มหาอุสสทชาดก

มหาอุสสทชาดก

ณ แคว้นมคธ อันอุดมสมบูรณ์ด้วยพืชพันธุ์ธัญญาหารและทรัพยากรนานัปการ ปรากฏเรื่องราวอันน่าอัศจรรย์ของพระโพธิสัตว์ผู้ทรงบำเพ็ญเพียรเพื่อบรรลุพระโพธิญาณ ในอดีตกาลอันไกลโพ้น พระองค์ทรงจุติเป็นบุตรของพ่อค้าผู้มั่งคั่งแห่งกรุงราชคฤห์ ในวัยเยาว์ ทรงเป็นเด็กที่เฉลียวฉลาดมีปัญญาล้ำเลิศ สามารถคิดคำนวณสิ่งต่างๆ ได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ จนเป็นที่เลื่องลือไปทั่ว.

วันหนึ่ง พ่อของพระโพธิสัตว์ต้องการทดสอบสติปัญญาของบุตรชาย จึงนำทรัพย์สินจำนวนหนึ่งมาให้ พร้อมกล่าวว่า “พ่อจะให้เงินจำนวนหนึ่งแก่เจ้า จงนำเงินนี้ไปหาประโยชน์ให้งอกเงยที่สุดภายในวันเดียว” เด็กชายผู้เป็นพระโพธิสัตว์รับคำท้าด้วยความมั่นใจ.

เช้าตรู่ พระโพธิสัตว์นำเงินก้อนนั้นออกจากบ้าน ทรงพิจารณาอย่างถี่ถ้วนว่าจะนำไปใช้ประโยชน์อย่างไรให้ได้ผลมากที่สุด ทรงเห็นชาวนาคนหนึ่งกำลังไถนา แต่หน้าตาซีดเซียว ดูเหน็ดเหนื่อย ทรงทราบว่าชาวนาผู้นี้คงจะขาดแคลนเสบียงอาหาร จึงเข้าไปถามไถ่ ได้ความว่าชาวนาผู้นี้มีที่นาอุดมสมบูรณ์ แต่ยากจน ไม่มีเงินซื้อข้าวเปลือกมาหว่านเพื่อการเพาะปลูก.

พระโพธิสัตว์จึงนำเงินส่วนหนึ่งไปซื้อข้าวเปลือกอย่างดีมามอบให้ชาวนา พร้อมกล่าวให้กำลังใจ “ท่านจงนำข้าวเปลือกนี้ไปหว่านในที่นาของท่าน ข้าจะมาดูผลในวันพรุ่งนี้” ชาวนาดีใจเป็นอย่างยิ่ง รีบนำข้าวเปลือกไปหว่านทันที.

จากนั้น พระโพธิสัตว์ก็เดินต่อไป ทรงเห็นช่างตีเหล็กกำลังทำงานอย่างขะมักเขม้น แต่ดูเหมือนว่าเตาหลอมเหล็กของเขาจะไม่มีถ่านหินเพียงพอ พระโพธิสัตว์จึงนำเงินอีกส่วนหนึ่งไปซื้อถ่านหินคุณภาพดีมาเติมให้ช่างตีเหล็ก และกล่าวว่า “ท่านจงตีเหล็กให้เต็มที่ ข้าจะมาดูผลงานของท่านในวันพรุ่งนี้” ช่างตีเหล็กขอบคุณพระโพธิสัตว์เป็นพ้นประมาณ.

ระหว่างทาง พระโพธิสัตว์ยังได้พบกับคนอื่นๆ ที่ประสบปัญหาในชีวิตประจำวันอีกหลายคน เช่น พ่อค้าที่กำลังจะเดินทางไกล แต่ไม่มีเงินซื้อน้ำมันตะเกียงสำหรับเดินทางกลางคืน หรือชาวประมงที่ขาดแหผืนใหม่ พระโพธิสัตว์ได้ช่วยเหลือทุกคนตามกำลังทรัพย์ที่มี.

เมื่อถึงเวลาเย็น พระโพธิสัตว์ก็เดินทางกลับบ้านโดยที่เงินในมือของท่านนั้นหมดไปแล้ว พ่อของท่านเห็นดังนั้น จึงถามด้วยความสงสัยว่า “เจ้าไปทำอะไรมา เหตุใดเงินจึงหมดสิ้นไป?”

พระโพธิสัตว์นิ่งไปครู่หนึ่ง ก่อนจะตอบด้วยน้ำเสียงมั่นคงว่า “ข้าพเจ้าได้นำเงินไปลงทุนแล้วขอรับ”

พ่อของท่านเลิกคิ้วสงสัย “ลงทุน? เงินหมดไปแล้ว จะเอาอะไรมาลงทุน?”

