Mahosadha Jataka

Mahosadha Jataka

Thuở xưa, tại thành Mithila, kinh đô của vương quốc Videha, có một vị quan đại thần tên là Mahosadha. Ông nổi tiếng khắp nơi bởi trí tuệ siêu việt, sự thông thái và khả năng giải quyết mọi vấn đề phức tạp một cách tài tình. Vua Videha vô cùng tin tưởng và trọng dụng Mahosadha. Dưới sự cai trị sáng suốt của nhà vua và sự cố vấn đắc lực của Mahosadha, vương quốc Videha luôn được thái bình, thịnh vượng, người dân no ấm, hạnh phúc.

Tuy nhiên, không phải ai cũng yêu quý và ngưỡng mộ Mahosadha. Vua Maddra của vương quốc láng giềng, Kosala, luôn ghen ghét và tìm cách gây hấn với vương quốc Videha. Vua Maddra đặc biệt căm ghét Mahosadha vì ông ta biết rằng trí tuệ của Mahosadha chính là bức tường thành vững chắc bảo vệ vương quốc Videha. Một ngày nọ, vua Maddra bày ra một kế hoạch vô cùng thâm độc để thử thách và làm nhục Mahosadha, đồng thời cũng là để gây chiến.

Vua Maddra sai sứ giả mang đến cho vua Videha một món quà đặc biệt: một con ngựa to lớn, khỏe mạnh. Nhưng bên trong bụng con ngựa được khoét rỗng, nhét đầy vàng bạc châu báu. Sứ giả mang theo một bức thư với lời lẽ đầy thách thức: "Ta gửi tặng nhà vua một con ngựa quý. Bên trong nó chứa đựng một bí mật. Nếu nhà vua có thể đoán đúng được bên trong con ngựa này chứa gì, ta sẽ xin bái phục. Nếu không, nhà vua phải chịu thua và dâng đất đai cho ta."

Vua Videha nhận được món quà và bức thư, lòng đầy lo lắng. Nhà vua triệu tập các đại thần, kể cả Mahosadha, đến để bàn bạc. Mọi người đều bối rối, không ai có thể đoán ra bí mật ẩn giấu bên trong con ngựa. Họ suy đoán đủ thứ, có người nói là vũ khí, có người nói là lương thực, có người nói là những bức thư mật.

Lúc này, Mahosadha tiến lên, cúi đầu thưa: "Tâu Đức Vua, thần xin mạo muội đoán thử." Cả triều đình nín thở chờ đợi. Mahosadha chậm rãi nói: "Bên trong con ngựa này, thần tin rằng chứa đầy vàng bạc châu báu."

Vua Videha ngạc nhiên hỏi: "Sao khanh lại chắc chắn như vậy?"

Mahosadha đáp: "Tâu Đức Vua, vua Maddra là một kẻ tham lam và xảo quyệt. Ông ta luôn tìm cách để chiếm đoạt đất đai của chúng ta. Việc tặng một con ngựa trống rỗng là không có ý nghĩa gì với ông ta. Nhưng việc giấu vàng bạc châu báu bên trong, vừa là để phô trương sự giàu có của mình, vừa là một cái bẫy. Nếu chúng ta không đoán được, ông ta sẽ cho rằng chúng ta ngu dốt. Nếu chúng ta đoán trúng, ông ta lại có cớ để đòi hỏi, hoặc để gây chiến vì cho rằng chúng ta đã cố ý khám xét món quà của ông ta. Tuy nhiên, thần tin rằng vàng bạc là thứ mà một kẻ tham lam như vua Maddra luôn nghĩ đến."

Để xác minh, vua Videha sai người mổ bụng con ngựa. Quả nhiên, bên trong chứa đầy vàng bạc châu báu như Mahosadha đã đoán. Vua Maddra nhận được tin, vô cùng tức giận và kinh ngạc. Kế hoạch của ông ta đã thất bại thảm hại. Tuy nhiên, ông ta không chịu thua.

Một thời gian sau, vua Maddra lại nghĩ ra một kế sách khác. Lần này, ông ta sai người mang đến cho vua Videha một gùi đầy những con kiến. Cùng với đó là một bức thư: "Ta gửi tặng nhà vua một gùi kiến. Hãy đếm xem trong này có bao nhiêu con. Nếu đếm đúng, ta xin bái phục. Nếu sai, nhà vua phải dâng đất đai cho ta."

Lại một lần nữa, vua Videha triệu tập các đại thần. Ai nấy đều lắc đầu ngao ngán. Đếm kiến là việc bất khả thi. Một gùi kiến nhỏ bé, hàng ngàn, hàng vạn con, làm sao có thể đếm xuể?

