දස්සන ජාතකය

දස්සන ජාතකය

ඈත අතීතයේ, බරණැස් නුවර රජකම් කළ බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජ්ජුරුවන්ගේ කාලයේදී, මේ මහ පොළොවේ ධර්මිෂ්ඨකම සහ සත්‍යය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි බෝසතාණන් වහන්සේ, දස්සන නම් රජ කුමාරයෙකු ලෙස උපත ලැබූහ. දස්සන කුමාරයාගේ රූපය, ගුණ ධර්මය, සහ බුද්ධිය පිළිබඳ කීර්තිය දේශය පුරා පැතිර ගියේය. ඔහු උපතින්ම උසස් චරිතයකින් යුක්ත වූ අතර, දුප්පත් අසරණ ජනතාව කෙරෙහි දැක්වූ අනුකම්පාව නිසා ඔහු 'දස්සන' යන නාමය ලැබීය. 'දස්සන' යනු දැකීම, අවබෝධය, සහ ඥානය යන්නයි. ඔහු අන් අයගේ දුක දකින, ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා තේරුම් ගන්නා, සහ ඒ සඳහා විසඳුම් සොයා යන ගුණාංගවලින් පිරිපුන් රජ කුමාරයෙකි.

බරණැස් නුවරට ඊසාන දෙසින්, දුර ඈත පිහිටි එක්තරා රාජධානියක, දරුණු සහ අමානුෂික පාලකයෙකු රජකම් කළේය. ඔහුගේ නම 'කට්ඨහාර' වූ අතර, ඔහු තම සිතේ ඇති වන හැම කුඩා සිතුවිල්ලක්ම ක්‍රියාවට නැංවීමට පසුබට නොවීය. ධනය, බලය, සහ අනුන් මත පැටවීම ඔහුගේ ජීවිතයේ අරමුණ විය. ඔහුගේ රාජධානිය පුරා දුප්පත්කම, බිය, සහ අඳුර රජයන්නට විය. ජනතාව ඔහුට බියෙන් සැලකූ අතර, ඔවුන්ගේ හදවත් තුළ කිසිදු බලාපොරොත්තුවක් ඉතිරි වී තිබුණේ නැත. කට්ඨහාර රජුගේ අත යට සිටි අමාත්‍යවරුන් සහ නිලධාරීන් ද ඊට දෙවැනි නොවූහ. ඔවුන් ද අල්ලස්, දූෂණය, සහ ජනතාවට හිරිහැර කිරීමේ නිරත වූහ.

දිනක්, කට්ඨහාර රජුගේ අමාත්‍යවරයෙකු, බරණැස් නුවරට පැමිණියේය. ඔහුගේ අරමුණ වූයේ, බරණැස් නුවර ධනයෙන් සහ සම්පත්වලින් සරුසාර බව අසා, එය තමන්ගේ රාජධානියට ගෙන ඒමට මාර්ග සොයා ගැනීමයි. ඔහු බරණැස් නුවර සැරිසරමින්, රජුගේ මාලිගාව, වෙළඳපොළ, සහ ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය පිළිබඳව විමසිලිමත් විය. ඔහු දුටු දෙයින් මවිතයට පත් විය. බරණැස් නුවර ජනතාව සතුටින්, සාමයෙන්, සහ සමෘද්ධියෙන් ජීවත් වූහ. රජුගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනය, ජනතාවගේ යහපැවැත්ම, සහ නුවර අලංකාරය ඔහුට මහත් ඊර්ෂ්‍යාවකින් සැලකීය.

"මේ සියල්ල කොහොමද මෙහෙම වෙන්නේ?" ඔහු තමාටම කියා ගත්තේය. "අපේ රාජධානියේ ජනතාව දුප්පත්කමින් පෙළෙනවා. රජතුමාටත් ජනතාවටත් කිසිම සෙනෙහසක් නෑ. හැමදාමත් අඬහැඬුම්, දුක විතරයි."

ඔහු බරණැස් නුවරට පැමිණීමට පෙර, කට්ඨහාර රජු විසින් බරණැස් නුවරට පැමිණීමට තහනම් කර තිබූ අතර, එසේ පැමිණෙන අයට දැඩි දඬුවම් දෙන බවට නියෝගයක් ද ලබා දී තිබුණි. එහෙත්, අමාත්‍යවරයාට මේ නියෝගය ගැන කිසිදු දැනීමක් නොතිබුණි. ඔහු බරණැස් නුවරට ඇතුළු වූ විට, ඔහුව අල්ලාගෙන රජු ඉදිරියට ගෙන යන ලදී.

දස්සන කුමාරයා, රජුගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනයට උදව් කරමින්, රාජ්‍ය කටයුතුවල නිරතව සිටියේය. ඔහු අසාධාරණකම්වලට එරෙහිව සටන් කළ අතර, ජනතාවගේ දුක සැප බෙදා ගත්තේය. මෙම අමාත්‍යවරයා රජු ඉදිරියට ගෙන ආ විට, දස්සන කුමාරයා ද එහි සිටියේය.

රජු කෝපයෙන් ඇසීය, "කවුද මේ? ඇයි මේ නුවරට ආවේ? මේ රටට ඇතුළුවීම තහනම් බව නොදන්නවාද?"

අමාත්‍යවරයා බියෙන් වෙව්ලමින් කීවේ, "මහරජ, මම කට්ඨහාර රජුගේ අමාත්‍යවරයෙකි. මාගේ රාජධානියේ ධනය සහ සම්පත් හිඟ නිසා, මෙහි පැමිණියේ ඊට උදව්වක් බලාපොරොත්තුවෙනි. මාගේ රජු මේ නුවරට පැමිණීමට තහනම් කර ඇතැයි මා දැන සිටියේ නැත."

