කණ්හ ජාතකය

කණ්හ ජාතකය (361)

ඉතා ඈත අතීතයේ, බරණැස් පුරයේ රජකම් කළ බ්‍රහ්දත්ත රජුගේ කාලයේදී, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ කණ්හ නම් බ්‍රාහ්මණ කුමාරයකු ලෙස උපත ලැබූහ. කණ්හ කුමාරයා උපතින්ම දුටුගැයුම් ඇති, ශරීරයේ කළු පැහැති ලප රැසකින් යුත් අයෙකි. ඔහුගේ ශරීරයේ පැවති මේ දුර්වර්ණතාවය නිසා ඔහුට ‘කණ්හ’ යන නම ලැබී තිබිණි. කුඩා කල පටන්ම කණ්හ කුමාරයා අතිශයින් ධර්මිෂ්ඨ, සත්‍යවාදී සහ ගුණවන්තයෙකු විය. ඔහු සිය ඥාතීන් අතර පමණක් නොව, අන්‍යයන් අතරද ඉතා ප්‍රියමනාප විය. ඔහුගේ හදවතේ කිසිදු විෂමතාවයක් හෝ ඊර්ෂ්‍යාවක් නොවීය. ඔහු සැමවිටම සත්‍යයට හා ධර්මයට මුල් තැන දුන්නේය.

කණ්හ කුමාරයාගේ පියා, බ්‍රාහ්මණ ශ්‍රේෂ්ඨයෙකු වූ අතර, ඔහු සිය පුත්‍රයාට ඉතා සෙනෙහසින්, ධර්මය අනුව හැඩගැස්වූයේය. ඔහු කණ්හ කුමාරයාට නිතරම කියා දුන්නේ, "පුත, ජීවිතයේදී සත්‍යය හැර අන් කිසිවක් අගය කරන්න එපා. අසත්‍යය යනු අඳුරකි, එයින් මිදී සත්‍ය නම් වූ ආලෝකය කරා ගමන් කරන්න." යනුවෙනි. පියාගේ මෙම දේශනාවන් කණ්හ කුමාරයාගේ හදවතේ සනිටුහන් විය. ඔහු සිය පියාගේ අනුශාසනා මාර්ගෝපදේශ කර ගනිමින් සිය දිවිය ගෙව්වේය.

කල්යත්ම, කණ්හ කුමාරයා යෞවනයට පත්වූ අතර, ඔහුගේ දැනුම හා ගුණවත්වීම නිසා ඔහු බොහෝ දෙනාගේ ගෞරවයට පාත්‍ර විය. ඔහුගේ ශරීරයේ කළු පැහැති ලප තිබුණද, ඔහුගේ මුහුණේ වූයේ සත්‍යයේ හා ධර්මයේ ආලෝකයයි. ඔහු සිය නගරයේ පමණක් නොව, ඈත පළාත්වලද ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේ ධර්මිෂ්ඨ හා සත්‍යවාදී තරුණයෙකු ලෙසය.

වරක්, බරණැස් පුරයේ සිට කිහිප දෙනෙකුගෙන් යුත් වෙළඳ කණ්ඩායමක්, ධනය උපයා ගැනීමේ අරමුණින්, ඈත රටකට ගමනක් ගියහ. ඔවුන් ගමන් කළේ මහා වනයක් මැදි කරගෙනයි. එම වනයේ අන්තරායයන් බොහෝ විය. වන අලි, සිංහ, කොටියන් ආදී දුෂ්ට මෘගයන් මෙන්ම, වනගත සොරුන්ද සිටියහ. මේ නිසා වෙළඳුන් ඉතා පරෙස්සමින් ගමන් කළහ.

ගමන් මාර්ගයේදී, ඔවුන්ට අතිශය භයානක දර්ශනයක් දැකගන්නට ලැබිණි. මහා වනය මැද, විශාල ගසක් යට, සිංහයෙකු මරා දමා තිබූ අතර, එහි සිරුර කැබලි කර කෑමට සූදානම් වෙමින් සිටියේ තවත් මෘගයෙකු බව පෙනිණි. වෙළඳුන් බියෙන් වෙව්ලන්නට වූහ. ඔවුන්ට මේ අන්තරායයෙන් ගැලවී යාමට මඟක් නොවීය.

