අන්ධයාගේ ඇස

අන්ධයාගේ ඇස

කලෙක… ඈත අතීතයේ, බරණැස්‌ නුවර රජකම් කළේ බ්‍රහ්මදත්ත රජ නම් වූ මහ රජෙකි. එතුමා ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක්‌ ගෙන ගිය අතර, සැප සම්පත් වලින් පිරිපුන් රාජධානියක්‌ පාලනය කළේය. එහෙත්, රාජධානියේ දුප්පත් ගම්මානයක, අන්ධ මිනිසෙකු දුක්‌ විඳිමින් ජීවත් විය. ඔහුගේ නම සුරංග විය. සුරංග උපතින්ම අන්ධ වූ අතර, ඔහුට ලෝකය දැකිය නොහැකි විය. ඔහුගේ ජීවිතය අඳුරෙන් වැසී තිබූ අතර, ඔහු අන් අයට බරක්‌ වී සිටින බව නිතරම දැනුණේය. ඔහුට ආහාර සොයා ගැනීමත්, ජීවත් වීමත් අසීරූ විය.

දිනක්‌, සුරංග වනයේ තනිවම සැරිසරමින් සිටියේය. ඔහු තෘෂ්ණාවෙන් පෙළෙමින්, ජලය සොයාගෙන ආවේය. හදිසියේම, ඔහුට අඩි ශබ්දයක්‌ ඇසුණි. ඔහු බිය වී, ගල් පරාවලල්ලක්‌ අසල සැඟවුණේය. සෙවනැල්ලක්‌ ඔහු දෙසට පැමිණෙන බව ඔහු දැනුණේය. එය බෝසතාණන් වහන්සේ, මුව රුවක්‌ මවාගෙන, වනයේ සැරිසරමින් සිටි කාලය විය. බෝසතාණන් වහන්සේ සුරංග අසලින් ගමන් කරමින් සිටියදී, සුරංගගේ දුක්‌ ගැනවිල්ල ඔහුට ඇසුණි.

“අනේ… කවුරු හරි ඉන්නවා නම් උදව් කරන්න…” සුරංග කඳුළු සලමින් කීවේය. “මම අන්ධයි… මට කිසිවක්‌ පෙනෙන්නේ නැහැ… මට බඩගිනි… මට පිපාසයි…”

බෝසතාණන් වහන්සේ, මුව රුවෙහි ස්‌වරූපය වෙනස්‌ කර, මිනිසෙකුගේ ස්‌වරූපයෙන් සුරංග අසලට පැමිණියහ. සුදු වස්‌ත්‍ර හැඳ, මුහුණ මෘදු බැල්මකින් යුක්‌තව, සුරංගට ආරක්ෂාව දැනුණේය.

“මිත්‍රයා,” බෝසතාණන් වහන්සේ මෘදු ස්‌වරයෙන් කීහ. “ඔබ කවුද? ඔබ ඇයි මෙසේ දුක්‌ විඳින්නේ?”

“මා නම සුරංගයි,” අන්ධ මිනිසා පිළිතුරු දුන්නේය. “මම උපතින්ම අන්ධයි. මට ලෝකය දකින්න අවස්ථාව ලැබුණේ නැහැ. මට ආහාර නැහැ, ජලය නැහැ. මට ඉන්න තැනක්‌ නැහැ. මට ලෝකයේ කිසිම ප්‍රයෝජනයක්‌ වෙන්නේ නැහැ.”

බෝසතාණන් වහන්සේ සුරංගගේ දුක්‌ ගැනවිල්ල අසා සිත සන් තුණ විය. මහා කරුණාවෙන් පිරි උන්වහන්සේ, සුරංගට උදව් කිරීමට තීරණය කළහ.

“නො බිය වන්න, සුරංග,” බෝසතාණන් වහන්සේ කීහ. “මා ඔබට උදව් කරන්නම්. ඔබ අද සිට මගේ තැන බලා ගන්න.”

සුරංග අධෛර්ය වූ කල්හි, බෝසතාණන් වහන්සේ තමන්ගේ දෑස සුරංගට දුන් හ. මහත් ආශ්චර්ය සහගත සිදුවීමක්‌ විය. බෝසතාණන් වහන්සේගේ දෑස සුරංගට ලැබීම සමඟ, සුරංග අවසානයේ ලෝකය දැක ගත්තේය. ලස්සන වස්‌ත්‍ර, සරු සැප, සම්පත් සියල්ල ඔහුට පෙනුණි. ඔහු පළමු වරට සූර්ය රුස්මය, ගස්‌ කොළ, මල් රැස දැක ඇත. ඔහු සතුටින් කෑ ගැසුවේය.

