ඉන්ද්‍රජාලික ළිඳ

ඉන්ද්‍රජාලික ළිඳ

ඈත අතීතයේ, සාරවත් ගංගා නිම්නයේ, සශ්‍රීක වනාන්තරයකට මායිම්ව පිහිටි කුඩා ගම්මානයක් විය. එම ගම්මානයේ වැසියන්ගේ ජීවිතය සරල නමුත් සතුටින් පිරි එකක් විය. එහෙත්, ඔවුන් මුහුණ දුන් එක් අභාග්‍ය සම්පන්න තත්වයක් වූයේ, ගමට ජලය සැපයූ එකම ළිඳෙහි ජලය ක්‍රමයෙන් සිඳී යාමට පටන් ගැනීමයි. ගිම්හාන සූර්යයාගේ කිරණ සදාකාලිකවම පොළොව උණුසුම් කරන්නාක් මෙන්, ළිඳෙහි ජල මට්ටමත් අඩුවන්නට විය. ගම්වාසීන් මුලින්ම මේ ගැන එතරම් තැකීමක් කළේ නැත. 'ගිම්හානයනේ, වරුසා පැමිණෙන විට නැවතත් ජලය පිරෙයි' යැයි ඔවුහු සිතූහ. එහෙත්, දින, සති, මාස ගෙවී ගියද, වරුසා නම් පැමිණියේ නැත. ළිඳෙහි ජලය අඟලක් හෝ ඉහළ ගියේ නැත. ගම්මානය පුරාම මුඩු බිමක් පැතිරෙන්නට විය. ගස් කොළන් වියළී ගියේය. සතුන් පිපාසයෙන් පෙළෙන්නට විය. මිනිසුන්ගේ මුහුණු වල බිය සහ කලකිරීම පැතිර ගියේය. ගම්වැසියන් එක්රැස් වී, මෙම ඛේදවාචකයට විසඳුමක් සොයන්නට වූහ. ඔවුන්ගේ නායකයා වූ මහලු ධර්මසේන, අනුරාධපුරයේ සිට පැමිණි, ඤාණයෙන් පිරිපුන් ධර්මිෂ්ඨ පුද්ගලයෙකි. ඔහු ගම්වැසියන්ගේ දුක දැක, අසරණව සිටියේය.

“අපේ ජීවිත මේ ළිඳ මත යැපෙනවා. දැන් ළිඳ හිස් නම්, අපේ ජීවිතත් හිස් වෙනවා” යැයි එක් ගොවියෙක් කඳුළු පිරි දෑසින් කීවේය. තවත් අයෙක්, “අපට වෙනත් මගක් නැහැ. වෙනත් ගංගාවක් හෝ ළිඳක් ගමට සමීපව පිහිටා නැහැ” යැයි දුකින් කීවේය. ධර්මසේන, සියලු දෙනාම සන්සුන් කොට, සිතාමනාපයෙන් කතා කළේය. “අප කලබල වීමෙන් කිසිවක් සිදු වන්නේ නැහැ. අප එක්වී, ඤාණයෙන් කටයුතු කළ යුතුයි. මා සිතන හැටියට, මේ ළිඳ යට ගැඹුරේ යම් ශාපයක් හෝ යම් දෙයක් සිදුවී තිබිය යුතුයි” යැයි ඔහු පැවසීය.

ගම්වැසියන් ධර්මසේනගේ අදහසට එකඟ වූහ. ඔවුන් ළිඳ ගැඹුරට හෑරීමට තීරණය කළහ. දින ගණනාවක් තිස්සේ, ඔවුන් ගල්, පස්, මැටි ඉවත් කරමින් ළිඳ ගැඹුරු කළහ. එහෙත්, ජලය නම් ඉස්මතුවූයේ නැත. කලකිරීමෙන් සහ වෙහෙසින් ඔවුහු වැඩ නවත්වා ගත්හ. ධර්මසේන, මේ සියලු දේ දෙස බලා, යළිත් සිතන්නට විය. ඔහුගේ ධර්මය අනුව, කිසිම දෙයකට හේතුවක් නැතුව සිදු නොවන බව ඔහු දැන සිටියේය. ඔහු ළිඳ අසල හිඳගෙන, තම සිත එකඟ කරගෙන, ධ්‍යානයට සමවැදුණේය. ධ්‍යානයෙන් ඔහු දුටුවේ, ළිඳ යට, මීට පෙර එම ගමේ ජීවත් වූ, ලෝභී සහ ඊර්ෂ්‍යා සහගත මිනිසෙක්, ළිඳට යම් ද්‍රව්‍යයක් දමා, ජලයෙහි ගුණය විනාශ කළ බවයි. ඔහු ළිඳෙහි ජලය දුම් ගැන්වූයේ, අන් අයට ජලය භාවිතා කිරීමට ඉඩ නොදී, තමාට පමණක් සර්ව සම්පූර්ණ ජලය ලබා ගැනීමටය. මේ ලෝභී මිනිසාගේ කර්මය නිසා, ළිඳෙහි ජලය මුළුමනින්ම සිඳී ගොස් තිබුණි.

