อุเทนชาดก (Udenajataka)

อุเทนชาดก

กาลครั้งหนึ่งในอดีตกาล พระโพธิสัตว์ทรงถือกำเนิดเป็นอุเทนกุมาร โอรสของพระเจ้าพรหมทัตต์ ผู้ครองกรุงพาราณสี

อุเทนกุมารทรงมีสติปัญญาเฉลียวฉลาด มีรูปโฉมงดงาม และได้รับการศึกษาอบรมอย่างดีเลิศ พระองค์ทรงเป็นที่รักของพระบิดาและเหล่าอาณาประชาราษฎร์

วันหนึ่ง ขณะที่อุเทนกุมารทรงเจริญพระชนมายุได้ 16 พรรษา พระองค์ทรงมีพระประสงค์จะเสด็จประพาสป่า เพื่อทอดพระเนตรความงามของธรรมชาติ

พระเจ้าพรหมทัตต์ทรงอนุญาต และทรงจัดเตรียมขบวนเสด็จอย่างสมพระเกียรติ

เมื่ออุเทนกุมารเสด็จถึงป่า พระองค์ทรงทอดพระเนตรเห็นกวางตัวหนึ่ง กำลังเดินเข้ามาหาอย่างเชื่องช้อย

อุเทนกุมารทรงสงสัย จึงตรัสถามนายพรานที่ติดตามมา “ไฉนกวางตัวนี้จึงไม่วิ่งหนีเราเล่า?”

นายพรานกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ กวางตัวนี้เป็นกวางที่แสนรู้ มันเคยถูกล่ามาก่อน และได้รับบาดเจ็บสาหัส แต่มีฤาษีท่านหนึ่งได้ช่วยเหลือ และรักษามันไว้ ตั้งแต่นั้นมา กวางตัวนี้ก็ไม่เคยหวาดกลัวมนุษย์อีกเลย”

อุเทนกุมารทรงประหลาดพระทัย และทรงมีพระประสงค์จะพบกับฤาษีท่านนั้น

พระองค์จึงเสด็จตามรอยกวางไป จนพบกับอาศรมของฤาษี ฤาษีท่านนั้นคือพระโพธิสัตว์ที่บำเพ็ญเพียรอยู่ในป่า

อุเทนกุมารทรงถวายบังคมฤาษี และได้สนทนาธรรมกับท่าน ฤาษีได้สอนเรื่องความเมตตา การไม่เบียดเบียนสรรพสัตว์ และการปล่อยวาง

อุเทนกุมารทรงเลื่อมใสในคำสอนของฤาษีเป็นอย่างยิ่ง พระองค์ทรงตรัสว่า “ข้าพเจ้าขอถวายบังคมท่าน และจะขอปฏิบัติตามคำสอนของท่าน”

หลังจากนั้น อุเทนกุมารก็ทรงกลับวัง แต่พระองค์ก็ยังคงระลึกถึงคำสอนของฤาษีอยู่เสมอ

วันหนึ่ง พระเจ้าพรหมทัตต์ทรงมีพระราชประสงค์จะทดสอบอุเทนกุมาร จึงตรัสเรียกให้เข้ามาเข้าเฝ้า “ลูกรัก เราเห็นว่าเจ้าเติบโตเป็นหนุ่มแล้ว บัดนี้เราจะยกราชบัลลังก์ให้เจ้า”

อุเทนกุมารทรงรับฟังด้วยความเคารพ แต่พระองค์ทรงพิจารณาแล้วเห็นว่า การครองราชย์นั้นมาพร้อมกับภาระและความรับผิดชอบอันใหญ่หลวง และอาจจะทำให้พระองค์ละเลยการบำเพ็ญเพียร

พระองค์จึงกราบทูลว่า “พะย่ะค่ะ ลูกขอขอบพระทัยในพระมหากรุณาธิคุณของพระบิดา แต่ลูกขอปฏิเสธตำแหน่งนี้”

พระเจ้าพรหมทัตต์ทรงประหลาดพระทัย “เหตุใดเจ้าจึงไม่ต้องการเป็นกษัตริย์เล่า?”

อุเทนกุมารทรงกราบทูลว่า “พะย่ะค่ะ การเป็นกษัตริย์นั้นต้องมีการตัดสินใจที่ยากลำบาก และต้องมีการลงโทษผู้อื่น ซึ่งอาจจะขัดต่อหลักการแห่งความเมตตาที่ข้าพเจ้าได้เรียนรู้มา ข้าพเจ้าปรารถนาที่จะใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และบำเพ็ญเพียร”

พระเจ้าพรหมทัตต์ทรงรับฟัง และทรงเห็นถึงความตั้งใจอันแน่วแน่ของอุเทนกุมาร

หลังจากนั้น อุเทนกุมารก็ได้สละราชสมบัติ และออกบวชเป็นฤาษีในป่าเช่นเดียวกับพระโพธิสัตว์

พระองค์ทรงบำเพ็ญเพียรอย่างเคร่งครัด รักษาศีล และเจริญภาวนา

วันหนึ่ง ขณะที่พระองค์กำลังบำเพ็ญเพียรอยู่ ก็มีพระราชาองค์หนึ่ง ซึ่งเป็นศัตรูของพระเจ้าพรหมทัตต์ ได้นำทัพเข้ามาโจมตีเมืองพาราณสี

พระราชาองค์นั้นได้จับกุมอุเทนกุมาร และพยายามบังคับให้พระองค์บอกความลับของเมือง

อุเทนกุมารทรงไม่ยอมเปิดเผยความลับ และทรงใช้สติปัญญาของพระองค์ในการหลอกล่อพระราชาศัตรู

พระองค์ทรงสอนให้พระราชาศัตรูเข้าใจถึงความทุกข์ยากของประชาชน และผลร้ายของการสงคราม

ด้วยคำสอนอันลึกซึ้งของอุเทนกุมาร พระราชาศัตรูจึงเกิดความละอายใจ และยอมปล่อยอุเทนกุมาร

อุเทนกุมารทรงกลับมายังอาศรมของพระองค์ และได้บำเพ็ญเพียรต่อไป

เมื่อสิ้นอายุขัย พระโพธิสัตว์ก็ได้ไปอุบัติในสวรรค์ ทรงได้รับความสุขตลอดไป