สาขชาดก

สาขชาดก

ณ ดินแดนอันไกลโพ้น มีเมืองอันรุ่งเรืองนามว่า “เวสาลี” ในเมืองนี้มีบุรุษผู้หนึ่ง เป็นพ่อค้าผู้มั่งคั่ง มีทรัพย์สินเงินทองมากมายเหลือคณานับ แต่ถึงกระนั้น เขาก็ยังเป็นคนตระหนี่ถี่เหนียวอย่างยิ่ง ชอบเก็บสมบัติไว้เพียงผู้เดียว ไม่เคยคิดจะแบ่งปันให้แก่ผู้ใดเลย เขาชื่อว่า “ธนปาละ”

ธนปาละมีภรรยาที่แสนดี ชื่อ “ธนวดี” นางเป็นหญิงผู้มีใจบุญสุนทาน ชอบช่วยเหลือผู้อื่นอยู่เสมอ แม้ว่าสามีจะตระหนี่เพียงใด นางก็มักจะแอบนำทรัพย์สินของสามีไปแจกจ่ายแก่คนยากไร้ หรือใช้ในการทำบุญกุศลอยู่เสมอ

วันหนึ่ง ธนปาละไปค้าขายยังต่างเมือง ระหว่างทาง เขาได้พบกับนักบวชผู้หนึ่ง ซึ่งกำลังอดอยากและอ่อนเพลียอย่างหนัก ธนปาละเห็นดังนั้น ก็รู้สึกรำคาญใจ “เจ้าพวกนักบวชนี่ ช่างเป็นภาระของสังคมจริงๆ น่าจะไปทำงานทำการเสียบ้าง” เขาคิดในใจ

ขณะนั้นเอง ธนวดีผู้เป็นภรรยา ก็ได้นำอาหารและน้ำไปถวายนักบวชผู้นั้นด้วยตนเอง เมื่อธนปาละกลับมาถึงบ้าน เขาก็เห็นว่าอาหารในย่ามของตนหายไปบางส่วน เขาจึงตำหนิภรรยา

“เจ้าเอาอาหารของข้าไปไหน! ข้าตั้งใจจะเก็บไว้กินระหว่างทาง!”

ธนวดีตอบด้วยน้ำเสียงเรียบๆ “ข้าเห็นนักบวชผู้นั้นกำลังอดอยาก จึงแบ่งอาหารไปถวายท่านเจ้าค่ะ”

ธนปาละโกรธมาก “เจ้าทำอะไรของเจ้า! ทรัพย์สมบัติของข้า เจ้าไม่เคยคิดถึงเลยหรือ!”

“แต่ท่านเจ้าคะ การให้ทานย่อมเป็นบุญ การสงเคราะห์ผู้อื่น ย่อมเป็นสิ่งที่ประเสริฐ” ธนวดีกล่าว

“เรื่องบุญเรื่องกุศลของเจ้า อย่ามายุ่งกับสมบัติของข้า!” ธนปาละตะคอก

วันเวลาผ่านไป ธนปาละก็ยังคงดำรงตนเป็นคนตระหนี่เช่นเดิม จนกระทั่งวันหนึ่ง เขาได้ป่วยหนักใกล้จะสิ้นใจ

ก่อนจะสิ้นลม ธนปาละได้เรียกธนวดีมาสั่งเสีย “หากข้าตายไป เจ้าจงนำทรัพย์สมบัติทั้งหมดไปฝังไว้กับข้าด้วย ข้าจะได้ไม่ไปมือเปล่า”

ธนวดีได้แต่กุมมือสามีด้วยความเศร้า “ท่านเจ้าคะ ความตายเป็นสิ่งที่ทุกคนต้องพบเจอ อย่าได้ยึดติดกับทรัพย์สมบัติเลย”

แต่ธนปาละก็ยังคงยืนกรานเช่นเดิม

เมื่อธนปาละสิ้นชีวิตลง ธนวดีก็เสียใจเป็นอย่างยิ่ง แต่ก็จำต้องทำตามคำสั่งเสียของสามี นางได้นำทรัพย์สมบัติจำนวนมากไปฝังไว้ที่หลุมศพของสามี

ในขณะที่นางกำลังจะกลบดินนั้นเอง นางก็รู้สึกสงสารสามีที่ต้องไปอย่างโดดเดี่ยว จึงตัดสินใจเด็ดกิ่ง “สาขา” (กิ่งไม้) อันหนึ่งจากต้นไม้ใกล้ๆ มาวางไว้บนหลุมศพของสามี “นี่คือสาขาที่ข้าให้แก่ท่าน ท่านจะได้ไม่ไปมือเปล่า” นางกล่าว

หลังจากนั้นไม่นาน ธนปาละก็ได้ไปเกิดใหม่ในนรกภูมิ ด้วยผลแห่งความตระหนี่ที่เขาได้สั่งสมไว้

ในนรกภูมิ ธนปาละต้องทนทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัส ด้วยความหนาวเหน็บและความหิวโหย เขาถูกลงโทษด้วยการให้กินของเน่าเหม็น และถูกทรมานด้วยไฟนรกอันร้อนแรง

แต่ด้วยความที่ธนวดีได้นำ “สาขา” มาวางไว้บนหลุมศพของเขา ก่อนที่เขาจะสิ้นลม ผลบุญเล็กๆ น้อยๆ นั้น ได้ส่งผลให้เขาได้รับความบรรเทาจากความทุกข์ทรมานไปบ้าง

ในนรกภูมิ มี “สาขา” หรือกิ่งไม้นี้เอง ที่ทำให้เขาพอจะประทังความหิวโหยไปได้บ้าง และทำให้เขารู้สึกถึงความเย็นจากกิ่งไม้นี้บรรเทาความร้อนจากไฟนรกได้บ้าง

แต่ด้วยกรรมอันหนักของความตระหนี่ ทำให้เขายังคงต้องทนทุกข์ทรมานอยู่นาน

อีกด้านหนึ่ง ธนวดีผู้เป็นภรรยา ก็ได้ใช้ชีวิตที่เหลืออยู่ในการบำเพ็ญกุศล สร้างทาน สร้างศีล สร้างภาวนา นางได้นำทรัพย์สมบัติที่เหลืออยู่ไปสร้างวัดวาอาราม สร้างโรงทาน เลี้ยงดูคนยากจน

นางปรารถนาให้สามีของตนได้รับผลบุญจากการกระทำของนาง

เมื่อใดที่นางทำบุญ นางก็จะอุทิศส่วนกุศลนั้นไปให้แก่ธนปาละ

ด้วยอานิสงส์แห่งบุญกุศลที่ธนวดีได้บำเพ็ญมาอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับ “สาขา” ที่นางเคยให้ไว้ในครั้งสุดท้าย

ในที่สุด ธนปาละก็ได้รับผลบุญนั้น ทำให้เขาพ้นจากนรกภูมิ และได้ไปเกิดใหม่ในสุคติภพ

เรื่องราวของธนปาละและธนวดี เป็นเครื่องเตือนใจให้เห็นว่า ความตระหนี่เป็นบาปกรรมที่นำมาซึ่งความทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัส

ส่วนการให้ทาน การช่วยเหลือผู้อื่น แม้เพียงเล็กน้อย ก็สามารถเป็นแสงสว่างนำทางให้พ้นจากความมืดมิดได้

และเมื่อเราจากโลกนี้ไป สิ่งที่เรานำติดตัวไปได้ คือบุญกุศลที่เราได้สร้างไว้เท่านั้น