එවිට, ඔවුන්ගේ නායකයා, ඉතා අත්දැකීම් බහුල වෙළෙන්දෙකු, කණ්හ කුමාරයා ගැන සිහිපත් කළේය. "අපේ නගරයේ කණ්හ නම් ධර්මිෂ්ඨ බ්‍රාහ්මණ කුමාරයෙක් සිටිනවා. ඔහු ඉතා සත්‍යවාදී. ඔහු මේ අසලින් යනවා නම්, අපට පිහිටක් වේවි."

වෙළඳුන් එක හෙවත් ගෙන, කණ්හ කුමාරයා සොයා යාමට තීරණය කළහ. ඔවුන් කණ්හ කුමාරයා ජීවත්ව සිටින ගම්මානය සොයාගෙන ගිය අතර, ඔහු එහිදී සිය පියා සමඟ ධර්මයෙහි යෙදී සිටිනු දුටුහ. කණ්හ කුමාරයාගේ ශරීරයේ කළු පැහැති ලප තිබුණද, ඔහුගේ මුහුණ වූයේ කරුණාවෙන් හා ධර්මයෙන් දිප්තීය.

වෙළඳුන් කණ්හ කුමාරයා වෙත ගොස්, සිය දුක ඔහුට සැළ කළහ. "ආර්යය, අපි බරණැස් පුරයෙන් පැමිණි වෙළඳුන් පිරිසක්. අපට මහා වනය මැද අන්තරායක් පැමිණ තිබෙනවා. අපි ගමන් කරන මාර්ගයේදී, මහා සිංහයෙකු මරා දමා, එහි මස් කමින් සිටින භයානක මෘගයෙකු දුටුවා. අපට එතැනින් ඉදිරියට යාමට හෝ ආපසු හැරී ඒමට හෝ හැකිවේවි යැයි සිතෙන්නේ නැහැ. ඔබ ධර්මිෂ්ඨ, සත්‍යවාදී කෙනෙක්. කරුණාකර අපට පිහිටක් වෙන්න."

කණ්හ කුමාරයා වෙළඳුන්ගේ කතාව අසා, ධර්මයෙහි පිහිටා, ඔවුන්ට උපකාර කිරීමට තීරණය කළේය. ඔහු සිය පියාගෙන් අවසර ලබාගෙන, වෙළඳුන් සමඟ එම භයානක වනය කරා පිටත්ව ගියේය.

වනයට පිවිසි කණ්හ කුමාරයා, වෙළඳුන් පෙන්වා දුන් ස්ථානයට ළඟාවූයේය. එහි දර්ශනය වූයේ වෙළඳුන් කී පරිද්දෙනි. මළ සිංහයෙකුගේ සිරුර අසල, විශාල, භයානක මෘගයෙකු, සිය කටින් ලේ පෙරාගෙන, එම මළ සිරුර කමින් සිටියේය. එම මෘගයාගේ ස්වරූපය අතිශය බිහිසුණු විය.

කණ්හ කුමාරයා බිය නොවීය. ඔහු සිය සිතෙහි ධර්මය සිහිපත් කරමින්, එම මෘගයා අමතා කීවේය:

"හේ මෘගය, ඔබ මේ මළ සිංහයාගේ මස් කන්නේ කුමක් නිසාද? එය ධර්මය නොවෙයි."

මෘගයා කණ්හ කුමාරයාගේ හඬ අසා, සිය මස් කෑම නවත්වා, ඔහු දෙස බැලීය. ඔහුගේ දෑස් ගිනි පුපුරු මෙන් දිස් වූයේය.

"සොම්නසින්! ඔබ කව්ද? මා මේ මස් කමින් සිටින විට, මා අමතා ධර්මය කියා දෙන්නට පැමිණියේ කව්ද?"

කණ්හ කුමාරයා සන්සුන්ව පිළිතුරු දුන්නේය:

"මා කණ්හ නම් බ්‍රාහ්මණයා. මා ධර්මයෙහි පිහිටා මෙහි පැමිණියේ, ඔබ මේ ධර්මයට විරුද්ධ ක්‍රියාවෙන් වැළකී සිටිනු දැකීමටයි."

