Cá Lóc (Rohisa Jātaka)

Cá Lóc (Rohisa Jātaka)

Ngày xưa, tại một vùng đất khô cằn, nơi mặt trời thiêu đốt và sông ngòi cạn kiệt, có một đàn cá sinh sống trong một cái ao nhỏ. Cái ao này, vốn là nguồn sống duy nhất của chúng, ngày càng cạn nước. Từng ngày trôi qua, mặt nước cứ rút dần, để lại những lớp bùn nứt nẻ.

Trong đàn cá đó, có một con cá lóc tên là Rohisa. Rohisa là một con cá lóc thông minh, nhanh nhẹn và có lòng thương xót sâu sắc đối với đồng loại. Nó nhìn thấy sự đau khổ của đàn cá khi chúng vật lộn với cái nóng và sự thiếu nước. Mỗi ngày, chúng càng yếu đi, cơ thể nhớp nháp dính vào lớp bùn.

Một con cá chép già nua, với vảy bạc phai màu, thở dài nói với Rohisa:

“Ôi Rohisa, ta e rằng chúng ta không thể sống sót được nữa. Cái ao này sắp khô cạn hoàn toàn. Chúng ta sẽ chết hết mất.”

Rohisa nhìn quanh, thấy những con cá nhỏ bé đang yếu dần, cơ thể tím tái. Nó không đành lòng nhìn cảnh tượng đó. Nó nghĩ về một nơi xa xôi, nơi nó từng nghe những con cá già kể lại: một hồ nước lớn, trong xanh, chưa bao giờ cạn, nằm sâu trong rừng rậm.

“Các bạn ơi,” Rohisa cất tiếng, giọng vang lên giữa không gian tĩnh lặng của ao cạn. “Tôi biết một nơi có thể cứu chúng ta. Đó là một hồ nước lớn, mát lành, nằm cách đây không xa. Chúng ta hãy cùng nhau cố gắng đến đó!”

Tuy nhiên, việc di chuyển trên cạn là điều vô cùng khó khăn đối với loài cá. Chúng không có chân để đi, chỉ có thể quẫy đạp một cách yếu ớt. Nhiều con cá trong đàn đã tuyệt vọng, lắc đầu.

“Làm sao chúng ta có thể đến đó được, Rohisa? Chúng ta sẽ chết khô trên đường đi mất,” một con cá mè than thở.

Rohisa không nản lòng. Nó nghĩ ra một kế hoạch. Nó nhớ rằng vào những ngày mưa, mặt đất thường ẩm ướt hơn, và có thể giữ được độ ẩm lâu hơn một chút. Nó quyết định sẽ đợi những ngày mưa rào.

Rồi một ngày, những đám mây đen kéo đến, mang theo những cơn mưa nặng hạt. Mặt đất ẩm ướt và mát mẻ hơn. Rohisa liền kêu gọi đàn cá:

“Đây là cơ hội của chúng ta! Hãy cùng nhau cố gắng!”

Rohisa, với cơ thể khỏe mạnh và sự quyết tâm cao độ, bắt đầu quẫy mình trên mặt đất ẩm ướt. Nó di chuyển từng chút một, hướng về phía khu rừng. Những con cá khác, dù yếu ớt, cũng cố gắng noi gương Rohisa. Chúng quẫy đạp, trườn đi một cách chậm chạp, đầy gian nan.

Trên đường đi, có những lúc chúng gặp phải những khúc gỗ khô, những tảng đá nóng rát dưới ánh mặt trời yếu ớt. Có những con cá đã kiệt sức, không thể tiếp tục.

Rohisa, dù bản thân cũng đang rất mệt, vẫn không bỏ rơi đồng loại. Nó dùng miệng ngậm lấy những con cá yếu nhất, kéo chúng đi cùng. Nó động viên, khích lệ những con khác, nhắc nhở chúng về hy vọng ở phía trước.

“Cố lên! Hồ nước đang ở rất gần rồi!” Rohisa hét lên, giọng khàn đặc.

Sau nhiều giờ vật lộn với quãng đường đầy thử thách, cuối cùng, đàn cá cũng nhìn thấy ánh sáng lấp lánh của hồ nước lớn phía xa. Khi chúng trườn được xuống hồ, chúng cảm thấy sự mát lạnh lan tỏa khắp cơ thể. Chúng vui mừng bơi lội trong làn nước trong xanh, cảm ơn Rohisa đã cứu mạng.

Nhưng câu chuyện chưa dừng lại ở đó. Khi Rohisa đang vui mừng cùng đàn cá trong hồ mới, nó bỗng nghe thấy tiếng kêu cứu yếu ớt từ phía bờ sông cũ. Nó nhìn ra và thấy một con chim đang bị mắc kẹt trong một cái lưới cũ, không thể bay lên được.

Rohisa nhớ lại những lời dạy về lòng từ bi. Dù đã tìm được nơi an toàn, nó vẫn không thể bỏ mặc sinh linh đang gặp nạn. Nó lại một lần nữa rời khỏi hồ nước, cẩn thận di chuyển đến chỗ con chim.

Con chim nhìn thấy Rohisa, ban đầu rất sợ hãi. Nhưng khi thấy Rohisa dùng miệng cắn đứt những sợi dây lưới, nó dần hiểu ra ý định của con cá.

“Cảm ơn ngươi, cá lóc tốt bụng,” con chim cất tiếng yếu ớt sau khi được giải thoát. “Ngươi đã cứu mạng ta.”

Rohisa mỉm cười và nói:

“Không có gì đâu, bạn chim. Chúng ta cần giúp đỡ lẫn nhau.”

Sau đó, Rohisa trở về hồ nước, nơi đàn cá đang chờ đợi nó. Câu chuyện về con cá lóc Rohisa, người đã không quản ngại gian khó để cứu sống đồng loại và cả một sinh linh khác, đã trở thành bài học về lòng dũng cảm, sự kiên trì và lòng từ bi vô bờ bến.

Đức Phật, khi kể lại câu chuyện này, đã cho biết trong kiếp sống đó, Ngài là con cá lóc Rohisa. Lòng kiên trì và sự hy sinh của Ngài đã cứu sống cả đàn cá và một con chim.