බුද්ධිමත් කුරුල්ලා

බුද්ධිමත් කුරුල්ලා (The Wise Bird)

ඈත අතීතයේ, එකල බරණැස් නුවර රජකම් කළේ බ්‍රහ්මදත්ත රජුය. ඒ රජුගේ රාජධානියේ, කඩවසම්, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් පැවතිණි. එහෙත්, ඒ සියල්ලටම වඩා, ඒ රජධානියේ සුන්දරත්වය වැඩි කරමින්, සිත්කළු වෘක්ෂයන්ගෙන් සපිරි, අලංකාර උයනක් විය. ඒ උයනේ, ඝන වනාන්තරයක් මැද, එක මහා නුග රුකක් තිබුණි. ඒ නුග රුක, එහි අතුපතර විහිදී, බොහෝ කුරුල්ලාට නිවහනක් විය. ඒ කුරුල්ලා අතර, අතිශයින්ම බුද්ධිමත්, රාජ හංසයෙකුද විය. ඔහු, ඔහුගේ නුවණ, විචාරශීලිත්වය, හා අන් අයට උපකාර කිරීමේ ගුණය නිසා, සියලු කුරුල්ලන් අතර ගෞරවයට පාත්‍ර විය.

ඔහුගේ නම, බුද්ධි හංසයා විය. බුද්ධි හංසයා, ඔහුගේ ඥානවන්ත කතාවලින්, සහ අන් අයට මඟ පෙන්වීමෙන්, සෙසු කුරුල්ලන් අතර අතිශයින්ම ජනප්‍රිය විය. ඔහු, වසන්තයේ පැමිණෙන සුන්දරත්වය, ගිම්හානයේ උණුසුම, සරත් සමයේ කොළ හැලෙන අයුරු, හා ශීත ඍතුවේ හිම පතනය, සියල්ලම අවබෝධ කරගෙන, ඒ ඒ කාලයට සුදුසු අයුරින් කටයුතු කළේය. ඔහු, අන් අයට උගන්වන ලද්දේ, තමන්ගේ පැවැත්මට පමණක් නොව, අන් අයගේ පැවැත්මටද, ප්‍රඥාවෙන් හා අනුකම්පාවෙන් කටයුතු කළ යුතු බවයි.

එක්තරා දිනක, අහස කළු කරමින්, ගිගුරුම් හඬ නගමින්, මහ වැස්සක් ඇද හැළුණි. ගංගා, ඇළ දොළ සියල්ලම පිටාර ගලා, සුළඟින් ගස් කොළන් කඩමින්, භයානක තත්ත්වයක් උද්ගත විය. ඒ වන විට, බුද්ධි හංසයා ඇතුළු බොහෝ කුරුල්ලෝ, නුග රුකේ අතුපතර කූඩු බැඳගෙන සිටියහ. වැස්සෙන් හා සුළඟින් ඔවුන්ගේ කූඩු ගසාගෙන යන තත්ත්වයකට පත් විය.

“අනේ! අපට කුමක් වේද? මේ වැස්සෙන් අපේ කූඩු සියල්ලම ගසාගෙන යාවි!” එක් කුඩා ගේ කුරුල්ලෙක් බියෙන් කෑගැසීය. ඔහුගේ දෑස්වල කඳුළු පිරී තිබුණි.

“ම්ම්ම්... මේ සුළඟ නම් අතිශයින්ම භයානකයි. අපේ කූඩු කොහේ ගසාගෙන යාවිදැයි කීමටත් බැරි බවයි,” තවත් එක කොණ්ඩය කැරලි ගැසුණු කපුටෙක් බියෙන් කීවේය.

බුද්ධි හංසයා, සියල්ලන්ගේම කතාවන් සන්සුන්ව අසා සිටියේය. ඔහුගේ මුහුණේ බියක් නොව, ගැඹුරු චින්තනයක් විය. ඔහු, වටපිට බලා, පරිසරයේ වෙනස්කම් හොඳින් නිරීක්ෂණය කළේය.

“යහළුවනි, බිය නොවන්න. මේ සුළඟ හා වැස්ස තාවකාලිකයි. අපට කරන්නට බොහෝ දේ තිබෙනවා. අපි එකතුවී, අපේ කූඩු ශක්තිමත් කර ගනිමු,” බුද්ධි හංසයා, ඔහුගේ සන්සුන්, ධෛර්යමත් හඬින් කීවේය.

“නමුත්, හංසයාණෙනි, මේ සුළඟට අපට කුමක් කළ හැකිද? අපට එය නවත්වන්නට බැරිය,” එක් කුඩා පිහාටු සහිත කුරුල්ලෙක් දුකින් කීවේය.

