มหาอุตตรชาดก

มหาอุตตรชาดก

ณ ดินแดนอันห่างไกลโพ้น ในกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ แคว้นโกศล มีเมืองอันรุ่งเรืองนามว่า เมืองสาวัตถี กษัตริย์ผู้ครองเมืองคือ พระเจ้าปเสนทิโกศล พระองค์ทรงเป็นกษัตริย์ผู้ทรงทศพิธราชธรรม และทรงเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา

ในเมืองสาวัตถีนี้ มีพ่อค้าผู้หนึ่งนามว่า อุตตรเศรษฐี เขาเป็นผู้มีทรัพย์สินเงินทองมากมายมหาศาล แต่เป็นคนตระหนี่ถี่เหนียว ไม่เคยคิดจะบำเพ็ญทาน หรือช่วยเหลือผู้ใดเลย

วันหนึ่ง ขณะที่อุตตรเศรษฐีกำลังเดินตรวจตรากิจการค้าของตน เขาได้พบกับพระโพธิสัตว์ ซึ่งกำลังบำเพ็ญเพียรเป็นฤาษีอยู่ในป่าใกล้เมือง

พระโพธิสัตว์ทรงมีเมตตาจิต เห็นว่าอุตตรเศรษฐีเป็นผู้ที่น่าสงสาร เพราะแม้จะมีทรัพย์สินมากมาย แต่จิตใจกลับเต็มไปด้วยความตระหนี่ อันจะนำพาไปสู่วิบากกรรมที่ไม่ดี

“ดูก่อนพ่อค้าผู้มั่งคั่ง ท่านมีทรัพย์สมบัติมาก แต่ไฉนจิตใจจึงได้ตระหนี่ถี่เหนียวถึงเพียงนี้? จงแบ่งปันทรัพย์สินของท่านแก่ผู้ที่ยากไร้บ้างเถิด” พระโพธิสัตว์ตรัสเตือนด้วยความหวังดี

แต่อุตตรเศรษฐีกลับตอบด้วยความเย่อหยิ่ง “ท่านดาบส ข้าพเจ้าจะเอาทรัพย์สมบัติของข้าพเจ้าไปให้ผู้ใดทำไม? มันเป็นของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าหามาได้ ข้าพเจ้าจะใช้มันอย่างไรก็ได้”

พระโพธิสัตว์ทรงทราบว่าอุตตรเศรษฐีนั้นดื้อรั้นเกินกว่าจะว่ากล่าวได้ จึงได้แต่ถอนใจ

ต่อมา อุตตรเศรษฐีได้มีโอกาสไปค้าขายยังต่างเมือง เขาได้นำสินค้ามีค่ามากมายออกไปขาย และทำกำไรได้อย่างงาม

ในขณะที่เขากำลังขนถ่ายสินค้าขึ้นเรือ เขาก็ได้พบกับชายขอทานผู้หนึ่ง ซึ่งกำลังอดอยาก

ชายขอทานได้เดินเข้ามาขอความช่วยเหลือ “ท่านพ่อค้าผู้ใจบุญ ได้โปรดให้ข้าวให้น้ำแก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด ข้าพเจ้าอดอยากมาหลายวันแล้ว”

แต่อุตตรเศรษฐีกลับตอบอย่างใจไม้ไส้ระกำ “ข้าจะให้เจ้าไปทำไม? เจ้ามันคนขี้เกียจ ไม่รู้จักทำมาหากิน”

ชายขอทานได้แต่ร้องไห้เสียใจ และเดินจากไป

หลังจากนั้น ไม่นานนัก เรือที่บรรทุกสินค้าของอุตตรเศรษฐีก็เกิดอุบัติเหตุ เรือแตกกลางทะเล สินค้าทั้งหมดจมหายไปในมหาสมุทร

อุตตรเศรษฐีสูญเสียทรัพย์สินทั้งหมด เขาจึงต้องกลับเมืองด้วยมือเปล่า

เมื่อกลับถึงเมือง เขาก็พบกับเหตุการณ์อันน่าตกใจอีกครั้งหนึ่ง โจรผู้ร้ายได้บุกเข้ามาปล้นบ้านของเขา ขโมยทรัพย์สินมีค่าไปจนหมดสิ้น

อุตตรเศรษฐีแทบจะสิ้นเนื้อประดาตัว เขาไม่มีที่พึ่ง และไม่มีใครช่วยเหลือ

ในขณะที่เขากำลังสิ้นหวัง เขาก็ได้พบกับพระโพธิสัตว์ ซึ่งบัดนี้ได้กลายมาเป็นกษัตริย์ผู้ปกครองแคว้นโกศล

“ท่านพ่อค้า ท่านเป็นอะไรไป เหตุใดจึงมีสภาพเช่นนี้?” พระโพธิสัตว์ตรัสถาม

อุตตรเศรษฐีเล่าเรื่องราวความโชคร้ายของตนให้ฟัง

พระโพธิสัตว์ทรงสดับดังนั้น ก็ทรงระลึกถึงคำเตือนที่เคยให้แก่อุตตรเศรษฐี

“ท่านพ่อค้า ท่านเห็นแล้วใช่หรือไม่ ว่าความตระหนี่ถี่เหนียว นำมาซึ่งความทุกข์ยากเช่นนี้ หากท่านเคยแบ่งปันทรัพย์สินของท่านแก่ผู้อื่นบ้าง วันนี้ท่านก็คงไม่ลำบากเช่นนี้” พระโพธิสัตว์ตรัส

“ข้าแต่พระองค์ ข้าพเจ้าสำนึกผิดแล้ว ข้าพเจ้าไม่เคยคิดจะแบ่งปันทรัพย์สินแก่ผู้ใดเลย เพราะคิดว่ามันเป็นของข้าพเจ้า แต่บัดนี้ ข้าพเจ้าได้รู้แล้วว่า ทรัพย์สมบัติที่แท้จริง คือการได้แบ่งปันแก่ผู้อื่น” อุตตรเศรษฐีกล่าวด้วยความเสียใจ

พระโพธิสัตว์ทรงสงสารอุตตรเศรษฐี จึงทรงพระราชทานทรัพย์สินบางส่วนให้แก่เขา เพื่อให้เขาสามารถตั้งเนื้อตั้งตัวได้ใหม่

“จงนำทรัพย์สินนี้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ และจงอย่าลืมที่จะบำเพ็ญทานต่อไป” พระโพธิสัตว์ตรัส

อุตตรเศรษฐีซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณของพระโพธิสัตว์ เขาได้นำทรัพย์สินที่ได้รับไปใช้ในการประกอบอาชีพ และตั้งแต่นั้นมา เขาก็ได้เปลี่ยนแปลงตนเอง กลายเป็นผู้ที่ชอบบำเพ็ญทาน และช่วยเหลือผู้ตกทุกข์ได้ยาก

เรื่องราวของมหาอุตตรชาดก แสดงให้เห็นถึงผลร้ายของความตระหนี่ และอานิสงส์ของการบำเพ็ญทาน.

ความตระหนี่นำมาซึ่งความฉิบหาย การบำเพ็ญทานเป็นการสร้างบุญกุศล และเป็นหนทางสู่ความสุขที่แท้จริง