สุวรรณหัตถิชาดก

สุวรรณหัตถิชาดก

ในสมัยโบราณกาล ณ แคว้นมคธ ประเทศอินเดีย อันเป็นแผ่นดินที่อุดมสมบูรณ์ด้วยพืชพรรณธัญญาหาร และมีผู้คนอาศัยอยู่หนาแน่น ในอดีตกาลอันยาวนาน พระโพธิสัตว์ทรงเสวยพระชาติเป็นช้างเผือกเชือกหนึ่ง มีรูปร่างสง่างาม ปลายงวงสุกปลั่งดุจทองคำ ผิวพรรณเปล่งประกายระยับราวกับแร่ทองคำ ดวงตากลมโต สีดำขลับ ฉายแววแห่งความเมตตา ขนทั้งตัวละเอียดอ่อนนุ่มราวกับกำมะหยี่ และมีงาสีขาวบริสุทธิ์ราวไข่มุกงามสง่า งอกยาวออกมาจากกรามทั้งสองข้าง ช้างเชือกนี้มีชื่อว่า "สุวรรณหัตถี"

สุวรรณหัตถีเป็นช้างที่มีจิตใจดีงาม มีปัญญาเฉลียวฉลาด และมีความกตัญญูรู้คุณต่อพระมารดาเป็นอย่างยิ่ง พระมารดาของสุวรรณหัตถีนั้น แม้จะทรงชราภาพแล้ว แต่ก็ยังคงมีพระทัยโอบอ้อมอารีต่อบุตร สุวรรณหัตถีจึงดูแลพระมารดาเป็นอย่างดี หาอาหารมาป้อนบำรุงมิได้ขาด เล่าลือกันไปทั่วว่า สุวรรณหัตถีนั้นมีคุณค่าดุจทองคำทั้งตัว เป็นที่รักใคร่ของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย

วันหนึ่ง ขณะที่สุวรรณหัตถีกำลังพาพระมารดาเดินเล่นอยู่ในป่าอันร่มรื่น สายตาของมันเหลือบไปเห็นต้นไม้ชนิดหนึ่ง ซึ่งออกดอกสีม่วงงามตา และมีผลสีแดงสดใส ดอกและผลของต้นไม้นี้มีกลิ่นหอมเย้ายวนใจยิ่งนัก สุวรรณหัตถีจึงร้องเรียกพระมารดาให้มาดู

"แม่เจ้าข้า! โปรดดูเถิด ดอกไม้นี้งามนักหนา แถมยังมีผลสีแดงสดใส กลิ่นหอมชวนให้ลิ้มลอง"

พระมารดามองตามบุตรไป ก็เห็นต้นไม้นั้นเช่นกัน พระมารดาทรงตรัสตอบด้วยความปลาบปลื้มในความช่างสังเกตของบุตร

"จริงด้วยลูกรัก ดอกไม้นี้งามสง่าประดุจรัตนชาติ และผลของมันก็ดูน่ากินยิ่งนัก"

สุวรรณหัตถีเห็นดังนั้น ก็มีความปรารถนาที่จะนำดอกไม้นั้นมาถวายแด่พระมารดา มันจึงเดินเข้าไปใกล้ต้นไม้ และค่อยๆ ยื่นงวงอันแข็งแรงของตนไปเด็ดดอกไม้และผลไม้นั้นมาอย่างนุ่มนวล

ในขณะที่สุวรรณหัตถีกำลังเด็ดดอกไม้นั้นอยู่ ก็มีนายพรานผู้หนึ่ง แฝงตัวซุ่มอยู่ในพุ่มไม้ไม่ไกลนัก นายพรานผู้นี้มีชื่อว่า "กาลหัตถี" เขาเป็นคนโหดเหี้ยม ทุศีล และมีความละโมบโลภมาก เมื่อเห็นสุวรรณหัตถีอันงดงามและมีค่าถึงเพียงนี้ หัวใจของเขาก็เต้นระรัวด้วยความโลภ

"โอ้โห! ช้างเชือกนี้ช่างวิเศษยิ่งนัก งวงของมันเปล่งประกายดุจทองคำ ผิวพรรณก็งามสง่า หากข้าจับมันได้ นำไปขายคงร่ำรวยไปทั้งชาติ!"

