The Bodhisatta as a Monkey (Khadiraṅgāra Jātaka)

မျောက်ဗောဓိသတ် မင်းမြတ်၏ ဇာတ်တော်

ရှေးရှေးအခါက၊ ကောင်းကင်ဘုံမှ ကြယ်များ မီးတောက်သကဲ့သို့ ပျံ့နှံ့နေသော သာယာလှပသည့် တောအုပ်ကြီးတစ်အုပ် ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထိုတောအုပ်ကြီး၏ အလယ်ဗဟိုတွင်၊ ရေအလုံအလောက်နှင့် သစ်ပင်ပန်းမန်တို့ဖြင့် စိမ်းလန်းစိုပြေသော တောင်တစ်လုံး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်၏ အမြင့်ဆုံးသော ထိပ်ဖျားတွင်၊ မြတ်ဗောဓိသတ်လောင်းတော်သည် မျောက်တစ်ကောင် အဖြစ် သန့်စင်သော ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ပြည့်စုံလျက်၊ အခြားသော မျောက်များအား အုပ်ချုပ်လျက် နေထိုင်တော်မူ၏။ သူကား အလွန်ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၍၊ မိမိ၏ အုပ်စုဝင်များအား အမြဲကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးတတ်၏။ ထိုမျောက်အုပ်တွင် အလွန်အင်အားကောင်းသော မျောက်တစ်ကောင် ရှိ၏။ ထိုမျောက်ကား အလွန်မာန်မာနကြီး၍၊ မိမိကိုယ်ကို အလွန်အထင်ကြီးတတ်၏။ သူကား အခြားသော မျောက်များကို မည်သည့်အခါမှ အလေးမထားဘဲ၊ မိမိ၏ အလိုဆန္ဒအတိုင်းသာ ပြုမူနေထိုင်လေသည်။

ထိုအချိန်တွင်၊ ထိုတောင်၏ အနီးအနားတွင် ကျက်စားလေ့ရှိသော ကျားတစ်ကောင် ရှိလေသည်။ ထိုကျားကား အလွန်ဆာလောင်မွတ်သိပ်လျက်၊ အစာရှာဖွေရင်း မျောက်အုပ်ကြီးကို တွေ့ရှိလေသည်။ ထိုကျားကား အလွန်ကြံရည်ကြံဖက်ဖြစ်၍၊ မျောက်များကို ဖမ်းစားရန် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို ကြံစည်လေသည်။ မျောက်အုပ်ကြီးကား ကျား၏ ရန်ကို ကြောက်ရွံ့သဖြင့် အမြဲဂရုပြုနေကြ၏။ သို့သော် မာန်မာနကြီးသော မျောက်ကား အခြားသူများကို သတိမပေးဘဲ၊ မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကိုသာ ဦးစားပေးတတ်၏။

တစ်နေ့သောအခါ၊ မျောက်အုပ်ကြီးသည် တောင်၏ အောက်ခြေတွင် အသီးများခူးဆွတ်စားသောက်လျက် ရှိကြသည်။ ထိုအခါ ကျားကား ရုတ်တရက် ပေါ်လာ၍ မျောက်များကို ဝိုင်းရံလေသည်။ မျောက်များကား အလွန်ကြောက်ရွံ့သဖြင့် အသီးများကို စွန့်လွှတ်၍ အသီးသီး ထွက်ပြေးကြကုန်၏။ ထိုအခါ မာန်မာနကြီးသော မျောက်ကား ကျားနှင့် အလွန်နီးကပ်နေသော်လည်း မကြောက်ဘဲ၊ မိမိ၏ အင်အားကို အားကိုးကာ ကျားနှင့် ရင်ဆိုင်ရန် ကြိုးစားလေသည်။ “ဟေ့… ကြားကောင်။ မင်းက ငါ့ကို ဘာမှ မလုပ်နိုင်ဘူး။ ငါက မင်းထက် အင်အားကြီးတယ်” ဟု အော်ဟစ်၏။ ကျားကား ရယ်မောလျက် “အို… ငယ်ရွယ်သူ၊ မင်းက အလွန်မာန်မာနကြီးလှချည်လား။ မင်းရဲ့ အင်အားက ငါ့ကို ဘာမှ မလုပ်နိုင်ဘူး” ဟု ပြန်လည်ပြောဆို၏။

ထိုစဉ်တွင် မြတ်ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ကား မိမိ၏ အုပ်စုဝင်များ၏ အော်ဟစ်သံကို ကြားတော်မူ၍ ရောက်ရှိလာလေသည်။ မြတ်ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ကား အလွန်ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၍၊ အခြားသော မျောက်များကို အမြဲကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးတော်မူ၏။ သူကား ထိုမာန်မာနကြီးသော မျောက်၏ အပြုအမူကို မြင်တော်မူလျှင် အလွန်စိတ်မကောင်းဖြစ်တော်မူ၏။ “အို… အဆွေမျိုးတို့၊ အင်အားကို အလွန်အထင်ကြီးခြင်းသည် အလွန်အန္တရာယ်များသည်။ အသိဉာဏ်နှင့် အချင်းချင်း ကူညီခြင်းသည်သာ အမှန်တရား ဖြစ်သည်။” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

