ධර්මිෂ්ඨ අශ්වයා

ධර්මිෂ්ඨ අශ්වයා

පුරාණ රජදහනක, ධර්මිෂ්ඨ රජෙකුන් විසින් පාලනය කරනු ලැබූ මහා රාජධානියක් විය. ඒ රජු සිය රාජ්‍යයෙහි සාමය, සශ්‍රීකත්වය සහ ධර්මය පැතිරවීමට මහත් උත්සාහයක් දැරීය. ඔහුට සිටියේ අතිශයින්ම සුන්දර, ශක්තිමත් සහ ධර්මිෂ්ඨ අශ්වයෙකි. එම අශ්වයා හඳුන්වනු ලැබුවේ 'කේසාරී' යන නමිනි. කේසාරී යනු රජුගේ හදවතට ළංවූ, ඔහුගේ රාජකීය කටයුතු වලදී නිරන්තරයෙන්ම ඔහු හා එක්වූ විශ්වාසවන්ත සගයෙකි. කේසාරීගේ සුදු පැහැති තේජාන්විත සිරුර, දිගු හා සිනිඳු කේශ, සහ බුද්ධිමත් ඇස් දුටු සැමටම ප්‍රියමනාප විය. එපමණක් නොව, කේසාරී හට අන්‍ය සාමාන්‍ය අශ්වයන්ට නොමැති විශේෂ ගුණයක් විය. ඔහුට මිනිස් භාෂාව තේරුම් ගැනීමේ සහ ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව තිබුණි. මෙය රජුට මහත් සේ උපකාරී විය. රජු සිය අභිප්‍රායයන්, සැලසුම් සහ අණ-බෙжные කේසාරීට පැවසූ අතර, කේසාරී ඊට සරිලන අයුරින් හැසිරී, සිය දැනුම හා අනුකම්පාවෙන් රජුට උපදෙස්ද දුන්නේය.

දිනක්, අසල්වැසි රාජධානියක සිට භයානක යුද්ධයකට සූදානම් වන බවට ආරංචියක් රජුට ලැබුණි. රජුගේ සිත කණස්සල්ලෙන් ගිලී ගියේය. සිය රාජ්‍යය, සිය සේවකයන්, සිය ධර්මිෂ්ඨ පාලනය – මේ සියල්ලටම අභියෝගයක් එල්ල වී තිබුණි. ඔහු කනස්සල්ලෙන් යුතුව කේසාරී අසලට ගියේය. කේසාරී රජුගේ දුක තේරුම් ගෙන, ඔහුගේ හිස රජුගේ අතෙහි තබා, සැනසිලිදායක ලෙස හුස්ම හෙලීය.

"මාගේ ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ මේතරම් කණස්සල්ලෙන් සිටින්නේ මන්ද?" කේසාරී සිය මෘදු හා ගැඹුරු හඬින් විමසීය.

රජු කේසාරී දෙස බලා, සිය දුක ඔහුට පැවසීය.

"කේසාරී, මාගේ විශ්වාසවන්ත සගයා. අසල්වැසි රාජධානිය අපට එරෙහිව යුද්ධයකට සූදානම් වෙමින් සිටී. ඔවුන්ගේ හමුදා විශාලයි, ඔවුන්ගේ අභිප්‍රායයන් භයානකයි. මාගේ සිත කණස්සල්ලෙන් පිරී ඇත. මාගේ රාජ්‍යය ධර්මය මත ගොඩනැගුණකි. යුද්ධය යනු ධර්මයට පටහැණිය. එහෙත්, අපේ ජනතාව ආරක්ෂා කරගැනීමට මා බැඳී සිටී. මා කුමක් කළ යුතුදැයි මට සිතාගත නොහැකිය."

කේසාරී රජුගේ කතාව සාවධානව අසා, ටික වේලාවක් කල්පනා කළේය. ඔහුගේ ඇස් තුළින් බුද්ධිය හා ධෛර්යය දිස් විය. ඉන්පසු ඔහු කතා කළේය.

"ස්වාමීනි, යුද්ධය යනු අවසාන විසඳුම විය යුතුය. එහෙත්, එය නොවැළැක්විය හැකි නම්, අප ධර්මයෙන් යුතුව සටන් කළ යුතුය. ශක්තිය පමණක් නොව, ධර්මයද අපගේ ආයුධ විය යුතුය. සතුරන්ගේ ශක්තියට මුහුණ දීමට අපටද ශක්තියක් තිබේ. එහෙත්, අපගේ සැබෑ ශක්තිය ධර්මය, සාධාරණත්වය සහ ජනතාවගේ ආශිර්වාදයයි. අප ඔවුන්ට සාමයෙන් යටත් වන ලෙස ආරාධනා කරමු. ඔවුන්ගේ අත්තනෝමතික භාවය හා ආක්‍රමණශීලී බව අවධාරණය කරමු. ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන් ධර්මයට පටහැණි බව පෙන්වා දෙමු. එයින්ද ඔවුන් නොනැවතී, යුද්ධයට එළඹෙන්නේ නම්, අප ධර්මිෂ්ඨ ලෙස සටන් කරමු. අපගේ හමුදා ධර්මයට අනුව මෙහෙයවමු. අසරණයන්ට, දුර්වලයන්ට හා පරාජිතයන්ට හිංසා නොකරමු. අපගේ ජයග්‍රහණය ධර්මයේ නාමයෙන් විය යුතුය."