กาลหัตถีคิดในใจด้วยความละโมบ ดวงตาของเขาทอประกายแห่งความตะกละ เขาค่อยๆ ย่องเข้าไปใกล้สุวรรณหัตถี วางแผนการจับช้างด้วยกับดักที่เตรียมมา

สุวรรณหัตถีนั้นมีสัมผัสไวต่ออันตราย มันรู้สึกได้ถึงความผิดปกติบางอย่างจึงชะงักมือ และหันไปมองรอบๆ ทันใดนั้นเอง กาลหัตถีก็กระโจนออกมาจากพุ่มไม้ พร้อมกับตะโกนเสียงดัง

"หยุดนะเจ้าช้างงวงทอง! เจ้าอย่าได้คิดหนีไปไหน!"

สุวรรณหัตถีตกใจเล็กน้อย แต่มันก็ไม่หวาดหวั่นจนเกินไป มันรู้ดีว่าตนเองนั้นมีพละกำลังมหาศาล และมีปัญญาเป็นอาวุธ

กาลหัตถีพยายามใช้วิธีต่างๆ นานาเพื่อจับสุวรรณหัตถี ทั้งการใช้บ่วงคล้อง การใช้หอกแหลมคม แต่สุวรรณหัตถีก็หลบหลีกได้อย่างว่องไว งวงอันแข็งแรงของมันปัดป้องหอกไปได้อย่างง่ายดาย

เมื่อเห็นว่าไม่สามารถจับสุวรรณหัตถีได้ด้วยกำลัง กาลหัตถีจึงเปลี่ยนแผน มันแสร้งทำเป็นหวาดกลัว และร้องขอชีวิต

"โอ้ท่านช้างผู้มีบุญญาธิการ! ได้โปรดเมตตาข้าด้วย ข้าไม่ได้มีเจตนาจะทำร้ายท่านเลย ข้าเพียงแต่หลงทางมา และเห็นท่านมีรูปร่างสง่างามผิดมนุษย์ ก็เลยเข้ามาทักทายด้วยความชื่นชม"

สุวรรณหัตถีมองกาลหัตถีด้วยสายตาที่เต็มไปด้วยความสงสัย แต่มันก็ยังคงมีเมตตา

"เจ้ากล่าวอ้างอย่างนั้นหรือ? แล้วเหตุใดเจ้าจึงถืออาวุธครบมือเช่นนี้?"

กาลหัตถีรีบตอบอย่างรวดเร็ว

"อาวุธเหล่านี้ ข้าพเจ้าพกติดตัวไว้เพื่อป้องกันตนเองจากสัตว์ร้ายในป่าเท่านั้น มิได้มีเจตนาจะทำร้ายผู้ใดเลย"

สุวรรณหัตถีเชื่อคำพูดของกาลหัตถี ด้วยความบริสุทธิ์ใจของมันเอง มันจึงตอบกลับไปด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน

"ถ้าเช่นนั้น ก็จงวางอาวุธลงเสีย แล้วเราจะได้สนทนากันด้วยไมตรี"

กาลหัตถีทำตามคำขอของสุวรรณหัตถี มันวางอาวุธลง แต่ในใจยังคงคิดแผนการชั่วร้ายอยู่

สุวรรณหัตถีเห็นดังนั้น ก็ยิ่งเชื่อมั่นในตัวกาลหัตถีมากขึ้น มันเริ่มเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับต้นไม้ดอกม่วงและผลสีแดงให้กาลหัตถีฟัง