දස්සන කුමාරයා, අමාත්‍යවරයාගේ කතාව අසා, ඔහුගේ දෑස් දෙස බැලීය. ඔහු දුටුවේ අනුකම්පා සහගත මුහුණක්, භයගොඩවා ගත් ස්වභාවයක්, සහ අසරණ බවකි. ඔහු රජු වෙත හැරී මෘදු ස්වරයෙන් කීවේ, "මහරජ, මේ අහිංසක මිනිසාට දඬුවම් නොකරන්න. ඔහුට ඔහුගේ රාජධානියේ දුප්පත්කම නිසා මෙහි පැමිණීමට සිදුවී ඇත. ඔහුට අනුකම්පා කර, ඔහුට උදව් කරන්න."

රජු, දස්සන කුමාරයාගේ වචන අසා, කෝපය සංසිඳුවා ගත්තේය. ඔහු දස්සන කුමාරයාගේ ඥානය සහ අනුකම්පාව ගැන දැන සිටියේය. ඔහු අමාත්‍යවරයාට කතා කොට, "ඔබේ රජුට තවත් දුප්පත්කමින් පෙළෙනවාට මම කැමති නැහැ. නමුත්, ඔබ සහ ඔබේ රජු ධර්මය සහ අයුක්තිය අනුගමනය කරනවා නම්, මම ඔබට උදව් කරන්නේ කෙසේද?"

අමාත්‍යවරයා, දස්සන කුමාරයාගේ අනුකම්පාව සහ රජුගේ ධර්මිෂ්ඨකම දැක, ඔහුගේ හදවත වෙනස් විය. ඔහු කඳුළු පිරි දෑසින් කීවේ, "මහරජ, මම වැරදියි. මට වැරදුණා. මම අන්ධ වී සිටියා. මගේ රජුට ධර්මය ගැන කිසිදු දැනීමක් නැහැ. ඔහු අයුක්තියෙන් කටයුතු කරනවා. මම අද සිට ධර්මය අනුගමනය කරනවා. මට මේ ධර්මය ඉගෙන ගැනීමට අවස්ථාවක් දෙන්න."

දස්සන කුමාරයා, අමාත්‍යවරයාගේ හෘද සාක්ෂියේ වෙනස දුටු අතර, ඔහුට ධර්මය ඉගැන්වීමට තීරණය කළේය. ඔහු අමාත්‍යවරයාට ධර්මය, අනුකම්පාව, සහ ධර්මිෂ්ඨකම පිළිබඳව දේශනා කළේය. ඔහු අමාත්‍යවරයාට ධර්මය පිළිබඳව පොත් පත්, සහ ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබා දුන්නේය. ඔහු අමාත්‍යවරයාට ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව උපදෙස් දුන්නේය.

අමාත්‍යවරයා, දස්සන කුමාරයාගේ ධර්ම දේශනා අසා, ඔහුගේ හදවත ධර්මය වෙත හැරුණි. ඔහු බරණැස් නුවරින් පිටත්ව ගොස්, තම රාජධානියට ගිය අතර, තම රජුට ධර්මය ඉගැන්වීය. කට්ඨහාර රජු, මුලින්ම ඊට විරුද්ධ වුවත්, අමාත්‍යවරයාගේ ධර්මිෂ්ඨකම සහ ජනතාවගේ අනුකම්පාව දැක, ඔහු ද ධර්මය වෙත හැරුණි. ඔහු ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ආරම්භ කළ අතර, ඔහුගේ රාජධානියේ ජනතාව ද සතුටින්, සාමයෙන්, සහ සමෘද්ධියෙන් ජීවත් වන්නට වූහ.

මේ ආකාරයෙන්, දස්සන කුමාරයා, තම ඥානය, අනුකම්පාව, සහ ධර්මය පිළිබඳ අවබෝධය භාවිතා කර, අඳුරේ ගිලී ගිය රාජධානියක් ධර්මයේ ආලෝකයෙන් ඔප්නැංවීය. ඔහු තම ගුණයෙන්, අන් අයට ධර්මය ඉගැන්වූ අතර, ඔවුන්ගේ ජීවිතය වෙනස් කළේය.

කප්ප ගණන් ඈත අතීතයේ, මේ සසරේ ගමන් කරන විට, බෝසතාණන් වහන්සේ, ධර්මය සහ ඥානය අනුගමනය කිරීමේ වැදගත්කම මනාව අවබෝධ කරගෙන සිටියහ. උන්වහන්සේ, අඳුරේ ගිලී ගිය ජනතාවට ධර්මයේ ආලෝකය පෙන්වා දුන්හ. අන් අයගේ දුක දැක, ඊට අනුකම්පා කර, ඔවුන්ට උදව් කිරීම, ධර්මය අනුගමනය කිරීම, සහ ධර්මය අනුගමනය කරන අයට මග පෙන්වීම, යන ගුණාංගයන්ගෙන් පිරිපුන්ව, සත්වයාගේ යහපත උදෙසා කටයුතු කළහ.

මෙම ජාතකයේ, බෝසතාණන් වහන්සේ, ප්‍රඥා පාරමිතාව, අනුකම්පා පාරමිතාව, සහ ධර්ම දේශනා පාරමිතාව යන පාරමී ධර්මයන් බහුල වශයෙන් බුක්තියට පත් කළහ.