මෘගයා සිනාසෙමින් කීවේය:

"කණ්හ බ්‍රාහ්මණයා! ඔබ මාගේ ස්වරූපය දකින්නට ඇති. මාගේ ශරීරය අන්‍ය සතුන්ට වඩා වෙනස්. මාගේ ශරීරය කටු, හෙණ්ඩුවලින් පිරී ඇත. මාගේ ඇඟ උණුසුම් ලේ වලින් තැවරිලා. මාගේ ශරීරය ගිනිදෙවියන්ගේ ස්වරූපය ගනී. මා මේ සිංහයාගේ මස් කන්නේ, මාගේ ශක්තිය, මාගේ ගින්න, මාගේ දේහය පෝෂණය කරගැනීම සඳහායි. ඔබ මට ධර්මය කියා දීමට පැමිණෙන්නේ, ධර්මය කුමක්ද කියා ඔබම දන්නවාද?"

කණ්හ කුමාරයා, මෘගයාගේ අභියෝගයට බිය නොවී, ධර්මයට අනුව පිළිතුරු දුන්නේය:

"හේ මෘගය, ඔබගේ ස්වරූපය භයානක වුවත්, ධර්මය අතිශය ශ්‍රේෂ්ඨයි. සියලු සත්ත්වයන්ට ධර්මය සමානයි. ඔබ මේ මළ සිංහයාගේ මස් කෑමෙන්, ඔබගේ ශරීරයට ශක්තිය ලැබෙනවා යැයි සිතුවත්, එය තාවකාලිකයි. සත්‍යය, ධර්මය, කරුණාව, මෛත්‍රිය ආදී ගුණවත්වීමෙන් ලැබෙන ශක්තිය අතිශය බලවත්, සදාකාලිකයි. එය ඔබගේ ශරීරය පමණක් නොව, ඔබගේ ආත්මයද පෝෂණය කරනවා."

මෘගයා කණ්හ කුමාරයාගේ වචන අසා, ඔහු යටත් වන බවක් පෙනුණි. ඔහුගේ භයානක ස්වරූපයෙන්, ඔහුට සත්‍යය අඳුනා ගැනීමට නොහැකි වී තිබුණි.

"බ්‍රාහ්මණයා, ඔබ කියන ධර්මය මා දන්නේ නැහැ. මා දන්නේ මේ මස් කෑමයි. මාගේ කුසගින්න නිවා ගැනීමට මේවායි. ඔබ මාගේ දේහය දෙස බලන්න. මාගේ ශරීරයේ ඇති මේ කටු, මේ ගින්න, මේ උණුසුම, මේ ලේ, මේ සියල්ල මාගේ ස්වභාවයයි. ඔබ කියන ධර්මය මාගේ මේ ස්වභාවයට ගැලපෙන්නේ නැහැ."

කණ්හ කුමාරයා, ධර්මයෙහි පිහිටා, මෘගයාට අවබෝධ කරදෙන්නට තැත් කළේය.

"හේ මෘගය, ඔබගේ ශරීරයේ ඇති මේ ගුණාංග, ඔබගේ කර්මයෙහි ඵලයක් විය හැකියි. නමුත්, ඔබගේ කර්මය වෙනස් කරගැනීමට ඔබට හැකියාවක් තිබෙනවා. ඔබගේ ශරීරයට ශක්තිය ලැබෙන්නේ මස් කෑමෙන් පමණක් නොව, ධර්මයෙහි හැසිරීමෙන්ද ලැබෙනවා. සත්‍යවාදී වීම, කරුණාවන්ත වීම, දයාවන්ත වීම, යහපත් ක්‍රියාවන් කිරීම - මේ සියල්ලෙන් ඔබට සැබෑ ශක්තිය ලැබෙනවා. මේ ධර්මය, ඔබගේ ශරීරයේ ඇති මේ ගින්න නිවා දමනවා. ඔබගේ සිතෙහි ඇති කෝපය, ඊර්ෂ්‍යාව, ද්වේශය යන සියල්ල නිවා දමා, සන්සුන් බව ලබා දෙනවා."