ධර්මසේන ධ්‍යානයෙන් අවදි වී, ගම්වැසියන්ට මේ කාරණය පැවසීය. “අපේ ළිඳෙහි ජලය සිඳී යාමට හේතුව, අතීතයේ මෙහි වාසය කළ ලෝභී මිනිසෙකුගේ කර්මයයි. ඔහු ළිඳට යම් දෙයක් දමා, ජලයෙහි ගුණය විනාශ කළා. එම නිසා, අපටත් මෙම ඛේදවාචකය සිදු වී තිබෙනවා.” ගම්වැසියන් පුදුමයට පත් වූහ. “එසේ නම්, අපට මේ ජලය නැවත ලබා ගැනීමට කිසිම මගක් නැද්ද?” යැයි ඔවුහු ඇසුහ. ධර්මසේන සිනාසෙමින්, “ඇති. කර්මය වෙනස් කළ හැක්කේ, ඊට විරුද්ධව, ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාවක් කිරීමෙන්. අප සියලු දෙනාම, මේ ළිඳ අසල, ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාවක් කළ යුතුයි.”

ධර්මසේන ගම්වැසියන්ට ළිඳ අසල, විශාල ධර්ම ශාලාවක් ඉදිකරන්නට කීවේය. එම ශාලාවේ, දිනපතා ධර්ම දේශනා පැවැත්වීමටද, දුප්පත් අයට ආහාර බෙදා දීමටද, අසරණ සතුන්ට පිහිට වීමටද තීරණය කළහ. ගම්වැසියන් සියලු දෙනාම මහත් උනන්දුවෙන් මේ කටයුත්තට එක්වූහ. ඔවුන් දිනපතා ධර්ම ශාලාවේ සේවය කළහ. දුප්පතුන්ට ආහාර බෙදා දුන්නෝය. අසරණ සතුන් රැක බලා ගත්හ. ඔවුන්ගේ සිතේ ලෝභය, ඊර්ෂ්‍යාව වෙනුවට දයාව, මෛත්‍රිය, කරුණාව පැතිරෙන්නට විය. ඔවුන්ගේ ජීවිත ධර්මය අනුව හැඩගැසුණි.

මේ ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාවේ බලයෙන්, දින කිහිපයකට පසු, පුදුමයක් සිදු විය. ළිඳෙහි ජලය මඳ මඳ ඉහළ යන්නට විය. මුලින් මඳක්, පසුව වැඩි වශයෙන්. සති කිහිපයකින්, ළිඳ නැවතත් පිරි, පිරිපුන් ජලයෙන් ගැවසෙන්නට විය. ගම්වැසියන්ගේ මුහුණු වල සතුට සහනය පැතිර ගියේය. ඔවුන් ධර්මසේනට ස්තූති කළහ. “ස්වාමීනී, ඔබ අපට මේ ධර්මය ඉගැන්නුවේ නැත්නම්, අපේ ජීවිතත් මේ ළිඳ වගෙම හිස් වෙන්න තිබුණා” යැයි ඔවුහු කීහ. ධර්මසේන සිනාසෙමින්, “මේ ධර්මයේ බලය. කර්මය වෙනස් කළ හැක්කේ ධර්මයෙනුයි. ලෝභය වෙනුවට දයාව, ඊර්ෂ්‍යාව වෙනුවට මෛත්‍රිය, අසරණකම වෙනුවට උපකාරය - මේවා ළිඳටත්, ඔබේ ජීවිත වලටත් ජලය ගෙනාවා” යැයි කීවේය. ගම්මානය නැවතත් සශ්‍රීක විය. ළිඳෙහි ජලය මෙන්, ගම්වැසියන්ගේ සිතේත් සතුට, සාමය, ධර්මය පැතිර ගියේය. ධර්ම ශාලාව සෑමදාම ධර්මයේ ආලෝකයෙන් බැබළුණි. ළිඳ, ධර්මය සහ ජීවිතය අතර අසමසම සබඳතාවයක් ගම්වැසියන් දුටුවේය.