ඛුද්දකඛාදක ජාතකය (Khuddakhādaka Jātaka)

ඛුද්දකඛාදක ජාතකය (Khuddakhādaka Jātaka)

කථාවස්තුව: බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ඛුද්දකඛාදක නම් වූ රජෙකු ලෙස උපන් කල, සියලු සත්ත්වයන්ට ධර්මානුකූලව న్యాయය ඉටුකරමින්, සියුම් වස්තූන් පවා නොපෙනෙන අන්ධකාරයෙහිදී පවා දැකීමේ සුවිශේෂී හැකියාවක් පැවති අයුරු.

ඈත අතීතයේ, මනුෂ්‍යයන්ගේ ආයුෂ සාරිස්සයකටත් වැඩි කලක් වූ සමයක, භාරත දේශයේ වාරාණැසී නුවර රජකම් කළේ ඛුද්දකඛාදක නම් වූ මහරජෙකි. උන්වහන්සේගේ රජකම ධර්මිෂ්ඨ වූ අතර, සියලු පුරවැසියෝ සතුටින්, සුවසේ වාසය කළහ. රජතුමාගේ ප්‍රධානතම ගුණාංගය වූයේ සියුම් දේ පවා දැකීමේ අතිශය තියුණු නුවණයි. අඳුරෙහි වුවද, කුඩාම දූවිල්ලක හෝ තණ කොළේ පියල්ලක පැහැය වුවද, උන්වහන්සේට පැහැදිලිව පෙනිණි. මෙය සැබවින්ම අසිරිමත් හැකියාවකි.

එක්තරා දිනෙක, රජු උදෑසන අවදිව, සිය රාජකීය අඳුන් තෙල් අත ගාමින් සිටියදී, අතේ ගෑරුණු තෙල් බින්දුවක්, ඉතාම සුළු එකක්, බිමට පතිත විය. රජුට එය නොපෙනුනද, “අහෝ, මාගේ අතේ ගෑරුණු තෙල් බින්දුවක් බිම වැටිණ. එය මම ධර්මානුකූලව සොයා ගත යුතුය.” යනුවෙන් සිතුවේය. එවිට මහා අඳුරක් රජමාළිගාව පුරා පැතිර ගියේය. නමුත් රජුගේ නුවණ, අන්ධකාරයෙහිද නොසැලී, අතිශය සියුම් වූ එම තෙල් බින්දුව බිම වැටී තිබූ ස්ථානය, රජ මාලිගාවේ බටහිර දොරටුව අසල, රන් සිංහාසනයට ආසන්නයේ, කුඩා ගල් කැටයක් මතට වැටී තිබූ අයුරු, පැහැදිලිව දුටුවේය.

“කෝ lavoratori?” රජු හඬ නැගුවේය. “මහරජාණෙනි, මෙහි ඇත්තෙමු.” කීපදෙනෙක් පිළිතුරු දුන්හ.

“මාගේ අතේ ගෑරුණු තෙල් බින්දුවක් බිම වැටුණා. එය සොයාගෙන මා වෙත ගෙන එන්න.” රජු අණ කළේය.

සේවකයෝ පුදුමයට පත් වූහ. මෙතරම් අඳුරේ, මෙතරම් සියුම් තෙල් බින්දුවක් සොයාගන්නේ කෙසේද? ඔවුන් අඳුරෙහිම ඇද වැටෙමින්, අතපත ගාමින්, සෙවූහ. නමුත් කිසිවක් ඔවුන්ට හමු නොවීය. ඔවුන් රජු වෙත ගොස්, “මහරජාණෙනි, අඳුරෙහි කිසිවක් නොපෙනේ. අපට එම තෙල් බින්දුව සොයාගත නොහැකි විය.” යැයි කීහ.

රජු සිනාසෙමින්, “එසේ නම්, ඔබලාටත් මාගේ නුවණ තිබිය යුතුයි. මට නම් එය පැහැදිලිව පෙනේ. එය මෙන්න මෙතැන, බටහිර දොරටුව අසල, රන් සිංහාසනයට ආසන්නයේ, කුඩා ගල් කැටයක් මතය.” යැයි කීය.

සේවකයෝ යළිත් අන්ධකාරයෙහිම සෙව්වෝය. ඔවුන් රජු පෙන්වා දුන් ස්ථානයට ගොස්, අතපත ගාමින් සිටින විට, එක් සේවකයෙකුගේ අතට කුඩා, සිහින්, තෙල් ගෑරුණු ගල් කැටයක් හමු විය. ඔහු එය අතට ගෙන, අන්ධකාරයෙහිම එය පරීක්ෂා කර බැලීය. ඇත්තෙන්ම එය රජු පැවසූ තෙල් බින්දුව වැටුණු ගල් කැටය විය.