မာန်မာနကြီးသော မျောက်ကား ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ကို မနာခံဘဲ “အရှင်… အရှင်က နားမလည်ဘူး။ အင်အားကသာ အဓိကပါ။ ကျွန်ုပ်က မင်းကို ကယ်တင်ပေးပါ့မယ်” ဟု ပြန်လည်ပြောဆို၏။ ထို့နောက် ကျားနှင့် ထိပ်တိုက်တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်လေသည်။ မြတ်ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ကား အလွန်စိုးရိမ်တော်မူ၍၊ ထိုမျောက်ကို တားဆီးရန် ကြိုးစားလေသည်။ “အို… အဆွေမျိုးတို့၊ ရန်သူနှင့် ရင်ဆိုင်ရန် အသင့်မဖြစ်လျှင်၊ ရှောင်တိမ်းခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ အသိဉာဏ်ကို အသုံးချ၍ အသက်ကို ကယ်တင်ကြကုန်။” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

သို့သော် မာန်မာနကြီးသော မျောက်ကား မည်သည့်အခါမှ မနာခံဘဲ၊ ရဲရင့်စွာ ကျားကို တိုက်ခိုက်လေသည်။ ကျားကား အလွန်အင်အားကြီး၍၊ မာန်မာနကြီးသော မျောက်ကို လွယ်ကူစွာ ဖမ်းစားလေသည်။ အခြားသော မျောက်များကား အလွန်ကြောက်ရွံ့သဖြင့် မည်သို့မျှ မတတ်နိုင်တော့ပေ။ ထိုအခါ မြတ်ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ကား မိမိ၏ အုပ်စုဝင်များအပေါ် ထားသော မေတ္တာကရုဏာကြောင့်၊ အလွန်စိတ်မကောင်းဖြစ်တော်မူ၏။ သူကား မိမိ၏ အသက်ကို ပဓာနမထားဘဲ၊ ကျားကို အာရုံလွဲအောင် ကြံစည်လေသည်။

မြတ်ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ကား အနီးအနားရှိ သစ်ပင်တစ်ပင်ပေါ်သို့ ရုတ်တရက် ပြေးတက်၍၊ မိမိ၏ အသံကို အလွန်ကျယ်လောင်စွာ မြည်ဟစ်လေသည်။ “ဟေ့… ကြားကောင်။ မင်းက ငါ့ကို ဘာမှ မလုပ်နိုင်ဘူး။ ငါက မင်းထက် မြန်တယ်” ဟု အော်ဟစ်၏။ ကျားကား အာရုံလွဲသွား၍ ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ဘက်သို့ လှည့်လာလေသည်။ ထိုအခါ ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ကား သစ်ပင်ပေါ်မှ ခုန်ချ၍၊ မာန်မာနကြီးသော မျောက်၏ အနီးသို့ ပြေးလာပြီး၊ “မြန်မြန်… ထွက်ပြေးတော့” ဟု အော်ဟစ်၏။

မာန်မာနကြီးသော မျောက်ကား ဗောဓိသတ်လောင်းတော်၏ အကူအညီကြောင့် အသက်ဘေးမှ ကင်းလွတ်ခဲ့လေသည်။ သူကား မိမိ၏ အမှားကို သိမြင်သော်လည်း မည်သို့မျှ မပြောဆိုနိုင်တော့ပေ။ ဗောဓိသတ်လောင်းတော်ကား သူ့ကို ဆွဲခေါ်၍ လုံခြုံသော နေရာသို့ ရောက်အောင် ကူညီလေသည်။ ထို့နောက် ဗောဓိသတ်လောင်းတော်က “အို… အဆွေမျိုးတို့၊ အင်အားကို အလွန်အထင်ကြီးခြင်းသည် ဘေးအန္တရာယ်ကိုသာ ဖိတ်ခေါ်တတ်သည်။ အသိဉာဏ်ကို အသုံးချ၍ အချင်းချင်း ကူညီခြင်းသည်သာ ကောင်းမြတ်သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မာန်မာနမထားဘဲ၊ သတိတရားနှင့် နေထိုင်ကြကုန်။” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုနေ့မှစ၍ မာန်မာနကြီးသော မျောက်ကား မိမိ၏ အပြုအမူကို ပြင်ဆင်၍ ဗောဓိသတ်လောင်းတော်၏ အဆုံးအမကို နာခံလေသည်။