තණ්හාව ජාතකය

තණ්හාව ජාතකය

පුරාණ කල්හි බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජ්ජුරුවෝ රාජ්‍යය කරමින් සිටියහ. ඒ කල බොසත්හු ක්‍ෂත්‍රිය කුලයක ඉපිද, යෞවනයෙහිදීම සියලු ලෞකික සැප සම්පත් අතහැර, මහණ වන්නට සිත් විය. ඔහු ගිහිගෙයින් නික්ම, වනයෙහි ආශ්‍රමයක් කරවා ගෙන, ධ්‍යාන උපදවා ගනිමින්, ඍද්ධි බලයෙන් සුවපත් ජීවිතයක් ගත කළහ.

ඒ කල, බරණැස් නුවර අසල එක් ගමක, දුප්පත් මිනිසෙක් වාසය කළේය. ඔහු ඉතා කම්මැලි, කිසිම වැඩක් නොකරන, අනුන්ගේ දානයෙන් යැපෙන්නෙක් විය. ඔහුගේ බිරිඳද ඔහුට සමාන වූ අතර, දෙදෙනාම නිතරම අනුන්ගේ දේ දැක ඊර්ෂ්‍යා කරමින්, තමන්ට නැති දේ ගැන ආශාවෙන් පසුවූහ. ඔවුන්ගේ නිවසේ තිබූ එකම රෙදි කඩ දෙක දිනක් සෝදා, එකක් ගසක එල්ලා, අනෙක ගෙදරම තිබූ අතර, හිරු එළියට දෙපසම වේලෙන්නට හැරියහ.

“අහෝ, අපට මේ වගේ රෙදි කෑලි දෙකක් පමණයි තියෙන්නේ. අනිත් මිනිස්සුන්ගේ රෙදි කොච්චර නම් වර්ණවත්ද, අලුත්ද!” ස්වාමියා කම්මැලි ලෙස කීවේය.

“ඒක ඇත්ත ස්වාමීනි. අපේ එකෙක් මේ ගසෙ එල්ලා තියෙනවා. අනික ගෙදර. අපි දෙන්නටම අඳින්න තියෙන්නේ එකයි. අනික ගසෙ එල්ලා තියෙන එක පේන්නත් බැහැ. මේක නම් දුප්පත් කමට වෙච්ච දෙයක්.” බිරිඳ කනගාටු විය.

“අපිට මේ වගේ රෙදි කෑලි දෙකක් තිබුණානම්, එකක් හිරු එළියට වේලෙන්නට දමා, අනිත් එක ඇඳගෙන ඉන්න තිබුණා. එතකොට අපිත් අනිත් අය වගේම පේනවා.” ස්වාමියා සිහින මැව්වේය.

“ඒක කොහොමද ස්වාමීනි? අපිට රෙදි කෑලි දෙකක් තිබුණත්, ඒකත් ගසෙ එල්ලා තියෙන එක වේලෙනකම් අපිට ඉන්න බැහැනෙ.” බිරිඳ පුදුම විය.

“හොඳයි, අපි දෙන්නටම අඳින්න රෙදි කෑලි තුනක් තිබුණානම්? එකක් ගසෙ එල්ලා, එකක් අඳින්න, තවත් එකක් අමතරව තියාගන්න?” ස්වාමියාගේ ආශාව වැඩි විය.

“ආහ්, එහෙම වුණානම් කොච්චර නම් හොඳද! එතකොට අපිට කිසිම හිඟයක් නැහැ.” බිරිඳ සතුටු විය.

“අපිට රෙදි කෑලි හතරක් තිබුණානම්? දෙකක් ගසෙ එල්ලා, දෙකක් අඳින්න?”

“හතරක්! ස්වාමීනි, එතකොට අපි කොතරම් නම් ධනවත් වෙයිද!”

“අපිට රෙදි කෑලි පන්සියයක් තිබුණානම්?”

“පන්සියයක්! ස්වාමීනි, එතකොට අපි රජවරු වගෙයි!”

“අපිට රෙදි කෑලි දහසක් තිබුණානම්?”

“දෙවියනේ! දහසක්! ස්වාමීනි, එතකොට අපි මේ ලෝකෙම අයිතිකාරයෝ!”

“අපිට රෙදි කෑලි ලක්ෂයක් තිබුණානම්?”

“ලක්ෂයක්! ස්වාමීනි, එතකොට අපිට අන් කිසිවෙක් අවශ්‍ය නැහැ!”

“අපිට මේ විශ්වයේ ඇති සියලු රෙදි තිබුණානම්?”

“අහෝ, ස්වාමීනි! එතකොට අපි දෙවියන්ටත් උසස් වෙලා!”

