มหาสารทชาดก

มหาสารทชาดก

ในกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว เมื่อพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพราหมณ์ผู้มีรูปโฉมงดงาม มีปัญญาเฉลียวฉลาด และมีจิตใจเปี่ยมด้วยเมตตาธรรม พราหมณ์ผู้นี้มีนามว่า มหาสารท เขาอาศัยอยู่ในหมู่บ้านอันอุดมสมบูรณ์แห่งหนึ่ง ณ แคว้นมคธ หมู่บ้านของเขามีชื่อเสียงเลื่องลือในเรื่องความสงบสุขและความมั่งคั่ง ผู้คนอยู่ร่วมกันด้วยความสามัคคี และไม่มีผู้ใดต้องทนทุกข์ทรมานจากความยากจน

มหาสารทเป็นที่รักใคร่ของผู้คนทั้งมวล เพราะนอกจากรูปโฉมที่น่ามองแล้ว เขายังมีวาจาที่ไพเราะ อ่อนหวาน และเปี่ยมไปด้วยปัญญา เขามักจะให้คำแนะนำแก่ผู้ที่มาปรึกษาด้วยความยุติธรรมและเปี่ยมด้วยเมตตาธรรม ทำให้ปัญหาที่เคยยุ่งยากคลี่คลายลงได้เสมอ แม้ว่าเขาจะมีทรัพย์สินเงินทองมากมาย แต่เขาก็ไม่เคยเย่อหยิ่งหรือโอ้อวด กลับใช้ทรัพย์สินนั้นในการช่วยเหลือผู้ตกยากและบำรุงพระศาสนา

วันหนึ่ง ขณะที่มหาสารทกำลังนั่งพักผ่อนอยู่ใต้ร่มไม้ใหญ่ริมแม่น้ำ สังเกตดูความเคลื่อนไหวของผู้คนริมฝั่ง จู่ๆ ก็มีเสียงร้องไห้คร่ำครวญดังมาจากทิศเบื้องบน เสียงนั้นดังระงมแผ่วเบาแต่เต็มไปด้วยความเจ็บปวด มหาสารทเงยหน้ามองขึ้นไปบนก้อนหินสูงชันที่อยู่ไม่ไกลนัก เขาเห็นหญิงสาวนางหนึ่งกำลังนั่งกอดเข่าร้องไห้อย่างหนัก

ด้วยความเป็นห่วง มหาสารทจึงรีบลุกขึ้นเดินตรงไปยังที่เกิดเหตุ เมื่อเข้าไปใกล้ เขาเห็นหญิงสาวผู้นั้นมีรูปโฉมงดงามราวกับนางฟ้า แต่ใบหน้าเต็มไปด้วยคราบน้ำตาและริ้วรอยแห่งความทุกข์

"ท่านหญิง เหตุใดจึงร้องไห้เสียใจปานนี้? เกิดสิ่งใดขึ้นหรือ?" มหาสารทเอ่ยถามด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล

หญิงสาวเงยหน้ามองมหาสารทด้วยความประหลาดใจ เธอเห็นบุรุษผู้มีรูปโฉมงดงาม ผิวพรรณผ่องใส และดวงตาเปี่ยมด้วยความเมตตา

"ท่านผู้เจริญ... ข้า... ข้าไม่มีที่พึ่งแล้ว" หญิงสาวกล่าวเสียงสั่นเครือ

มหาสารทนั่งลงข้างๆ เธออย่างอ่อนโยน

"โปรดเล่าความทุกข์ของท่านให้ข้าฟังเถิด บางทีข้าอาจจะพอช่วยเหลือได้"

หญิงสาวถอนหายใจเฮือกใหญ่ รวบรวมสติแล้วเล่าเรื่องราวของเธอ

"ข้าชื่อ วิมล เป็นบุตรสาวของพ่อค้าผู้มั่งคั่งแห่งเมืองนี้ เมื่อไม่นานมานี้ บิดาของข้าได้เสียชีวิตลง ทิ้งมรดกไว้มากมาย แต่ญาติพี่น้องของข้ากลับฉวยโอกาสยักยอกทรัพย์สินทั้งหมดไป ข้าเหลือตัวเปล่าไร้ที่พึ่ง แม้จะพยายามร้องเรียนต่อผู้ใด ก็ไม่มีผู้ใดสนใจรับฟัง วันนี้ข้าสิ้นหวังนัก จึงคิดจะกระโดดจากหน้าผานี้ไปเสียให้พ้นจากความทุกข์"

มหาสารทฟังเรื่องราวของวิมลด้วยความเห็นใจ เขารู้สึกสงสารในชะตากรรมของหญิงสาวผู้นี้เป็นอย่างยิ่ง

"ท่านวิมล อย่าเพิ่งคิดทำเช่นนั้นเลย ชีวิตนี้ยังมีค่าเสมอ ความทุกข์ย่อมมีวันผ่านพ้นไป" มหาสารทกล่าวปลอบโยน

วิมลเงยหน้ามองมหาสารท

"แต่ข้าจะอยู่ได้อย่างไรเล่า? ข้าไม่มีทั้งเงินทอง ไม่มีทั้งที่พักอาศัย ไม่มีแม้แต่ญาติมิตรที่จะพึ่งพา"

มหาสารทครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะกล่าวด้วยน้ำเสียงหนักแน่น

"หากท่านวิมลไม่รังเกียจ ข้าขอเป็นที่พึ่งของท่านนับแต่นี้ไป ข้าจะดูแลท่าน ให้ที่พัก ให้ข้าวปลาอาหาร และหากท่านประสงค์จะเริ่มต้นชีวิตใหม่ ข้าก็จะช่วยเหลือท่านอย่างเต็มกำลัง"

วิมลอึ้งไปกับคำพูดของมหาสารท เธอไม่เคยคาดคิดว่าจะมีใครยอมช่วยเหลือเธอในยามที่เธอตกอับเช่นนี้

"ท่าน... ท่านพูดจริงหรือ?"

