มหาปัญจสิขชาดก

มหาปัญจสิขชาดก

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ นครพาราณสี อันรุ่งเรืองด้วยการค้าและวัฒนธรรม พระราชาผู้เปี่ยมด้วยทศพิธราชธรรมทรงปกครองแผ่นดินโดยธรรม ราษฎรอยู่เย็นเป็นสุขทั่วหน้า แต่แล้ววันหนึ่ง ความสงบสุขก็ถูกสั่นคลอนด้วยการมาเยือนของยักษ์ตนหนึ่งนามว่า 'กาลกัญชะ' ยักษ์ตนนี้มีรูปร่างน่าเกลียดน่ากลัว ผิวคล้ำดำทะมึน ดวงตาแดงก่ำราวกับถ่านเพลิง ฟันแหลมคมดั่งมีดผ่าตัด มันเที่ยวเร่ร่อนสร้างความเดือดร้อนไปทั่วทุกสารทิศ เมื่อสบโอกาสมันก็เข้าปล้นสะดม เผาผลาญเมือง ทำให้ผู้คนหวาดกลัวไปตามๆ กัน

พระราชาทรงพยายามหาวิธีปราบยักษ์ตนนี้หลายครั้งหลายหน แต่ด้วยพละกำลังอันมหาศาลของกาลกัญชะ การต่อสู้ก็ไม่เป็นผลสำเร็จ ยิ่งกว่านั้น ยักษ์ตนนี้ยังมีเวทมนตร์ที่ทำให้มันหายตัวได้อีกด้วย ทำให้ยากที่จะจับตัวได้ จนกระทั่งวันหนึ่ง พระโพธิสัตว์ทรงระลึกชาติได้ว่า ในอดีตชาติอันไกลโพ้น พระองค์เคยเป็น 'ปัญจสิขะ' เทพบุตรแห่งสวนนันทวัน ผู้มีรูปงามราวเทพบุตรและเปี่ยมด้วยปัญญาอันล้ำเลิศ

ในชาติภพนั้น พระโพธิสัตว์ทรงใช้ปัญญาแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้อย่างชาญฉลาด แม้กระทั่งปัญหาที่ดูเหมือนจะไม่มีทางออก ปัญจสิขะได้เรียนรู้ว่า กาลกัญชะเป็นยักษ์ที่ถูกสาปให้มาเกิดในโลกมนุษย์ และจะสามารถหลุดพ้นจากคำสาปได้ก็ต่อเมื่อมีผู้ใดสามารถเอาชนะมันได้ด้วยปัญญา ไม่ใช่ด้วยกำลัง

เมื่อระลึกชาติได้ดังนั้น พระโพธิสัตว์จึงทรงอธิษฐานจิต ขอให้ได้กลับไปเกิดเป็นปัญจสิขะอีกครั้ง เพื่อช่วยเหลือเหล่ามนุษย์ให้พ้นจากภัยของกาลกัญชะ ด้วยบุญบารมีอันแก่กล้า อธิษฐานของพระองค์ก็เป็นจริง พระโพธิสัตว์จุติลงมาเกิดเป็นปัญจสิขะในสวนนันทวันเช่นเดิม

ฝ่ายกาลกัญชะ ยักษ์ร้าย เมื่อได้ยินกิตติศัพท์ความฉลาดปราดเปรื่องของปัญจสิขะ ก็บังเกิดความท้าทายใจ มันจึงเดินทางมาเผชิญหน้ากับปัญจสิขะ ณ สวนนันทวัน “โอ้ เทพบุตรรูปงาม ข้าคือ กาลกัญชะ ยักษ์ผู้ยิ่งใหญ่ ข้าได้ยินกิตติศัพท์ความฉลาดของเจ้า ข้าจึงมาเพื่อลองปัญญา” กาลกัญชะกล่าวด้วยเสียงอันดุดัน

ปัญจสิขะยิ้มรับอย่างใจเย็น “ยินดีต้อนรับท่านกาลกัญชะ หากท่านประสงค์จะลองปัญญา ข้ายินดีเสมอ แต่ก่อนอื่น ท่านโปรดเล่าให้ข้าฟังก่อนเถิดว่า เหตุใดท่านจึงต้องสร้างความเดือดร้อนแก่ผู้คนมากมายถึงเพียงนี้”

