාවනු ඇත. ඔහු මහත් ඥානයෙන් හා ධර්මිෂ්ඨකමින් යුක්ත වනු ඇත."

කල් නොයවා, රජ බිසව ගැබ් ගත්තාය. මාස දහයකට පසු, ඇයට සුවිශේෂී පුත් කුමරෙකු උපන්නේය. කුමරා උපන් දිනයේම, රාජධානියේ පුදුමාකාර සිදුවීම් රැසක් සිදුවිය. අන්ධයන්ට පෙනුනි, බිහිරි අයට ඇසිනි, ගොළුවන්ට කතා කළ හැකි විය. රජුගේ රාජධානිය සතුටින් හා සමෘද්ධියෙන් පිරිණ.

කුමරු හැදී වැඩුණේ අතිශය ඥානාන්විතවය. ඔහුට සියල්ල වැටහුණි. ඔහු කිසිවෙකුටත් වඩා විවිධ දේ ඉගෙන ගත්තේය. ඔහුගේ ඥානය හා ධර්මිෂ්ඨකම නිසා, ඔහු 'මහාවංස කුමරු' ලෙස නම් කරන ලදී. ඔහු රජුට රාජ්‍ය කටයුතුවලදී උදව් කළේය. ඔහුගේ උපදෙස් සැම විටම ධර්මිෂ්ඨ හා ප්‍රඥාවන්ත විය.

වරක්, රජු මහාවංස කුමරුට මෙසේ කීවේය:

"පුත, මාගේ වයසට ගිය තැන, මේ රාජ්‍යය ඔබ විසින් භාර ගත යුතුය. එහෙත්, ඔබ 'මහාවංස' යන නාමය දරන්නේ ඇයි? එයට හේතුව කුමක්ද?"

මහාවංස කුමරු තම පියාට මෙසේ පැවසීය:

"පියාණෙනි, මම උපන් දා සිටම, මාගේ 'මහා වංසය', එනම් මහා පෙළපත, ඔබ වහන්සේගේ ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාව නිසා අභාවයට නොගිය බව සිහිපත් කරමි. අසරණයෙකුට උපකාර කිරීමේදී, ඔබ වහන්සේ දුටු රන් භාජනය හා 'මහා වංසය' අතර සමානත්වයක් දුටහ. එම 'මහා වංසය', එනම් මහා පෙළපත, මගේ උපතින් යළිත් ගොඩනැගුනේය. ඒ නිසා, මා 'මහාවංස කුමරු' ලෙස හැඳින්වේ."

රජු තම පුත්‍රයාගේ ඥානය හා සිහි කැඳවීම අසා මහත් සතුටට පත් විය. ඔහු දැන සිටියේ, තම රාජධානිය සුදුසු අතක පැවතීම ගැන සතුටු විය. මහාවංස කුමරු රජුගෙන් පසු, 'මහා වංස රජ' ලෙස රාජ්‍යත්වයට පත් විය. ඔහු ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන ගිය අතර, ඔහුගේ රාජධානිය දිගු කලක් සෞභාග්‍යයෙන් පිරිණ.

කතාවේ සාරාංශය:

මෙම ජාතක කතාවෙන් අපට පෙනී යන්නේ, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, රජු වශයෙන්, අසරණයෙකුට උපකාර කිරීමේදී, තම 'මහා වංසය', එනම් මහා පෙළපත, අභාවයට යනු ඇතැයි යන දුකින් පෙළෙන බවයි. එහෙත්, උන්වහන්සේගේ ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාව, අසරණයෙකුට 'මහා වංසය' හා සමාන කර, 'මහා වංසය', එනම් මහා පෙළපත, රැකගැනීමට උපකාරී විය. එම ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාව හේතුවෙන්, උන්වහන්සේට 'මහාවංස කුමරු' නමින් පුතෙකු ලැබුණි. ඒ පුත්‍රයා, 'මහාවංස රජ' ලෙස, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන ගියේය.

කතාවේ අර්ථය:

"අසරණයෙකුට උපකාර කිරීම, ධර්මය ඉටු කිරීම, ඥානයෙන් කටයුතු කිරීම, සහ ත්‍යාගශීලී බව යන ගුණාංගයන්, අපගේ ජීවිතයට පමණක් නොව, අපගේ පරම්පරාවටද ශුභසිද්ධිය ගෙන දෙයි."

බඳින ලද බාරමය:

ත්‍යාගශීලීත්වය (දාන පාරමිතාව) සහ ධර්මිෂ්ඨකම (ධම්ම පාරමිතාව).