"ข้าพูดจริง ข้าเห็นใจในความทุกข์ของท่าน และข้าก็เชื่อว่าท่านเป็นคนดีที่สมควรได้รับการช่วยเหลือ"

ด้วยความหวังที่จุดประกายขึ้นมาอีกครั้ง วิมลจึงยอมรับความช่วยเหลือของมหาสารท

มหาสารทพาวิมลกลับไปยังบ้านของเขา บ้านของมหาสารทเป็นคฤหาสน์โอ่อ่า แต่กลับตกแต่งอย่างเรียบง่ายและอบอุ่น เขาจัดหาห้องพักที่สบายให้วิมล พร้อมทั้งเสื้อผ้าและอาหารอย่างดี วิมลรู้สึกซาบซึ้งในความมีน้ำใจของมหาสารทเป็นอย่างยิ่ง

นับแต่นั้นมา มหาสารทก็ดูแลวิมลเหมือนน้องสาวคนหนึ่ง เขาคอยให้คำปรึกษาและช่วยเหลือในเรื่องต่างๆ ในขณะที่วิมลเองก็ตั้งใจเรียนรู้จากมหาสารท เธอได้เรียนรู้เรื่องการบริหารจัดการทรัพย์สิน การค้าขาย และการดำรงชีวิตอย่างมีคุณค่า

เวลาผ่านไปไม่นาน วิมลก็เริ่มมีความมั่นใจในตัวเองมากขึ้น เธอเริ่มสังเกตเห็นว่ามหาสารทนั้นมีจิตใจที่สูงส่ง มีปัญญาที่เฉียบแหลม และมีเมตตาธรรมอันหาที่เปรียบมิได้ เธอเริ่มมีความรู้สึกที่ลึกซึ้งเกินกว่าความเป็นพี่น้อง

วันหนึ่ง ขณะที่มหาสารทกำลังพิจารณาบัญชีรายรับรายจ่ายของตนเองอย่างขะมักเขม้น วิมลก็เดินเข้ามาพร้อมกับถาดที่บรรจุผลไม้และน้ำหวาน

"ท่านพี่มหาสารท ท่านทำงานหนักมาทั้งวันแล้ว ทานผลไม้สักหน่อยนะเจ้าคะ" วิมลกล่าวพลางยื่นถาดให้

มหาสารทเงยหน้าขึ้นมองวิมล ใบหน้าของเธอเปล่งปลั่งกว่าเดิม ดวงตาของเธอฉายแววสดใส

"ขอบใจท่านน้องวิมลมาก" มหาสารทกล่าวรับ "ท่านน้องคงจะเบื่ออยู่แต่ในบ้าน ข้าควรหาเรื่องสนุกๆ ให้ท่านทำบ้าง"

วิมลนั่งลงข้างๆ มหาสารท

"ท่านพี่... ข้า... ข้ามีความรู้สึกบางอย่างต่อท่านพี่" วิมลกล่าวเสียงเบา "นับตั้งแต่ที่ท่านพี่ได้ช่วยเหลือข้า ข้าก็รู้สึกผูกพันกับท่านพี่มากขึ้นเรื่อยๆ ข้า... ข้ารู้สึกรักท่านพี่"

มหาสารทมองวิมลด้วยความประหลาดใจ แต่ในใจของเขาก็รู้สึกยินดีเช่นกัน เขาเองก็รู้สึกชื่นชมในความเฉลียวฉลาด ความขยัน และความดีของวิมลมาโดยตลอด

"ท่านน้องวิมล..." มหาสารทกล่าวเสียงนุ่มนวล "ข้าเองก็รู้สึกประทับใจในตัวท่านเช่นกัน ท่านเป็นหญิงสาวที่เข้มแข็ง มีไหวพริบ และมีจิตใจที่งดงาม ข้า... ข้าก็รักท่านเช่นกัน"

ทั้งสองมองตากันด้วยความเข้าใจและความรัก มหาสารทจึงขอวิมลแต่งงาน และวิมลก็ตอบรับด้วยความยินดี

ชีวิตของทั้งสองนับจากนั้นยิ่งมีความสุขและสมบูรณ์ยิ่งขึ้น มหาสารทและวิมลช่วยกันบริหารจัดการทรัพย์สินและกิจการต่างๆ ด้วยความซื่อสัตย์และมีคุณธรรม พวกเขาสร้างความมั่งคั่งให้กับตนเองและช่วยเหลือผู้คนในชุมชนมาโดยตลอด

กาลเวลาผ่านไปนานนับปี มหาสารทและวิมลก็ยังคงใช้ชีวิตร่วมกันอย่างมีความสุข และเป็นที่รักของทุกคนในสังคม

คติธรรม

ความเมตตาและการช่วยเหลือผู้อื่นในยามตกยาก ย่อมนำมาซึ่งผลบุญอันยิ่งใหญ่ และอาจนำพามาซึ่งความสุขและความเจริญในชีวิต

บารมีที่บำเพ็ญ

ในชาตินี้ พระโพธิสัตว์ได้บำเพ็ญ ทานบารมี คือ การให้ทรัพย์สิน การให้ความช่วยเหลือ และการให้ที่พักพิงแก่ผู้ตกยาก รวมถึง เมตตาบารมี คือ การมีความปรารถนาดีต่อสรรพสัตว์ และ ปัญญาบารมี คือ การใช้สติปัญญาในการแก้ไขปัญหาและช่วยเหลือผู้อื่น