Mahosadha lại một lần nữa bước ra. Ông ta bình tĩnh nói: "Tâu Đức Vua, thần xin đoán." Vua Videha hỏi: "Lần này là gì?"

Mahosadha đáp: "Tâu Đức Vua, số kiến trong gùi này là không đếm được. Nhưng có một cách để biết."

Vua Videha hào hứng: "Cách nào?"

Mahosadha giải thích: "Tâu Đức Vua, vua Maddra muốn thử thách trí tuệ của chúng ta. Ông ta biết rằng không ai có thể đếm được số kiến. Nhưng ông ta cũng biết rằng chúng ta sẽ tìm mọi cách để giải quyết. Thần sẽ cho thả những con kiến này ra một cánh đồng rộng lớn. Sau đó, chúng ta sẽ dùng phép tính toán dựa trên diện tích cánh đồng và mật độ kiến để ước lượng. Tuy nhiên, đó chỉ là ước lượng. Cách chính xác nhất là hỏi chính vua Maddra. Tâu Đức Vua, thần sẽ sai người đến hỏi vua Maddra rằng: "Bệ hạ đã đếm bao nhiêu con kiến trong gùi?" Nếu ông ta nói đã đếm, thì số lượng ông ta đưa ra chính là câu trả lời. Nếu ông ta nói không đếm, thì chúng ta cũng có lý do để nói rằng chúng ta không thể đếm được."

Vua Videha thấy kế sách này rất thông minh. Ông ta sai người mang gùi kiến đến hỏi vua Maddra. Khi sứ giả của vua Videha đến, vua Maddra đang ngồi đếm kiến. Thấy sứ giả, vua Maddra bối rối và nói: "Ta đã đếm được 50.000 con."

Sứ giả về báo lại cho vua Videha. Vua Videha sai sứ giả mang một tấm bảng đến vua Maddra, trên đó ghi: "Theo lời của Bệ hạ, số kiến là 50.000 con."

Vua Maddra nhận được tấm bảng, hoàn toàn bị khuất phục. Ông ta biết rằng trí tuệ của Mahosadha là không thể địch lại. Kể từ đó, vua Maddra không còn dám gây hấn với vương quốc Videha nữa.

Một lần khác, vua Maddra lại tiếp tục âm mưu. Ông ta sai người mang đến cho vua Videha một con bò cái đang mang thai. Cùng với đó là bức thư: "Ta gửi tặng nhà vua một con bò cái mang thai. Khi nào nó sinh con, hãy cho ta biết con của nó là đực hay cái, và nó sinh vào ngày nào."

Vua Videha lại một lần nữa rơi vào thế khó xử. Làm sao biết được con bò sẽ sinh con vào ngày nào, và giới tính của con bò con khi nó còn chưa ra đời?

Mahosadha lại xuất hiện. Ông ta nói với vua Videha: "Tâu Đức Vua, việc này không khó. Vua Maddra muốn chúng ta đoán trước tương lai. Thần sẽ sai người mang con bò này đến một khu chợ đông đúc. Ở đó, chúng ta sẽ cho người bán con bò này như một con bò cái đã mang thai. Khi có người mua, chúng ta sẽ cho họ biết: 'Con bò này sẽ sinh con vào ngày mai, con của nó sẽ là con đực.' Nếu họ mua, thì khi ngày mai đến, con bò sinh con đực, chúng ta sẽ có câu trả lời. Nếu họ không mua, thì chúng ta cũng có thể nói với vua Maddra rằng: 'Con bò này không chịu đẻ theo ý chúng ta.'"

Kế hoạch này cũng được thực hiện. Khi họ mang con bò đến chợ, có một người đàn ông giàu có và hiếu kỳ đã mua nó ngay lập tức. Ông ta tin rằng con bò sẽ sinh con đực vào ngày mai.

Ngày hôm sau, con bò quả nhiên sinh ra một con bò đực. Người đàn ông giàu có mang con bò con đến cho vua Videha, vui vẻ báo cáo. Vua Videha liền sai sứ giả mang đến cho vua Maddra một thông điệp: "Con bò mà Bệ hạ tặng đã sinh ra một con bò đực vào ngày hôm qua."

Vua Maddra nhận được tin, lần này ông ta hoàn toàn suy sụp. Ông ta biết rằng Mahosadha không chỉ có trí tuệ mà còn có khả năng nhìn xa trông rộng, nắm bắt được tâm lý con người và cả những điều tưởng chừng như không thể đoán trước.

Vua Maddra cuối cùng đã nhận ra sự thua kém của mình. Ông ta quyết định từ bỏ mọi ý định gây chiến và trở thành một người bạn tốt của vương quốc Videha. Từ đó, hai vương quốc sống trong hòa bình và thịnh vượng, tất cả là nhờ vào trí tuệ phi thường của Mahosadha.