“ข้าพเจ้าได้นำข้าวเปลือกไปให้ชาวนาผู้ขยันขันแข็งไปหว่านในที่นาของเขา หากข้าวเจริญงอกงาม ข้าพเจ้าก็จะได้ผลผลิตจำนวนมากกลับมา นั่นคือการลงทุนอย่างหนึ่งขอรับ” พระโพธิสัตว์อธิบาย.

“แล้วมีอะไรอีกเล่า?” พ่อถามต่อ.

“ข้าพเจ้าได้นำถ่านหินอย่างดีไปให้ช่างตีเหล็ก เพื่อให้เขาสามารถตีเหล็กได้อย่างเต็มที่ เมื่อเหล็กที่เขาตีมีคุณภาพดี ย่อมสามารถนำไปสร้างเครื่องมือต่างๆ ที่มีประโยชน์ต่อผู้คนมากมาย นั่นก็คือการลงทุนอีกประการหนึ่ง”

“ยังไม่หมดแค่นั้น” พระโพธิสัตว์กล่าวต่อไป “ข้าพเจ้ายังได้ช่วยเหลือคนอื่นๆ ที่กำลังเดือดร้อน คนละเล็กละน้อยตามกำลังทรัพย์ที่มี การช่วยเหลือผู้อื่นนั้น แม้จะไม่ได้ผลตอบแทนเป็นตัวเงินในทันที แต่ก็เป็นการสร้างบุญกุศลอันยิ่งใหญ่ ซึ่งย่อมส่งผลดีในภายภาคหน้าอย่างแน่นอน”

พ่อของพระโพธิสัตว์ฟังบุตรชายเล่าแล้ว ก็อดชื่นชมในสติปัญญาและความเฉลียวฉลาดไม่ได้ แต่ก็ยังอดสงสัยไม่ได้ว่า “แล้วเจ้าจะได้ผลตอบแทนอย่างไรเล่า?”

“ข้าพเจ้าเชื่อว่า การลงทุนที่ดีที่สุด คือการลงทุนในความรู้และคุณธรรม การช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นทุกข์ ย่อมนำมาซึ่งความสุขที่แท้จริง” พระโพธิสัตว์กล่าวด้วยรอยยิ้ม.

ในวันรุ่งขึ้น พ่อของพระโพธิสัตว์ ตกตะลึงเมื่อเห็นชาวนาคนนั้น นำข้าวเปลือกที่ได้จากผลผลิตจำนวนมหาศาลมามอบให้แก่บุตรชายของตน ข้าวที่หว่านไปเพียงเล็กน้อย กลับให้ผลผลิตงอกเงยเป็นร้อยเป็นพันเท่า.

ขณะเดียวกัน ช่างตีเหล็กก็เข้ามาพร้อมกับมีด ดาบ และเครื่องมืออื่นๆ ที่ตีขึ้นอย่างประณีตงดงามจากเหล็กคุณภาพดีที่เขาได้รับถ่านหินไป เขาขอบคุณพระโพธิสัตว์อย่างสุดซึ้ง และมอบเครื่องมือเหล่านั้นให้แก่พระโพธิสัตว์.

ไม่เพียงเท่านั้น ผู้คนที่พระโพธิสัตว์เคยช่วยเหลือไว้ ต่างก็พากันนำสิ่งของที่ตนมี มามอบให้แก่พระโพธิสัตว์ด้วยความซาบซึ้งใจ บ้างก็มอบผลผลิตทางการเกษตร บ้างก็มอบสิ่งของเครื่องใช้.

พ่อของพระโพธิสัตว์ มองดูทรัพย์สินที่บุตรชายได้รับกลับมามากมายมหาศาล ยิ่งกว่าเงินที่มอบให้ไปในตอนแรกหลายเท่าตัว จึงกล่าวกับบุตรชายด้วยความภาคภูมิใจว่า “ลูกเอ๋ย เจ้าช่างเป็นอัจฉริยะอย่างแท้จริง เจ้าสามารถเปลี่ยนเงินจำนวนน้อย ให้กลายเป็นทรัพย์สินมหาศาลได้อย่างน่าอัศจรรย์ พ่อขอยกทรัพย์สมบัติทั้งหมดให้เจ้าเป็นผู้ดูแลต่อไป”

นับแต่นั้นมา พระโพธิสัตว์ก็ยิ่งเป็นที่นับถือและยกย่องในความเฉลียวฉลาดและมีปัญญาอันล้ำเลิศ ท่านได้ใช้ทรัพย์สินที่ได้รับมานั้น ทำนุบำรุงผู้คน สร้างสาธารณประโยชน์ และบำเพ็ญทานตลอดไป.

พระพุทธองค์ตรัสสรุปว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกาลนั้น พระองค์ผู้เป็นบิดาของเรา คือ พ่อค้าผู้มั่งคั่งในครั้งนั้น ส่วนพระโพธิสัตว์ผู้ที่ฉลาดในการลงทุนในครั้งนั้น ก็คือเราตถาคตเอง”