"ต้นไม้ชนิดนี้ มีสรรพคุณวิเศษนักหนา ผลของมันสามารถรักษาโรคภัยไข้เจ็บได้ทุกชนิด และดอกของมันก็มีกลิ่นหอมที่ทำให้จิตใจสงบสุข"

กาลหัตถีได้ยินดังนั้น ก็ตาโตด้วยความละโมบ

"จริงหรือท่านช้าง? ถ้างั้น... ข้าขอแบ่งผลและดอกไม้นี้ไปสักเล็กน้อยได้หรือไม่? ข้ามีญาติผู้ใหญ่กำลังป่วยหนัก ข้าอยากนำไปรักษาท่าน"

สุวรรณหัตถีด้วยความมีน้ำใจ จึงตอบตกลง

"ได้สิ! ข้าจะเด็ดให้เจ้าเอง"

สุวรรณหัตถีหันกลับไปที่ต้นไม้ และใช้ปลายงวงเด็ดผลและดอกไม้มาให้กาลหัตถีตามที่ขอ กาลหัตถีรับผลและดอกไม้มาด้วยความยินดี แต่ในขณะที่สุวรรณหัตถีกำลังก้มหน้าเด็ดผลไม้ มันก็ไม่ทันระวังตัว

กาลหัตถีฉวยโอกาสนั้น! มันรีบคว้าบ่วงคล้องที่วางไว้ และพุ่งเข้าไปคล้องที่คอของสุวรรณหัตถีอย่างรวดเร็ว สุวรรณหัตถีตกใจสุดขีด พยายามสะบัดตัว แต่บ่วงนั้นแน่นหนาเกินไป

"เจ้า! เจ้าหลอกข้า!"

สุวรรณหัตถีร้องด้วยความเสียใจ และผิดหวังในน้ำใจของกาลหัตถี

กาลหัตถีหัวเราะอย่างสะใจ

"ฮ่าๆๆ! เจ้าช้างโง่! ข้าบอกแล้วว่าข้าจะจับเจ้าให้ได้! ตอนนี้เจ้าตกเป็นของข้าแล้ว!"

กาลหัตถีค่อยๆ ดึงบ่วงให้แน่นขึ้นเรื่อยๆ สุวรรณหัตถีรู้สึกหายใจไม่ออก แต่มันก็ยังคงพยายามรักษาสติ

ขณะที่กาลหัตถีกำลังจะลากสุวรรณหัตถีไป พระมารดาของสุวรรณหัตถีก็ร้องเรียกด้วยความเป็นห่วง

"ลูกรัก! เกิดอะไรขึ้น? ทำไมเจ้าไม่พูดจา? เจ้าเป็นอะไรไป?"

สุวรรณหัตถีพยายามตะโกนตอบ แต่เสียงของมันก็แผ่วเบา

"แม่... แม่จ๋า... ลูกถูกนายพรานหลอก... เขาจับลูกแล้ว..."

พระมารดาได้ยินดังนั้น ก็ตกใจสุดขีด นางรีบวิ่งเข้ามาดู แต่ก็เห็นบุตรถูกจับอยู่

กาลหัตถีเห็นพระมารดาของสุวรรณหัตถี ก็ยิ่งหัวเราะ

"ฮ่าๆๆ! ช้างแก่! อย่ามายุ่ง! นี่คือสมบัติของข้า!"

สุวรรณหัตถีเห็นพระมารดาของตนกำลังจะตกอยู่ในอันตราย เพราะการถูกจับของตน มันจึงตัดสินใจอย่างเด็ดเดี่ยว

"แม่เจ้าข้า! โปรดฟังลูก! หากลูกต้องตกเป็นของคนชั่วร้ายเช่นนี้ ลูกขอร้องแม่... จงหนีไปเสีย! อย่าได้มารับรู้ชะตากรรมอันโหดร้ายของลูกเลย"

พระมารดาของสุวรรณหัตถีนั้นรักบุตรสุดหัวใจ นางไม่ยอมทิ้งบุตรไป

"ไม่! ลูกรัก! แม่จะไม่ทิ้งเจ้าไปไหน! แม่จะอยู่เคียงข้างเจ้า!"