ඔවුන්ගේ සංවාදය මෙසේ දිගින් දිගටම ඇදී ගියේය. ඔවුන්ගේ කම්මැලිකම සහ තණ්හාව නිසා, ඔවුන් කිසිදාක සෑහීමකට පත් නොවීය. ඔවුන්ගේ ආශාවන් හුදු රෙදි කෑලි ගණනකින් ආරම්භ වී, අවසානයේදී විශ්වයේ ඇති සියලු දේම තමන්ට අයිති විය යුතු යැයි සිතන තැනට පැමිණියේය.

ඒ අතර, බොසත් මහ රහතන් වහන්සේ ධ්‍යාන සුවයෙන් වැඩ හිඳ, මේ දුප්පත් යුවලගේ සංවාදය අසා, ඔවුන්ගේ අසීමිත තණ්හාව දුටහ. උන්වහන්සේට ඔවුන් ගැන සිතක් උපන්නේය.

“මෙහෙම ගියොත් මේ අහිංසකයන්ට සැනසීමක් නම් ලැබෙන්නේ නැහැ. මොවුන්ගේ තණ්හාව නම් අසීමිතයි.”

බොසත්හු ඍද්ධි බලයෙන්, ධනවතෙකුගේ රූපයෙන්, ඔවුන්ගේ ගමට වැඩියහ. ඔහු රන් රිදී, මුතු මැණික්, වස්ත්‍ර ආදියෙන් සැරසුණු අශ්ව රථයකින් පැමිණ, ඉතා උසස් ඇඳුම් වලින් සැරසී සිටියේය. ඔහු ගම්මුන්ගෙන් “මේ ගමේ අති දුප්පත්, කම්මැලි යුවලක් ඉන්නවාය යන කතාව ඇත්තද?” යැයි විමසීය.

ගම්මුන් ඔහුව ගෙන ගොස්, අර දුප්පත් යුවලගේ පැල වෙතට යොමු කළහ. බොසත්හු ඔවුන්ගේ පැල අසල රථයෙන් බැස, ඔවුන් දෙස බලා සිනාසුනාහ.

“ආයුබෝවන්, දුප්පත් මනුෂ්‍යයනි. මම ඈත රටකින් ආ ධනවත් වෙළෙන්දෙක්මි. මට අසන්නට ලැබුණා, ඔබලා ඉතා දුප්පත් වන බව.”

“අපේ ස්වාමීනි, ඒක ඇත්ත. අපිට කිසිම දෙයක් නැහැ.” ස්වාමියා කඳුළු පිරි දෑසින් කීවේය.

“ඔබලාට මොනවද ඕනෑ? ඔබට ධනය ඕනෑද? සුවපහසු ජීවිතයක් ඕනෑද? මට ඒ සියල්ල දෙන්න පුළුවන්.” බොසත්හු පැවසූහ.

“ස්වාමීනි, ඇත්තටම අපිට ධනය ඕනෑ. අපිට මේ විශ්වයේ ඇති සියලු රෙදි තිබුණානම්!” ස්වාමියා ආශාවෙන් කීවේය.

“හහ් හහ් හහ්! ඔබලාගේ ආශාව නම් පුදුම සහගතයි. නමුත් මට ඒකත් දෙන්න පුළුවන්.” බොසත්හු කීහ.

“අපිට විශ්වයේ ඇති සියලු රෙදි? ඒ කොහොමද ස්වාමීනි?” බිරිඳ පුදුමයෙන් ඇසුවාය.

“හොඳයි, මම ඔබට එකක් දෙන්නම්. ඒකෙන් පටන් ගන්න.” බොසත්හු කියා, තම අතේ තිබූ එක් රෙදි කඩක් ඔවුන්ට දුන්හ. එය ඉතා අලංකාර, වටිනා රෙදි කඩකි.

“ආහ්, ස්වාමීනි! මේක නම් අපූරුයි!” යුවල සතුටින් කීහ.

“හොඳයි, දැන් ඔබට දෙකක් තිබෙනවා. එකක් මේ අතේ, අනිත් එක මේ අතේ. එකක් වේලෙන්නට දමන්න, අනිත් එක අඳින්න.” බොසත්හු කීහ.

“ඒක හරි ස්වාමීනි. දැන් අපිට දෙකක් තියෙනවා.” ස්වාමියා සතුටු විය.

“හොඳයි, දැන් ඔබට තුනක්. මේ අරගෙන.” බොසත්හු තවත් රෙදි කඩක් දුන්හ.

“හතරක්! පහක්! හය!” බොසත්හු දිගින් දිගටම රෙදි කඩ දෙමින් සිටියහ. සෑම විටම, ඔහු දුන් රෙදි කඩක ප්‍රමාණය, යුවලගේ ආශාවට වඩා දෙගුණයක් විය. ඔවුන්ගේ ආශාව එක, දෙක, තුන, හතර, පන්සියය, දාසය, ලක්ෂය දක්වා වැඩි වූ අතර, බොසත්හු ඒ සියල්ලම ඔවුන්ට දුන්හ.

“දැන් ඔබට රෙදි කෑලි ලක්ෂයක් තිබෙනවා. ඔබලා සතුටුද?” බොසත්හු ඇසූහ.