“මහරජාණෙනි, මේකද ඔබ වහන්සේ කියූ ගල් කැටය?” ඔහු ඇසීය.

රජු සන්සුන්ව, “ඔව්, ඒක තමයි. ඒ ගල් කැටය මත මාගේ අතේ ගෑරුණු තෙල් බින්දුව වැටුණා.” යැයි කීය.

සේවකයෝ මවිතයට පත් වූහ. ඔවුන් රජුගේ අතිශය තියුණු නුවණ ගැනත්, සියුම් දේ පවා දැකීමේ හැකියාව ගැනත් මහත් සේ ප්‍රශංසා කළහ. ඔවුන්ට සිතා ගැනීමටවත් බැරි විය, මෙතරම් අඳුරෙහි, මෙතරම් සියුම් තෙල් බින්දුවක්, ගල් කැටයක් මත වැටී තිබීම, එයද නිවැරදිව දැකීම.

“මහරජාණෙනි, ඔබ වහන්සේගේ නුවණ අතිවිශිෂ්ටයි. මෙතරම් අඳුරෙහි, මෙතරම් සියුම් දේ දැකීම අපට නම් කළ නොහැක්කකි.” එක් සේවකයෙක් පැවසීය.

“ඒ සියල්ල ධර්මයෙහි බලයයි. මම ධර්මානුකූලව, న్యాయය ඉටුකරන රජෙක් වෙමි. සියලු සත්ත්වයන්ට යහපත සලසමි. මේ සියුම් දේ පවා දැකීමේ හැකියාව, මාගේ ධර්මචාරිත්වයේ ප්‍රතිඵලයක්.” රජු පිළිතුරු දුන්නේය. “යම් කිසිවෙක් ධර්මයෙහි පිහිටා, සියලු සත්ත්වයන්ට කරුණාවෙන්, న్యాయය ඉටුකරන්නේ නම්, ඔහුටත් මෙවැනි ඥානයක්, මෙවැනි තීක්ෂ්ණ නුවණක් ලැබේවි.”

ඒ දවස පුරාම, රජු සිය රාජකාරි කළේ, සියුම් දේ පවා නොඅතහැර, ධර්මානුකූලවය. සෑම කුඩා කරුණක් ගැනම අවධානය යොමු කළේය. රජුගේ මේ ගුණය, ඔහුගේ රාජ්‍යයේ පැතිර ගියේය. පුරවැසියෝ රජුගේ ධර්මානුකූල පාලනය ගැනත්, ඔහුගේ අතිවිශිෂ්ට නුවණ ගැනත් කතා කළහ. රජුගේ මේ හැකියාව, ඔහු කළ ධර්ම කර්මයන්ගේ හා සතර පාරමිතා ධර්මයන්ගේ විපාකයක් බව ඔවුහු දැන සිටියහ.

“යමෙකුට ධර්මයෙහි ස්ථාවරත්වය, ධර්මයෙහි අනුකූලතාව, ධර්මයෙහි ගරුත්වය තිබේ නම්, ඔහුට සියලු දේ පැහැදිලිව පෙනෙනු ඇත. කුඩාම දේ පවා, අඳුරෙහි වුවද, ඔහුට නොපෙනී නොයනු ඇත. ධර්මය යනු එළියයි, එය අඳුර දුරුකරයි.” රජු තමන්ගේ සිතට කියා ගත්තේය.

ඛුද්දකඛාදක රජු සිය ජීවිත කාලය පුරාම ධර්මානුකූලව රජකම් කළේය. ඔහුගේ ධර්මචාරිත්වය, ඔහුගේ සියුම් දේ දැකීමේ හැකියාව, ඔහුගේ న్యాయගරුකත්වය, මේ සියල්ල ඔහු කළ මහත් ධර්ම කර්මයන්ගේ, සතර පාරමිතා ධර්මයන්ගේ ප්‍රතිඵල විය. ඔහු සැබවින්ම “ඛුද්දකඛාදක” යන නමට සරිලන ලෙස, කුඩාම දේ පවා නොඅතහැර, ධර්මයට අනුව කටයුතු කළ මහරජෙකි. ඔහුගේ කීර්තිය, ඔහුගේ ධර්මානුකූල පාලනය, ඔහුගේ අතිවිශිෂ්ට නුවණ, සියලු දෙනාගේ සිත් තුළ සදාකාලයටම පැවතුනි.

කඨින ධර්ම දේශනාවක් මෙන්, ධර්මයේ ආලෝකය සියලු අඳුර දුරුකරයි.

සතර පාරමිතා ධර්මය