Mataṅga Jataka (මතඟ ජාතකය)

මතඟ ජාතකය (Mataṅga Jataka)

පුරාතන කාලයේ, බරණැස් නුවර පාලනය කළේ බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජෙකි. එබරණැස් නුවරට නුදුරින්, අන්ධක නම් ගෝත්‍රිකයෙකු වාසය කළ අතර, ඔහුට මතඟ නම් පුතෙක් විය. මතඟ ළමා කාලයේ සිටම අසාමාන්‍ය ශක්තියකින් යුක්ත වූ අතර, ඔහුගේ සිරුර සුවඳින් පිරී තිබූ බව කියැවේ. ඔහු ගෝත්‍රිකයෙකු වුවද, ඔහුගේ ගුණවත්කම සහ ධෛර්යය නිසා ඔහුට රාජකීය අනුග්‍රහය ලැබුණි.

දිනක්, බරණැස් රජුගේ සුන්දර දියණිය වූ සුනීතා කුමරිය, තම සෙවකයින් සමග නුවරින් පිටත උයනක විනෝද වීමට ගියහ. එදින, මතඟද එම උයනට පැමිණියේය. සුනීතා කුමරිය, මතඟගේ සුන්දරත්වය සහ ශරීර සුවඳින් වශී වී, ඔහුගේ ළඟට ගොස් කතා කළාය. මතඟ, කුමරියගේ සුන්දරත්වය දුටු විට, ඔහුගේ හදවතේ ප්‍රේමයක් ජනිත විය. ඔවුන් දෙදෙනා අතර සුන්දර සුහදතාවයක් ඇති විය.

කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රේමය රජුගේ කන වැදුණු විට, ඔහු දැඩි කෝපයට පත් විය. ගෝත්‍රිකයෙකුට ඔහුගේ දියණියට ආදරය කිරීම අසම්මත දෙයක් ලෙස ඔහු සැලකුවේය. රජු, මතඟට දඬුවමක් ලෙස, ඔහුව අලියෙකුගේ යටට දමා මරණයට පත් කිරීමට නියෝග කළේය.

“අනේ රජතුමනි! මාගේ දියණිය අන්තඃපුරය තුළ දඬුවම් විඳිනවාට වඩා, මෙම ගෝත්‍රිකයාගේ අතින් මිය යනවා දැකීම මට සැනසීමක්.” යැයි රජුගේ අමාත්‍යවරු තර්ක කළද, රජුගේ අණ වෙනස් කිරීමට ඔවුන්ට නොහැකි විය.

දඬුවම ක්‍රියාත්මක වන දිනය උදා විය. මතඟ, රාජකීය සභාව ඉදිරියේ, මරණයට පත් කිරීමට සූදානම්ව සිටියේය. යෝධ අලියෙක්, රජුගේ අණ පරිදි, මතඟ දෙසට වේගයෙන් දිව ආවේය. සභාවේ සිටි සියලු දෙනාම බියෙන් හා ශෝකයෙන් බලා සිටියහ. සුනීතා කුමරිය, දුරින් මෙම අවාසනාවන්ත සිදුවීම දෙස බලා සිටි අතර, ඇයගේ හදවත වේදනාවෙන් පිරී ගියේය.

“අහෝ! මගේ මතඟ! මට ඔබව ගලවා ගැනීමට නොහැකිනම්, මාගේ ජීවිතයද අර්ථ ශූන්‍ය ය.” යැයි ඇය මොර දුන්නාය.

නමුත් මතඟ, බියකින් තොරව, තම ජීවිතය පිළිගත්තේය. ඔහු අලියා දෙස බලා, “අනේ අලියා, මට මරණයට බියක් නැත. නමුත් මගේ ආදරවන්තිය වන සුනීතා කුමරියට සිදුවන ශෝකය ගැන මට දුකක්.” යැයි කීවේය.

අලියා මතඟ අසලට පැමිණි විට, මතඟ තම සුවඳින් පිරුණු සිරුර අලියාට තද කළේය. අලියා, මතඟගේ ශරීර සුවඳින් සහ ඔහුගේ ගුණවත්කමෙන් වශී වී, ඔහුට පහර දීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. අලියා, මතඟගේ ළඟට ගොස්, ඔහුට ආදරය කළ බවක් පෙනුණි.

මෙය දුටු රජු සහ සභාවේ සිටි සියලු දෙනාම පුදුමයට පත් වූහ. ඔවුන් කිසි විටෙකත් එවැනි දෙයක් දැක නොතිබුණි. අලියා, මතඟට හානියක් නොකිරීම පමණක් නොව, ඔහුට ගෞරවයක්ද දැක්වීය.

“මෙය අසාමාන්‍ය දෙයක්! මෙම ගෝත්‍රිකයාගේ ගුණවත්කම අලියාට පවා දැනී ඇත.” යැයි රජුගේ අමාත්‍යවරයෙකු පැවසීය.