กาลหัตถีเห็นดังนั้น ก็ยิ่งรำคาญ

"ช่างเป็นช้างที่รักแม่เสียจริง! ข้าจะฆ่าเจ้าทั้งคู่เสียให้หมด!"

กาลหัตถีเงื้อดาบขึ้นเตรียมจะทำร้ายพระมารดาของสุวรรณหัตถี

สุวรรณหัตถีเห็นท่าไม่ดี มันรีบรวบรวมกำลังเฮือกสุดท้าย และใช้ปลายงวงอันแข็งแรงของมัน ฉวยเอาดาบในมือของกาลหัตถี แล้วปาออกไปไกล

จากนั้น สุวรรณหัตถีก็ใช้ปลายงวงของมัน ค่อยๆ เลื่อนลงมาปลดบ่วงที่คอของตนเองออก

กาลหัตถีตกใจมาก มันไม่คิดว่าสุวรรณหัตถีจะมีกำลังมากขนาดนี้

สุวรรณหัตถีหันไปมองพระมารดา ด้วยสายตาที่เต็มไปด้วยความรัก และความเสียใจ

"แม่เจ้าข้า! ได้โปรดอภัยให้ลูกด้วย ที่ลูกไม่สามารถปกป้องแม่ได้จากคนชั่วร้ายเช่นนี้"

จากนั้น สุวรรณหัตถีก็หันไปมองกาลหัตถี

"เจ้ามนุษย์ผู้ไร้ซึ่งมนุษยธรรม! เจ้าหลอกลวงและทำร้ายผู้มีพระคุณ เจ้าสมควรถูกลงโทษ!"

สุวรรณหัตถีใช้เท้าอันใหญ่โตของมัน เหยียบร่างของกาลหัตถีจนแบนราบ ไม่เหลือแม้แต่เงา

เมื่อเห็นว่ากาลหัตถีตายแล้ว สุวรรณหัตถีก็หันไปหากระกษัตริย์ที่กำลังทรงนำทหารเข้ามา สุวรรณหัตถีเล่าเรื่องราวทั้งหมดที่เกิดขึ้นให้พระราชาทรงสดับ

พระราชาทรงสดับเรื่องราวแล้ว ก็ทรงประณามการกระทำของกาลหัตถี และทรงสรรเสริญในความมีน้ำใจและปัญญาของสุวรรณหัตถี

พระราชาทรงมีรับสั่งให้สุวรรณหัตถี และพระมารดาของมัน ออกจากป่า และนำไปอยู่ที่วังหลวง เพื่อจะได้ดูแลอย่างดี

นับแต่นั้นมา สุวรรณหัตถีและพระมารดาของมัน ก็อยู่สุขสบายในวังหลวง ได้รับความรักและความเคารพจากทุกคน

คติธรรม

นิทานสุวรรณหัตถิชาดกนี้ สอนให้เรารู้ว่า การหลอกลวงและกระทำชั่ว ย่อมนำมาซึ่งความพินาศฉิบหายแก่ตนเอง ในขณะที่ความเมตตา กรุณา และปัญญา ย่อมนำมาซึ่งความสุขและความเจริญ

บารมีที่บำเพ็ญ

ในชาตินี้ พระโพธิสัตว์ได้ทรงบำเพ็ญ ทานบารมี โดยการให้ผลและดอกไม้แก่กาลหัตถี ด้วยความมีน้ำใจและไม่คิดร้ายต่อผู้อื่น และได้ทรงบำเพ็ญ เมตตาบารมี โดยการให้อภัยและไม่ทำร้ายพระมารดาของตนเอง แม้จะถูกหลอกลวงก็ตาม