ปฏิจจสมุปบาท : กฎแห่งเหตุปัจจัยที่เชื่อมโยงทุกสิ่ง

ปฏิจจสมุปบาท (Paṭiccasamuppāda) หรือ "การเกิดขึ้นพร้อมแห่งธรรมทั้งหลาย เพราะอาศัยกัน" เป็นหลักธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงค้นพบในคืนตรัสรู้ พระอานนท์เคยกล่าวว่าเข้าใจง่าย แต่พระพุทธเจ้าทรงตอบว่า "อย่าพูดอย่างนั้น อานนท์ ปฏิจจสมุปบาทนี้ลึกซึ้งนัก"

"ผู้ใดเห็นปฏิจจสมุปบาท ผู้นั้นเห็นธรรม ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นปฏิจจสมุปบาท"
— มัชฌิมนิกาย

สรุป

ปฏิจจสมุปบาทสอนว่าทุกสิ่งเชื่อมโยงกัน ไม่มีอะไรเกิดขึ้นโดยบังเอิญ เมื่อเราเข้าใจกฎนี้ เราจะเข้าใจว่าทำไมเราจึงทุกข์ และจะหยุดทุกข์ได้อย่างไร