රජු, මෙම සිදුවීමෙන් කම්පාවට පත් වූ අතර, ඔහු තම තීන්දුව ගැන පසුතැවිලි විය. ඔහු මතඟගේ ගුණවත්කම සහ ධෛර්යය දුටු විට, ඔහුට දඬුවම් කිරීම ගැන ඔහුට දුකක් විය.

“මතඟ, මට සමාව දෙන්න. මම වැරදි තීන්දුවක් ගත්තා. ඔබේ ගුණවත්කම සහ ධෛර්යය නිසා, මම ඔබට මරණ දඬුවම අහෝසි කරමි.” යැයි රජු කීවේය.

රජු, මතඟට නිදහස් කළ අතර, ඔහුගේ දියණිය වන සුනීතා කුමරියගේ විවාහයටද එකඟ විය. මතඟ සහ සුනීතා කුමරිය විවාහ වී, සතුටින් ජීවත් වූහ. මතඟ, ඔහුගේ ගුණවත්කම සහ ධෛර්යය නිසා, බරණැස් නුවර ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයෙකු බවට පත් විය.

“අනේ රජතුමනි, ඔබගේ දයාවට මම කෘතඥ වෙනවා. මම කිසි විටෙකත් ඔබගේ අනුග්‍රහය අමතක නොකරමි.” යැයි මතඟ කීවේය.

“මතඟ, ඔබේ ගුණවත්කම මට පාඩමක් ඉගැන්නුවා. යම් පුද්ගලයෙකුගේ තරාතිරම වැදගත් වන්නේ නැහැ, ඔහුගේ ගුණවත්කමයි වැදගත් වන්නේ.” යැයි රජු පිළිතුරු දුන්නේය.

මෙම කතාව, මතඟගේ නිර්භීතකම, ඔහුගේ ආදරය සහ ඔහුගේ ගුණවත්කම නිසා ඔහුට මරණයෙන් ගැලවීමට හැකි වූ ආකාරය පිළිබඳව කියයි. අලියා, මතඟගේ ශරීර සුවඳින් සහ ඔහුගේ යහපත් ගුණාංගවලින් ආකර්ෂණය වී, ඔහුට හානියක් නොකළේය. මෙම සිදුවීම, බරණැස් රජුටත්, ඔහුගේ සභාවේ සිටි අයටත්, ගුණවත්කමේ බලය පිළිබඳව පාඩමක් ඉගැන්නුවේය.

මතඟ, ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම, ඔහුගේ ආදරවන්තිය වන සුනීතා කුමරිය සමඟ සතුටින් ජීවත් විය. ඔවුන්ගේ ප්‍රේමය, තරාතිරම සහ සමාජීය භේදවලට වඩා උසස් බව ඔප්පු කළේය. මතඟ, ඔහුගේ ගුණවත්කම නිසා, බරණැස් නුවර පමණක් නොව, ඈත රටවලද ප්‍රසිද්ධ විය. ඔහු “මතඟ බෝසතාණෝ” ලෙසද හඳුන්වනු ලැබීය.

“අපේ ජීවිතයේදී, අපට බොහෝ බාධාවන් සහ අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට සිදු වේ. නමුත් මතඟ මෙන් ධෛර්ය සම්පන්නව, ගුණවත්කමෙන් යුතුව, ආදරයෙන් කටයුතු කළහොත්, අපට සියලු දුෂ්කරතා ජය ගත හැකිය.” යැයි බෝසතාණෝ පසු කලෙක පැවසූ බව කියැවේ.

“සැබෑ ආදරය කිසි විටෙකත් මරණයට බිය නැත. එය සැමවිටම ශක්තිමත් හා නොබිඳුණු එකකි.”

කතාවේ සාරාංශය

මතඟ නම් ගෝත්‍රික තරුණයෙකු, බරණැස් රජුගේ දියණිය වන සුනීතා කුමරියට ප්‍රේම කළේය. රජු මෙය දැනගත් විට, මතඟට මරණ දඬුවම නියම කළේය. දඬුවම ක්‍රියාත්මක කරන විට, මතඟගේ ශරීර සුවඳින් සහ ගුණවත්කමින් ආකර්ෂණය වූ අලියා, ඔහුට හානියක් නොකළේය. මෙය දුටු රජු, මතඟගේ ගුණවත්කම අගය කොට, ඔහුට නිදහස් කර, සුනීතා කුමරියගේ අතට දුන්නේය.

කතාවෙන් ඉගෙන ගත යුතු දේ

“තරාතිරම හෝ කුලය වැදගත් වන්නේ නැත, ගුණවත්කමයි වැදගත් වන්නේ.”

“සැබෑ ආදරය සහ ධෛර්යය මරණය පවා ජය ගත හැකිය.”

බාරකම

මෙම ජාතකයේ, බෝසතාණන් වහන්සේ “ධෛර්යය” සහ “ප්‍රේමය” යන බාරකම් පිරූ සේක.