Mugapakkha Jātaka

Mugapakkha Jātaka

Tại kinh thành Ujjeni, nơi phồn thịnh bậc nhất vương quốc Avanti, có một vị Bồ Tát đã tái sinh làm một vị sa môn khổ hạnh, tu tập nơi rừng già. Ngài mang tên là Mugapakkha, vì Ngài thực hành im lặng, không nói một lời nào trong suốt 12 năm ròng rã. Cuộc sống của Ngài vô cùng khắc khổ, chỉ ăn lá cây, quả rừng, và ngủ dưới gốc cây cổ thụ. Dù vậy, tâm Ngài luôn an tịnh, trí tuệ ngày càng khai mở.

Một ngày nọ, khi Ngài đang ngồi thiền định dưới gốc cây bồ đề cổ thụ, một đám người đi săn trong cơn say rượu đã lọt vào khu rừng. Họ ồn ào, la hét, săn đuổi một con nai rừng xinh đẹp. Con nai tội nghiệp, hoảng sợ, chạy trốn và vô tình vấp ngã ngay dưới chân Bồ Tát. Đám thợ săn hung hãn lao tới, vung dao định giết hại con vật.

Bồ Tát Mugapakkha, dù đang giữ lời thề im lặng, nhưng nhìn thấy cảnh tượng tàn khốc, lòng Ngài không đành. Ngài biết rằng, im lặng trong trường hợp này là đồng lõa với tội ác. Ngài đứng dậy, dang rộng hai tay, chắn trước con nai, chặn đường đám thợ săn. Ngài vẫn giữ im lặng, chỉ dùng ánh mắt và dáng vẻ kiên nghị để ra hiệu cho họ dừng lại.

Đám thợ săn, vốn đang trong cơn say máu, thấy một người đàn ông lạ mặt, ăn mặc như tu sĩ, lại dám cản đường, chúng càng thêm tức giận. "Ngươi là ai mà dám xen vào việc của chúng ta?" một tên quát lớn. "Cút đi mau, nếu không đừng trách lưỡi dao của chúng ta."

Bồ Tát vẫn im lặng, chỉ lắc đầu. Ngài dùng tay chỉ vào con nai, rồi chỉ vào trái tim mình, ý muốn nói rằng Ngài sẽ chết thay cho con vật.

Tên cầm đầu đám thợ săn cười khẩy: "Thật là một kẻ điên! Chúng ta không có thời gian chơi với ngươi." Hắn ra hiệu cho đồng bọn. Hai tên thợ săn lao tới, vung rìu định chém Bồ Tát. Trong khoảnh khắc ấy, Bồ Tát biết rằng lời thề im lặng cần phải được phá vỡ để bảo vệ sinh mạng.

"Dừng lại!" Bồ Tát cất tiếng, giọng Ngài vang vọng, đầy uy lực. "Các ngươi không thể làm hại sinh vật vô tội này. Sự tàn ác của các ngươi sẽ chỉ mang lại khổ đau cho chính mình."

Đám thợ săn sững sờ trước giọng nói và vẻ mặt uy nghiêm của Ngài. Có kẻ trong đám chúng đã từng nghe danh vị sa môn khổ hạnh tu tập nơi rừng này, nhưng chưa từng thấy Ngài nói. Sự im lặng của Ngài đã từng khiến họ kính sợ, giờ đây, tiếng nói của Ngài còn khiến họ run sợ hơn.

Tên cầm đầu, sau một hồi định thần, gầm gừ: "Ngươi tưởng ngươi là ai mà ra lệnh cho chúng ta? Chúng ta là những người săn thú chuyên nghiệp, ngươi thì biết gì?"

Bồ Tát ôn tồn: "Ta không ra lệnh, ta chỉ khuyên bảo. Con nai này cũng có sinh mạng, cũng biết sợ hãi, cũng có quyền được sống như các ngươi. Việc các ngươi săn đuổi nó chỉ vì thú vui hay vì miếng ăn, nhưng sự tàn bạo đó gieo vào tâm các ngươi những hạt giống của đau khổ. Hãy nhìn xem, cơn say của các ngươi đã làm mờ đi nhân tính, khiến các ngươi trở nên tàn nhẫn."

Ngài tiếp tục giải thích về luật nhân quả, về sự liên kết giữa mọi loài chúng sinh, về lòng từ bi. Lời lẽ của Ngài tuy giản dị nhưng thấm thía, khiến đám thợ săn dần dần tỉnh ngộ. Họ nhìn nhau, rồi nhìn con nai đang run rẩy, và nhìn vị sa môn uy nghiêm trước mặt. Cơn say trong họ tan biến, thay vào đó là sự xấu hổ và ăn năn.

Cuối cùng, tên cầm đầu cúi đầu: "Thưa ngài, chúng tôi đã lầm. Chúng tôi quá say mê trò chơi săn đuổi mà quên mất lòng nhân. Xin ngài tha lỗi cho chúng tôi."

Bồ Tát mỉm cười, xua tay: "Ta không có quyền tha thứ hay không tha thứ. Mỗi người tự chịu trách nhiệm về hành động của mình. Hãy nhớ lấy bài học này. Từ giờ trở đi, hãy sống thiện lành và tránh xa con đường bạo tàn."

Đám thợ săn cúi đầu đảnh lễ Bồ Tát rồi lặng lẽ rút lui, để lại con nai được bình an. Từ đó về sau, họ không còn đi săn nữa mà quay về làm ăn lương thiện, và luôn ghi nhớ lời dạy của vị sa môn im lặng.

Vị ẩn sĩ Mugapakkha sau đó tiếp tục tu tập, lời thề im lặng của Ngài đã bị phá vỡ, nhưng đó là sự phá vỡ cần thiết, vì nó đã cứu được một sinh mạng và gieo mầm thiện lành vào tâm những kẻ tội lỗi.