“ලක්ෂයක්! ස්වාමීනි! අපි කොතරම් නම් ධනවත්ද! නමුත්...” ස්වාමියා කීවා පමණි.

“නමුත් මොකද?” බොසත්හු විමසුහ.

“නමුත් ස්වාමීනි, මේ ලක්ෂය වුණත් අපිට ඇති වෙන්නෙ නැහැ. අපිට නම් මේ විශ්වයේ ඇති සියලු රෙදි ඕනෑ!” ස්වාමියාගේ ආශාව තවදුරටත් වැඩි විය.

බොසත්හු තවත් සිනාසුනාහ. “හොඳයි, මම ඔබට ඒකත් දෙන්නම්. නමුත් ඊට පස්සෙ ඔබලාට තව කිසිම දෙයක් ඕනෑ වෙන්නෙ නැහැ.”

බොසත්හු තම ඍද්ධි බලයෙන්, විශ්වයේ ඇති සියලු රෙදි, ඒ යුවලට අයිති කර දුන්හ. අහස, මහ පොළොව, සාගරය, සියලු ගස් කොළන්, සියලු සත්වයන්ගේ ඇඳුම්, සියලු වස්ත්‍ර - සියල්ලම ඔවුන්ට අයිති විය.

“හහ් හහ් හහ්! දැන් ඔබලාට සියල්ල තිබෙනවා. දැන් ඔබලා සතුටුද?” බොසත්හු ඇසූහ.

“ස්වාමීනි! ස්වාමීනි! අපි කොහොමද මේ සියල්ල තියාගන්නෙ? මේවා කොහෙද තියාගන්නෙ? අපිට මේවා අඳින්නත් බැහැ, මේවායින් කිසිම වැඩක් කරන්නත් බැහැ.” යුවල භීතියට පත් විය. ඔවුන්ට සියල්ල ලැබුණත්, ඔවුන්ට කිසිම සැනසීමක් ලැබුණේ නැත. ඔවුන්ගේ ආශාව ඔවුන්ව ගිල ගෙන තිබුණි.

“ඒක තමයි තණ්හාව කියන්නෙ. ඔබලාට කොයි තරම් ලැබුණත්, ඒක ඇති වෙන්නෙ නැහැ. ඒක ඔබලාට කිසිම සතුටක් දෙන්නෙ නැහැ.” බොසත්හු පැවසූහ. “දැන් ඔබලාට සියල්ල තිබෙන නිසා, ඔබට කිසිම දෙයක් කරන්න බැහැ. ඔබලාට කිසිම සැනසීමක් නැහැ.”

බොසත්හු එතැනින් නික්ම ගියහ. අර දුප්පත් යුවල, විශ්වයේ ඇති සියලු රෙදි ලැබුණත්, ඔවුන්ගේ කම්මැලි කම සහ තණ්හාව නිසා, කිසිම සැනසීමක් නොලබා, දුකින් කල් ගෙවූහ. ඔවුන්ගේ ආශාව කෙළවරක් නැති බව ඔවුන්ට අවබෝධ වූයේ, සියල්ල ලැබුණු පසුවයි.

සටහන

මෙම ජාතකය, අපගේ ජීවිතයේ තණ්හාවේ විනාශකාරී ස්වභාවය පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා දෙයි. අපට ඇති දේ ගැන සෑහීමකට පත් නොවී, අසීමිත ලෙස යමක් හෝ ධනයක් හෝ බලයක් හෝ අපේක්ෂා කිරීම, අවසානයේදී අපව දුකට පත් කරන බව මෙයින් පැහැදිලි වේ.

කථාවෙන් ලැබෙන ධර්ම දේශනාව

“තණ්හාය ඡත්තමච්චා’ යනුවෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කොට වදාළ පරිදි, තණ්හාවෙන් අන්ධ වූ මිනිසුන්, තමන්ට ඇති දේ ගැන නොසතුටු වී, අනුන්ගේ දේ දැක ඊර්ෂ්‍යා කරමින්, අසීමිත ආශාවන්ගෙන් පෙළෙති. මෙම තණ්හාව, සතර අපායට යන මාර්ගය විවර කරන අතර, දුකින් මිදීම දුෂ්කර කරයි. එබැවින්, තණ්හාවෙන් මිදී, සෑහීමකට පත්ව ජීවත් වීම, සැබෑ සැනසීම කරා යන මාර්ගයයි.

බාරමය

මෙම ජාතකයෙහි බොසත්හු, තණ්හාවේ ස්වභාවය හා විපාකය ලෝකයාට පෙන්වා දීම සඳහා, තම ඍද්ධි බලයෙන් අනුන්ගේ දේ දැක ආශා කරන අයට, ඔවුන්ගේ ආශාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම ලබා දී, අවසානයේදී ඔවුන්ගේ දුක්ඛිත තත්ත්වය පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා දුන්හ. මෙය ‘තණ්හා දමන බාරමය’ නම් වේ.