මෘගයා කණ්හ කුමාරයාගේ වචනවල සත්‍යය අවබෝධ කරගන්නට උත්සාහ කළේය. ඔහු කණ්හ කුමාරයාගේ සත්‍යවාදී, ධර්මිෂ්ඨ කතාව අසා, ඔහුගේ හදවතේ යම් වෙනසක් ඇතිවන්නට පටන් ගත්තේය. ඔහු කණ්හ කුමාරයාගේ ශරීරයේ කළු පැහැති ලප දෙස බැලීය. ඔහුට අමුතුම හැඟීමක් දැනුනි.

"බ්‍රාහ්මණයා, ඔබගේ ශරීරයේ ඇති මේ ලප, මාගේ ශරීරයේ ඇති මේ ගින්නට වඩා වෙනස්. මාගේ ගින්න උණුසුම්, වේදනාකාරී. ඔබගේ මේ ලප, මා දෙස බලන විට, මාගේ හදවතට යම් සැනසීමක් ගෙනෙනවා වගේ."

කණ්හ කුමාරයා, මෘගයාගේ හදවතේ ඇතිවන වෙනස දුටුවේය. ඔහු තවදුරටත් කීවේය:

"හේ මෘගය, ඔබගේ ශරීරයේ ඇති මේ ලප, ඔබගේ කර්මයෙහි ඵලයක් වුවත්, ඔබගේ සැබෑ ස්වභාවය ධර්මයයි. ඔබ මේ ධර්මය අනුගමනය කළොත්, ඔබගේ ශරීරයේ ඇති මේ ගින්න නිවා දමා, සන්සුන් බවක් ලබා ගන්නට පුළුවන්. ඔබ මේ මළ සිංහයාගේ මස් කෑමෙන් වැළකී, ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නට පටන් ගන්න."

මෘගයා කණ්හ කුමාරයාගේ වචන අසා, ඔහුට යටත් විය. ඔහු සිංහයාගේ මළ සිරුර අතහැර, කණ්හ කුමාරයා දෙස බලා, ඔහුගේ පාමුල වැඳ වැටුණේය.

"බ්‍රාහ්මණයා, ඔබ මාට ධර්මය කියා දුන්නා. මාගේ සැබෑ ස්වභාවය ධර්මය බව මා අදයි දැනගත්තේ. මාගේ ශරීරයේ ඇති මේ ගින්න, මේ කෝපය, මාගේ ධර්මය යටපත් කරගෙන සිටියා. ඔබ මාට මේ ධර්මය උගන්වා, මාගේ සැබෑ ස්වභාවය මා වෙත ගෙන ආවා. මා අද සිට ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නට පොරොන්දු වෙනවා."

කණ්හ කුමාරයා, මෘගයාගේ හදවතේ ඇතිවන මේ මහත් වෙනස දුටු අතර, ඔහුට සතුටු විය. ඔහු මෘගයාට ආශිර්වාද කර, වෙළඳුන් ද සමඟ සිය ගමන ගියේය. වෙළඳුන් කණ්හ කුමාරයාගේ ධර්මය හා සත්‍යය අගය කළ අතර, ඔවුන්ගේ ගමන සාර්ථක විය.

කණ්හ කුමාරයාගේ මේ ගුණය, ඔහුගේ ශරීරයේ පැවති දුර්වර්ණතාවය වුවද, ඔහුගේ සැබෑ ගුණය වූයේ ධර්මයයි. ඔහු සිය සත්‍යය හා ධර්මයෙහි පිහිටීමෙන්, භයානක මෘගයෙකුගේ හදවත පවා වෙනස් කළේය.

කෝපය, ඊර්ෂ්‍යාව, ද්වේශය ආදී දුර්ගුණයන් නිසා සැබෑ ශක්තිය යටපත් වී යයි. සත්‍යය, ධර්මය, කරුණාව, මෛත්‍රිය ආදී ගුණවත්වීමෙන් සැබෑ ශක්තිය ලැබෙන අතර, එය ආත්මයට සැනසීම ගෙන දෙයි.

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ධර්මයෙහි පිහිටීම, සත්‍යය අනුගමනය කිරීම, සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි කරුණාව දැක්වීම යන බාරමය.