มหาอุสสทชาดก

มหาอุสสทชาดก

ในกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ แคว้นมคธ อันอุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากร มีพระราชาผู้ทรงทศพิธราชธรรมปกครองเมืองราชคฤห์โดยธรรม พระองค์มีพระราชโอรสองค์หนึ่งนามว่า พระโพธิสัตว์ ทรงมีพระรูปโฉมงดงาม เฉลียวฉลาดปราดเปรื่อง และทรงมีพระทัยเปี่ยมด้วยเมตตาธรรม

วันหนึ่งขณะที่พระโพธิสัตว์ทรงประทับอยู่ในพระราชอุทยาน ทอดพระเนตรเห็นฝูงนกนานาชนิดกำลังหาอาหารอยู่บนต้นไม้ใหญ่ พระองค์ทรงสังเกตเห็นนกนางแอ่นตัวหนึ่งกำลังคาบเมล็ดข้าวอยู่ในปาก แต่กลับไม่ยอมกิน กลับนำไปป้อนให้ลูกน้อยที่รออยู่ในรังอย่างทะนุถนอม ภาพนั้นทำให้พระองค์ทรงประทับใจยิ่งนัก ด้วยความรักที่แม่มีต่อลูก

พระโพธิสัตว์ทรงใคร่ครวญถึงความรักและความเสียสละของแม่ จึงทรงมีพระดำริที่จะสร้างความดีเพื่อเป็นอนุสรณ์ จึงทรงโปรดให้สร้างโรงทานขึ้นกลางเมืองหลวง เพื่อแจกจ่ายอาหารแก่ผู้ยากไร้และคนเดินทางที่ผ่านไปมาโดยไม่เลือกหน้า โปรดให้ตั้งโรงพยาบาลเพื่อรักษาคนเจ็บไข้ได้ป่วย และโปรดให้สร้างสะพานข้ามแม่น้ำเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้คน

ข่าวคราวความดีของพระโพธิสัตว์แพร่สะพัดไปทั่วสารทิศ ผู้คนต่างแซ่ซ้องสรรเสริญในพระทัยอันประเสริฐของพระองค์ แต่แล้ววันหนึ่ง ได้มีพราหมณ์ผู้หนึ่งซึ่งเป็นคนโลภมาก และใจคด มาอาศัยอยู่ในโรงทานของพระองค์ พราหมณ์ผู้นี้มีจิตใจอันโฉดเขลา มิได้สำนึกในบุญคุณ กลับคิดที่จะหาประโยชน์จากความดีของพระโพธิสัตว์

พราหมณ์ผู้นั้นได้แอบลักลอบนำข้าวปลาอาหารในโรงทานไปขายให้พ่อค้าที่เดินทางผ่านไปมา ด้วยความละโมบและหวังแต่จะได้ทรัพย์สินเงินทอง วันเวลาผ่านไป ความลับของพราหมณ์ก็ถูกเปิดเผยโดยคนใช้ที่เห็นเหตุการณ์ จึงรีบนำความไปกราบทูลพระโพธิสัตว์

เมื่อพระโพธิสัตว์ทรงทราบเรื่อง ก็ทรงมีพระทัยที่หนักอึ้ง แต่ด้วยพระทัยที่เปี่ยมด้วยเมตตา พระองค์มิได้ทรงพิโรธพราหมณ์ผู้นั้นโดยตรง แต่ทรงเรียกประชุมเหล่าข้าราชบริพารและประชาชนทั้งหลาย แล้วตรัสว่า “เราได้สร้างโรงทานขึ้นเพื่อช่วยเหลือผู้ตกทุกข์ได้ยาก แต่กลับมีผู้ที่คิดฉวยโอกาสและเอาเปรียบในความดีของเราเสียเอง”

พระโพธิสัตว์ทรงแสดงธรรมถึงโทษของความโลภและความไม่รู้จักประมาณตน ว่าเป็นหนทางแห่งความเสื่อม และอาจนำพาไปสู่ความพินาศได้ แล้วทรงตรัสต่อไปว่า “ใครก็ตามที่ได้ผลประโยชน์จากโรงทานของเรา หากยังคิดที่จะโกงกินและเอาเปรียบผู้อื่นอีก เราจะลงโทษอย่างเด็ดขาด”

หลังจากนั้น พระโพธิสัตว์ก็ทรงปรับปรุงระบบการจัดการโรงทานให้รัดกุมยิ่งขึ้น มีการตรวจสอบอย่างเข้มงวด ทำให้พราหมณ์ผู้โลภไม่สามารถกระทำการใดๆ ได้อีกต่อไป พราหมณ์ผู้นั้นจึงรู้สึกละอายใจและสำนึกผิดในสิ่งที่ตนได้ทำลงไป จึงได้เลิกพฤติกรรมอันเลวร้ายนั้น และหันมาประพฤติตนเป็นคนดี

เหตุการณ์นี้เป็นอุทาหรณ์สอนใจให้ผู้คนตระหนักถึงผลของการกระทำ ความโลภย่อมนำมาซึ่งความฉิบหาย และความซื่อสัตย์สุจริตย่อมนำมาซึ่งความเจริญ

พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญบารมีมาอย่างต่อเนื่อง ทรงสอนให้ผู้คนรู้จักการแบ่งปัน เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และดำรงชีวิตอยู่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต ทรงเป็นแบบอย่างอันดีงามแก่ปวงประชาตลอดมา

พระโพธิสัตว์ทรงสอนว่า ความโลภเป็นบ่อเกิดแห่งทุกข์ เมื่อเราไม่รู้จักพอใจในสิ่งที่ตนมี ย่อมนำพาไปสู่การเบียดเบียนผู้อื่น และสุดท้ายก็จะนำมาซึ่งความพินาศแก่ตนเอง ในทางตรงกันข้าม การรู้จักแบ่งปัน เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และดำรงชีวิตด้วยความซื่อสัตย์สุจริต ย่อมนำมาซึ่งความสุขความเจริญทั้งแก่ตนเองและสังคม