“අනේ! මට පෙනෙනවා! මට පෙනෙනවා!” සුරංග කීවේය. “මේ ලෝකය කීය ලස්සන ද! මේ කීය විස්මිත ද!”

බෝසතාණන් වහන්සේ, දෑස් නැතිව වුවද, මුව රුවෙහි ස්‌වරූපය දරා, සුරංගට මාර්ගය පෙන්වූහ. සුරංග නැවත තමන්ගේ ගමට ආවේය. ඔහු දැන් අන්ධ නැත. ඔහු දැන් දුප්පත් නැත. ඔහු දැන් අන් අයට බරක්‌ නැත. ඔහු දැන් සතුටින් ජීවත් විය.

දින ගණනක්‌ ගියපසු, බෝසතාණන් වහන්සේ, මුව රුවෙහි ස්‌වරූපය හැර, තමන්ගේ අසිරු පෙර වූ ස්‌වරූපයෙන් සුරංග වෙත ගියහ. සුරංග තවමත් බෝසතාණන් වහන්සේගේ උදව් අමතක කළේ නැත. ඔහු බෝසතාණන් වහන්සේ දැක සතුටින් ආචාර කළේය.

“ස්‌වාමීනි,” සුරංග කීවේය. “ඔබ මගේ ජීවිතය සදහටම වෙනස්‌ කළ අතර, මගේ දෑස මට ලබා දුන්නා. මම එයට සදහටම කෘතඥ වන්නෙමි.”

බෝසතාණන් වහන්සේ සුරංගගේ කෘතඥතාව පිළිගෙන කීහ, “සුරංග, ඔබ දැන් ලෝකය දකින්න හැකිය. ඔබ දැන් සතුටින් ජීවත් විය හැකිය. එහෙත්, මතක තියාගන්න, සැබෑ බුද්ධිය සහ ඥානය ලබා ගන්නේ ආධ්‍යාත්මික දෑස් විවෘත කිරීමෙන් බව.”

එතැන් සිට, සුරංග නැවත දුප්පත් කමට හෝ අඳුරට නො ගියේය. ඔහු බෝසතාණන් වහන්සේ ලබා දුන් ආලෝකය සහ ඥානය භාවිතා කරමින්, සතුටින් සහ ධර්මිෂ්ඨ ලෙස ජීවත් විය. බෝසතාණන් වහන්සේ තමන්ගේ දෑස සුරංගට ලබා දුන් ප්‍රධාන කරුණාව, ඒ අනුව සම්බන්ධ අන් අයට ලබා දෙන්නට ඔහු පෙළඹුණි. ඔහු අන් අයට උදව් කළේය, අන් අයට ආලෝකය දුන්නේය, සහ අන් අයට සතුට ලබා දුන්නේය.

කතාව අවසානයේ, බෝසතාණන් වහන්සේ සතුටින් බැලූ බව සඳහන් වේ. උන්වහන්සේ තමන්ගේ මහා කරුණාව සහ ත్యాගය මගින් සුරංගගේ ජීවිතය සදහටම වෙනස්‌ කළ හ. සුරංග නැවත තමන්ගේ පෙර වූ දුක්‌ බර ජීවිතයට නො ගියේය. ඒ බව බුදුරජාණන් වහන්සේ තථාගත ලෙස මහත් ප්‍රීතියෙන් කී බව සඳහන් වේ.

කතාවේ අග

මෙම කතාව මගින් අපට ලැබෙන අවබෝධය නම්, තමන්ගේ දෑස් වැනි දෙයක්‌ වුවද අන් අයට ලබා දීම යනු ඉතා මහා පුණ් ඵල ලබා දෙන ක්‍රියාවක්‌ බව ය. බෝසතාණන් වහන්සේ තමන්ගේ දෑස සුරංගට ලබා දුන්නේ අතිශය මහා කරුණාවෙන්. අප ද අන් අයට උදව් කරන කල, අප ද එම මහා කරුණාව සහ දයාව අනුගමනය කළ යුතු ය. සැබෑ දැක්ම ලබා ගන්නේ බාහිර දෑස් වලින් නො ව, ආධ්‍යාත්මික දෑස් වලින් බව මෙම කතාව අපට ඉගැන්වී ය.

බාරාටස්‌ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්ඞ්