කේසාරීගේ වදන් රජුට මහත් සේ ධෛර්යය දුන්නේය. රජු කේසාරීට ස්තුති කොට, ඔහුගේ උපදෙස් පිළිගත්තේය. රජු සිය රාජ්‍යයේ දූතයෙකු යවා, අසල්වැසි රජුට සාම ගිවිසුමක් සඳහා ආරාධනා කළේය. දූතයා ගිය අතර, ධර්මිෂ්ඨ රජු සිය හමුදාව සූදානම් කළේය. කේසාරී රජුගේ අභිමානවත් අශ්වයා ලෙස, රජුගේ අණ-බෙжные දරා, යුධ පිටියට යාමට සැදී පැහැදී සිටියේය.

අසල්වැසි රජු, ධර්මිෂ්ඨ රජුගේ සාම පණිවිඩය පිළිගත්තේ නැත. ඔහු ධනය හා බලය නිසා මෝරා ගොස් සිටි අතර, ධර්මය හා සාමය ගැන තැකීමක් කළේ නැත. ඔහු ධර්මිෂ්ඨ රජුගේ දූතයාට අගෞරව කොට, යුද්ධයට තවත් සූදානම් විය. මේ ආරංචිය ලැබුණු විගස, ධර්මිෂ්ඨ රජු සිය හමුදාව කැඳවා, යුධ පිටියට යාමට තීරණය කළේය. කේසාරී, ධර්මිෂ්ඨ රජු සිය සුදු පැහැති තේජාන්විත සිරුර මතට නංවාගෙන, ධෛර්යය හා ධර්මයේ සංකේතයක් ලෙස ඉදිරියට ගියේය.

යුද්ධය ආරම්භ විය. ධර්මිෂ්ඨ රජුගේ හමුදාව, කේසාරීගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, ධර්මයට අනුව සටන් කළේය. ඔවුන් අසරණයන්ට හිංසා කළේ නැත. සතුරන් පරාජයට පත්වූ විට, ඔවුන්ට දයාව දැක්වූහ. කේසාරී, සිය ශක්තිය හා වේගය යොදාගෙන, රජුට සතුරන්ගේ ප්‍රහාරවලින් ආරක්ෂා වීමට උපකාරී විය. ඔහු රජුට අනතුරු ඇඟවූ අතර, නිවැරදි තීරණ ගැනීමට උපදෙස් දුන්නේය. ඔහුගේ ධර්මිෂ්ඨ හැසිරීම හා ධෛර්යය, ධර්මිෂ්ඨ රජුගේ හමුදාවට මහත් සේ පෙළඹවීමක් විය.

යුද්ධය පැවතුනේ දින කිහිපයක් පමණි. ධර්මිෂ්ඨ රජුගේ ධර්මිෂ්ඨ හැසිරීම, ඔහුගේ හමුදාවේ ධෛර්යය, සහ කේසාරීගේ මඟ පෙන්වීම නිසා, ධර්මිෂ්ඨ රජුගේ හමුදාව ජයග්‍රහණය කළේය. අසල්වැසි රජු පරාජයට පත්ව, සිය වැරදි දුටුවේය. ඔහු ධර්මිෂ්ඨ රජුගෙන් සමාව අයැද, සාමයෙන් ජීවත් වීමට පොරොන්දු විය.

ධර්මිෂ්ඨ රජු, සිය ජයග්‍රහණය ධර්මයට අනුව සමරුවේය. ඔහු පරාජිත සතුරන්ට දඬුවම් කළේ නැත. ධර්මයෙන් යුතුව ඔවුන්ට උපකාර කර, නැවතත් ඔවුන්ගේ රාජධානියේ සාමය හා සශ්‍රීකත්වය ඇති කිරීමට උදව් කළේය. කේසාරී, ධර්මිෂ්ඨ අශ්වයා, සිය ස්වාමියාගේ ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාවන් ගැන සතුටු විය. ඔහු රජුගේ විශ්වාසවන්ත සගයා ලෙස, ධර්මයේ සංකේතයක් ලෙස, සිය ජීවිත කාලය පුරාම රජුට සේවය කළේය.

ධර්මයෙන් යුතුව කටයුතු කිරීමෙන්, බලය හා ධනයට වඩා ධර්මය උසස් බවත්, ධර්මය මගින් සැබෑ ජයග්‍රහණය හා සැනසීම ලැබෙන බවත් මෙම කතාවෙන් පෙන්වා දෙයි.

බාරමය: ධර්මිෂ්ඨකම, ධෛර්යය, අනුකම්පාව, ඤාණය