กาลกัญชะเล่าเรื่องราวของตนเองว่า ตนเองนั้นถูกสาปจากฤาษีตนหนึ่งให้มาเกิดเป็นยักษ์ และจะพ้นจากคำสาปได้เมื่อมีผู้ใดเอาชนะตนได้ด้วยปัญญาเท่านั้น “ข้าไม่อยากเป็นเช่นนี้เลย ข้าก็เป็นทุกข์เช่นกัน แต่หากข้าไม่ทำเช่นนี้ คำสาปก็จะไม่คลาย”

ปัญจสิขะฟังจบก็ครุ่นคิด “หากเป็นเช่นนั้น ข้าขอท้าประลองปัญญากับท่าน ท่านกาลกัญชะ หากข้าสามารถตอบคำถามของท่านได้ทุกข้อ ท่านต้องสัญญาว่าจะเลิกทำร้ายผู้คน และกลับไปสู่ภพภูมิของท่าน”

กาลกัญชะเห็นว่าตนเองแข็งแกร่งและมีปัญญา ย่อมไม่แพ้เทพบุตรเช่นนี้ จึงตกลง “หากเจ้าตอบได้หมด ข้าจะยอมทำตาม แต่หากเจ้าตอบไม่ได้แม้แต่ข้อเดียว เจ้าจะต้องตกเป็นทาสของข้าชั่วนิรันดร์!”

การประลองเริ่มขึ้น กาลกัญชะถามคำถามแรก “สิ่งใดที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในสามโลก?”

ปัญจสิขะตอบทันที “คือธรรมะอันประเสริฐ”

กาลกัญชะถามคำถามที่สอง “สิ่งใดที่ทำให้มนุษย์มีความสุขอย่างแท้จริง?”

ปัญจสิขะตอบ “คือการมีใจที่สงบและไม่เบียดเบียนผู้อื่น”

กาลกัญชะถามคำถามที่สาม “สิ่งใดที่มนุษย์ควรกลัวมากที่สุด?”

ปัญจสิขะตอบ “คืออกุศลกรรมที่ตนเองได้กระทำ”

กาลกัญชะถามคำถามที่สี่ “สิ่งใดที่ทำให้มนุษย์เป็นอมตะ?”

ปัญจสิขะตอบ “คือคุณงามความดีที่ได้บำเพ็ญไว้”

กาลกัญชะถามคำถามที่ห้า “สิ่งใดที่ทำให้ยักษ์อย่างข้าพ้นจากคำสาป?”

ปัญจสิขะตอบ “คือการละทิ้งความชั่วร้าย และกลับไปสู่หนทางแห่งคุณธรรม”

กาลกัญชะตะลึงงัน คำตอบของปัญจสิขะนั้นถูกต้องและลึกซึ้งทุกข้อ ยิ่งไปกว่านั้น คำตอบสุดท้ายยังเป็นหนทางที่จะปลดปล่อยตนเองให้พ้นจากคำสาปอย่างแท้จริง

“เจ้าชนะแล้ว เทพบุตรปัญจสิขะ ข้าขอสัญญาว่าจะไม่ทำร้ายผู้คนอีกต่อไป ข้าจะกลับไปสู่ภพภูมิของข้า และจะรักษาคำพูดนี้ไว้” กาลกัญชะกล่าวด้วยน้ำเสียงที่อ่อนลง

เมื่อกาลกัญชะจากไป ความสงบสุขก็กลับคืนสู่เมืองพาราณสีอีกครั้ง พระราชาทรงสรรเสริญปัญญาอันล้ำเลิศของปัญจสิขะ และเหล่าราษฎรก็อยู่กันอย่างร่มเย็นเป็นสุข

พระโพธิสัตว์ทรงสอนว่า การใช้ปัญญาในการแก้ไขปัญหา ย่อมมีประสิทธิภาพและนำมาซึ่งสันติสุขที่ยั่งยืนกว่าการใช้กำลัง การเอาชนะใจตนเองและละทิ้งความชั่วร้าย คือหนทางแห่งการหลุดพ้นที่แท้จริง