“අපට සුළඟ නවත්වන්නට බැරිය. නමුත්, අපට අපගේ කූඩු ශක්තිමත් කරගන්නට පුළුවන්. අප එකමුතුව කටයුතු කළොත්, අපට මේ අභියෝගය ජය ගන්නට පුළුවන්. මම ගස් අත්තේ ප්‍රධාන අතුවලට, තවත් බලගතු අතු එකතු කරන්නට උපදෙස් දෙන්නම්. ඔබලා, එම අතුවලට, ශක්තිමත් තන්තු, හා ගස් ලක්ෂ්මී ආදියෙන් කූඩු තදින් බැඳ තබන්න,” බුද්ධි හංසයා, ඔහුගේ සැලැස්ම විස්තර කළේය.

ඔහුගේ කතාව අසා, කුරුල්ලන්ට යම් බලාපොරොත්තුවක් ලැබුණි. ඔවුන්, බුද්ධි හංසයාගේ උපදෙස් අනුව කටයුතු කරන්නට පටන් ගත්හ. ශක්තිමත් කුරුල්ලෝ, ප්‍රධාන අතුවලට, තවත් බලගතු අතු එකතු කළහ. කුඩා කුරුල්ලෝ, ඔවුන්ගේ චංචල හොටවලින්, ශක්තිමත් තන්තු, හා ගස් ලක්ෂ්මී ආදිය රැගෙනවිත්, කූඩු තදින් බැඳ තැබූහ. බුද්ධි හංසයා, සියල්ලටම මඟ පෙන්වමින්, ධෛර්ය ලබා දෙමින්, අවසානය දක්වාම ඔවුන් සමඟ සිටියේය.

වැස්ස හා සුළඟ පැය ගණනාවක් පැවතුණි. කුරුල්ලන්, විඩාබර වී, තෙත් වුවත්, ඔවුන් බුද්ධි හංසයාගේ උපදෙස් මත විශ්වාසය තබා, අතහැරියේ නැත. අවසානයේ, වැස්ස පහව ගොස්, සුළඟද සන්සුන් විය. කුරුල්ලෝ, ඔවුන්ගේ කූඩු දෙස බැලූහ. ඔවුන්ගේ කූඩු, ශක්තිමත් හා ආරක්ෂිතව තිබුණි. බොහෝ කුරුල්ලන්ට, ඔවුන්ගේ කූඩු ගසාගෙන යාමට ඉඩ නොදුන්නා පමණක් නොව, සමහර කුරුල්ලන්ට, ඔවුන්ගේ කූඩු වඩාත් ශක්තිමත් හා ආරක්ෂිත වී තිබුණි.

“අනේ! බුද්ධි හංසයාණෙනි! ඔබගේ නුවණ හා අනුකම්පාව නිසා, අපගේ ජීවිත රැක ගත්තා. ඔබ නැතිනම්, අපට කුමක් වේදැයි කීමටත් බැරි බවයි,” එක් කුරුල්ලෙක්, කෘතවේදී හැඟීම්වලින් පිරුණු හඬින් කීවේය.

“ඔබලාගේ ධෛර්ය හා එකමුතුකම නිසා, මෙය සාර්ථක වුණා. මම, මාර්ගය පෙන්වුවත්, ක්‍රියාත්මක කළේ ඔබලායි. ප්‍රඥාව යනු, අවබෝධය පමණක් නොව, ඒකාබද්ධ ක්‍රියාවක් බව අද අප දුටුවා,” බුද්ධි හංසයා, නිහතමානී ලෙස කීවේය.

එතැන් පටන්, බුද්ධි හංසයා, බරණැස් නුවර කුරුල්ලන් අතර, අතිශයින්ම ගෞරවයට පාත්‍ර විය. ඔහුගේ නුවණ, ධෛර්ය, හා අනුකම්පාව, සියලු කුරුල්ලන්ට, අනන්ත ආදර්ශයක් විය. ඔහු, ජාතක කතා ගණනාවකදීම, බෝසත් චරිතය නිරූපණය කරමින්, ලෝක සත්වයාට ධර්මය දේශනා කළේය.

බුද්ධි හංසයා, අවසානයේ, බුදු බවට පත් විය. ඔහුගේ ධර්මය, අද දක්වාම, ලොව සෙත සලසමින් පවතී.

කෝට්

“ප්‍රඥාව යනු, තනි පුද්ගලයෙකුගේ බලය නොව, එකමුතු කණ්ඩායමක ශක්තියයි.”

“අභියෝග වලට මුහුණ දීමේදී, බිය නොවී, සන්සුන්ව සිතා, ප්‍රඥාවෙන් කටයුතු කරන්න.”

“අනුකම්පාව හා සහයෝගය, ජීවිතයේ අවශ්‍ය ගුණාංගයි.”

බුද්ධිමත් කුරුල්ලා, ප්‍රඥාව, අනුකම්පාව, එකමුතුකම, ධෛර්ය, සහයෝගය, අභියෝග, බෝසත්, පාරමිතා, බරණැස්, රාජ හංසයා, ජාතක, ලෝක සත්වයා, ධර්මය, බුදු බව